ଯୋ ଜନ୍ତୁଃ ସ୍ଵକୃତୈସ୍ତୈସ୍ତୈଃ କର୍ମଭିର୍ନିତ୍ଯଦୁଃଖିତଃ
ଏହି ପ୍ରାଣୀ ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସଦା ଦୁଃଖିତ ରହେ ।
ତତଃ କର୍ମ ସମାଦତ୍ତେ ପୁନରନ୍ଯନ୍ନଵଂ ବହୁ
ପରେ ଏହି ପ୍ରାଣୀ ନୂତନ ଓ ଅନେକ କର୍ମକୁ ଆରମ୍ଭ କରେ ।
ଅଜସ୍ରମେଵ ମୋହାନ୍ତୋ ଦୁଃଖେଷୁ ସୁଖସଂଜ୍ଞିତଃ
ସେ ସଦା ମୋହରେ ରହି ଦୁଃଖକୁ ସୁଖ ବୋଲି ଭାବେ ।
ତତୋ ନିଵୃତ୍ତୋ ବନ୍ଧାତ୍ସ୍ଵାତ୍କର୍ମଣାମୁଦଯାଦିହ
ଏହିଠାରେ ନିଜ କର୍ମର ଉଦୟ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ।
ସଂଯମେନ ଚ ସଂବନ୍ଧାନ୍ନିଵୃତ୍ତ୍ଯା ତପସୋ ବଲାତ୍
ସଂଯମ ଓ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ସଂଯୋଗରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୁଏ ।
ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତା ବହଵଃ ସିଦ୍ଧିଂ ଅଵ୍ଯାବାଧାଂ ସୁଖୋଦଯାମ୍
ଅନେକ ଲୋକ ସିଦ୍ଧି, ଅବିଘ୍ନ ଓ ସୁଖର ଉଦୟ ପାଇଛନ୍ତି ।
ନିଶମ୍ଯ ଲଭ୍ଯତେ ବୁଦ୍ଧିର୍ଲବ୍ଧାଯାଂ ସୁଖମେଧତେ
ଶୁଣିଲେ ବୁଦ୍ଧି ମିଳେ; ବୁଦ୍ଧି ମିଳିଲେ ସୁଖ ବଢିଯାଏ ।
ଦିଵସେ ଦିଵସେ ମୂଢମାଵିଶନ୍ତି ନ ପଣ୍ଡିତମ୍
ପ୍ରତିଦିନ ମୂଢ଼ ଲୋକମାନେ ଆସନ୍ତି, ପଣ୍ଡିତ ଲୋକମାନେ ଆସନ୍ତି ନାହିଁ ।
ମନୁଷ୍ଯା ମାନସୈର୍ଦୁଃଖୈର୍ଯୁଜ୍ଯନ୍ତେ ଯେ ଽଲ୍ପବୁଦ୍ଧଯଃ
ଅଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା ଲୋକମାନେ ମନର ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହୁଅନ୍ତି ।
ତାନନାଦ୍ରିଯମାଣଶ୍ଚ ସ୍ନେହବନ୍ଧାଦ୍ଵିମୁଚ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠି ସେମାନଙ୍କୁ ଗୌରବ ଦେଉନାହିଁ, ସେ ସ୍ନେହ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ।
ଅନିଷ୍ଟବୁଦ୍ଧିତାଂ ଯଚ୍ଛେତ୍ତତଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଵିରାଜତେ
ଭୁଲ ବିଚାରକୁ ଦମନ କରିବା ଦରକାର; ଏହା ପରେ ଶୀଘ୍ର ଭାବରେ ସ୍ପଷ୍ଟତା ଆସିଯାଏ।
ଅସ୍ଯାଭାଵେନ ଯୁଜ୍ଯେତଂ ତଞ୍ଚାସ୍ଯ ତୁ ନିଵର୍ତତେ
ଏହା ନଥିଲେ ଭ୍ରମ ହୁଏ, ଏହା ଥିଲେ ଭ୍ରମ ଦୂର ହୁଏ।
ସର୍ଵାଣି ନୈତଦେକସ୍ଯ ଶୋକସ୍ଥାନଂ ହି ଵିଦ୍ଯତେ
ଏହି ଗୁଣ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ମଧ୍ୟରେ କେଉଁଠି ଦୁଃଖର ସ୍ଥାନ ନାହିଁ।
ଦୁଃଖେନ ଲଭତେ ଦୁଃଖଂ ମହାନର୍ଥେ ପ୍ରପଦ୍ଯତେ
ଦୁଃଖ ଦ୍ୱାରା କେବଳ ଅଧିକ ଦୁଃଖ ମିଳେ, ଏବଂ ବଡ଼ ଅନର୍ଥରେ ପଡ଼ିଯାଏ।
ଯସ୍ମିନ୍ନ ଶକ୍ଯତେ କର୍ତୁଂ ଯତ୍ନସ୍ତନ୍ନାନୁର୍ଚିତଯେତ୍
ଯଦି କୌଣସି ଚେଷ୍ଟା ସଫଳ ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ତେବେ ଏହି ଉଦ୍ୟମକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ।
ଚିନ୍ତ୍ଯମାନଂ ହି ନ ଵ୍ଯେତି ଭୂଯଶ୍ଚାଭିପ୍ରଵର୍ଦ୍ଧତେ
ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ବିଷୟକୁ ବାରମ୍ବାର ଚିନ୍ତା କରାଯାଏ, ଏହା କମି ନଥାଏ; ବରଂ ଅଧିକ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।
ଏତଦ୍ଵିଜ୍ଞାଯ ସାମର୍ଥ୍ଯଂ ନ ଵାନ୍ଯୈଃ ସମତାମିଯାତ୍
ଏହି ସାମର୍ଥ୍ୟକୁ ବୁଝି, ଅନ୍ୟଙ୍କ ସହ ସମତା ଚାହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଆରୋଗ୍ଯଂ ପ୍ରିଯସଂଵାସଂ ନ ମୃଧ୍ଯେତ୍ପଣ୍ଡିତଃ କ୍ଵଚିତ୍
ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ କେବେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କିମ୍ବା ପ୍ରିୟ ଲୋକଙ୍କ ସାଙ୍ଗ ଅପେକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଅଶୋଚନ୍ପ୍ରତିକୁର୍ଵୀତ ଯଦି ପଶ୍ଯେଦୁପକ୍ରମମ୍
ଯଦି କୌଣସି ଉପାୟ ଦେଖାଯାଏ, ଦୁଃଖ କରିବା ଛାଡ଼ି ଉପକାର କରିବା ଉଚିତ।
ଜରାମରଣଦୁଃଖେଭ୍ଯଃ ପ୍ରିଯମାତ୍ମାନମୁଦ୍ଧରେତ୍
ବୃଦ୍ଧା ଓ ମୃତ୍ୟୁର ଦୁଃଖରୁ, ନିଜ ପ୍ରିୟ ଆତ୍ମାକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ଉଚିତ।
ସାଯକା ଇଵ ତୀକ୍ଷ୍ଣାଗ୍ରାଃ ପ୍ରଯୁକ୍ତା ଦୃଢଧନ୍ଵିଭିଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ବାନ୍ଧା ଯେପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଛାଡ଼ନ୍ତି,
ଆମଯସ୍ଯ ଵିନାଶାଯ ଶରୀରମନୁକୃଷ୍ଯତେ
ରୋଗ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଶରୀର ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରେ।
ଆଯୁରାଦାଯ ମର୍ତ୍ଯାନାଂ ରାତ୍ର୍ଯହାନି ପୁନଃପୁନଃ
ଦିନ ଓ ରାତି ପୁନଃପୁନଃ ମଣିଷଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟ କମାଇ ଦେଇଥାଏ।
ଜାତଂ ମର୍ତ୍ଯଂ ଜରଯତି ନିମିଷଂ ନାଵତିଷ୍ଟତେ
ଯେଉଁଠି ଜନ୍ମ ହୁଏ, ମଣିଷ ତାହାରେ ବୃଦ୍ଧା ହୁଏ; ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ରହି ନଥାଏ।
ଆଦିତ୍ଯୋ ହ୍ଯସ୍ତମଭ୍ଯେତି ପୁନଃ ପୁନରୁଦେତି ଚ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୁନଃପୁନଃ ଅସ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ଉଦୟ ହୁଏ।
ଇଷ୍ଟାନିଷ୍ଟା ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ମତଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ରାତ୍ରଯଃ
ମଣିଷଙ୍କ ଭଲ ଓ ମନ୍ଦ ଭାଗ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ରାତିଗୁଡିକ ଅତିକ୍ରମ କରେ।
ଯଦି ସ୍ଯାନ୍ନ ପରାଧୀନଂ ପୁରୁଷସ୍ଯ କ୍ରିଯାଫଲମ୍
ଯଦି କୌଣସି କ୍ରିୟାର ଫଳ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଉପରେ ନ ଥାଏ,
ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ନିଷ୍ଫଲାଃ ସଂତଃ ପ୍ରହୀନାଶ୍ଚ ସ୍ଵକର୍ମଭିଃ
ଆମେ ଦେଖୁଛୁ ଯେ ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା କିଛି ଭଲ ଲୋକ ଫଳ ନପାଇ ଅପହୃତ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଆଶାଭିରଣ୍ଯସଂଯୁକ୍ତା ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ସର୍ଵକାମିନଃ
ମନେ ଅନେକ ଇଚ୍ଛା ଭରିଥିବା ଲୋକମାନେ ଆଶା ଓ ସୁନାରେ ବାନ୍ଧି ଦେଖାଯାନ୍ତି।
ଵଞ୍ଚନାଯାଂ ଚ ଲୋକେଷୁ ସସୁଖେଷ୍ଵେଵ ଜୀଯତେ
ଏହି ଜଗତରେ ଲୋକମାନେ ମିଥ୍ୟା ଉପାୟରେ ମଧୁର ଜୀବନ ଜୀବନ୍ତି।