ତମଃ କର୍ତ୍ତାରମଧ୍ଵାନଂ କଥମେକୋ ଗମିଷ୍ଯସି
ଅନ୍ଧକାରର ସୃଷ୍ଟିକାର୍ତ୍ତା ତିଆରି କରିଥିବା ପଥକୁ ଏକା ହୋଇ କିପରି ଚାଲିପାରିବ।
ସୁକୃତଂ ଦୁଷ୍କୃତଂ ଚ ତ୍ଵାଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତମନୁଯାସ୍ଯତଃ
ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ଯାଉଛ, ତୁମର ଭଲ କାମ ଓ ମନ୍ଦ କାମ ସହିତ ଯାଇଥାଏ।
ଅର୍ଥାର୍ଥମନୁଶୀର୍ଯନ୍ତେ ସିଦ୍ଧାର୍ଥସ୍ତୁ ଵିମୁଚ୍ଯତେ
ଧନ ପାଇଁ ବନ୍ଧନ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଛି, ସେ ମୁକ୍ତ ହୋଇଯାଏ।
ଛିତ୍ଵୈନାଂ ସୁକୃତୋ ଯାନ୍ତି ନୈନାଂ ଛିନ୍ଦନ୍ତି ଦୁଷ୍କୃତଃ
ଏହି ବନ୍ଧନକୁ କାଟି, ଭଲ ଲୋକମାନେ ଚାଲିଯାନ୍ତି; ମନ୍ଦ ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ କାଟିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ନ ଚ ନାମାସ୍ତି ନିର୍ଵେଦୋ ଲୋହଂ ହି ହୃଦଯଂ ତଵ
ବିରକ୍ତିର କିଛି ନାମ ନାହିଁ; ତୁମର ହୃଦୟ ହେଉଛି ଲୋହା ପରି କଠୋର।
ଗନ୍ଧପଙ୍କାଂ ଶବ୍ଦଜଲାଂ ସ୍ଵର୍ଗମାର୍ଗଦୁରାରୁହାମ୍
ସୁଗନ୍ଧି ମାଟି, ଶବ୍ଦର ଜଳ, ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପଥ ଉପରେ ଚଡିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର।
ତ୍ଯାଗଵାତାଧ୍ଵଗାଂ ଶୀଘ୍ରାଂ ବୁଦ୍ଧିନାଵଂ ନଦୀଂ ତରେତ୍
ତ୍ୟାଗର ପବନରେ ବହୁଥିବା ଶୀଘ୍ର ପଥର ନଦୀକୁ ବୁଦ୍ଧିର ନୌକାରେ ଚାଲିଯିବା ଉଚିତ।
ତ୍ଯଜ ଧର୍ମମସଂକଲ୍ପାଦଧର୍ମଂ ଚାପ୍ଯହିଂସଯା
ଇଚ୍ଛା ନଥିବା ଧର୍ମକୁ ଛାଡ଼; ଅଧର୍ମକୁ ଅହିଂସା ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼।
ଅସ୍ଥିସ୍ଥୂଣଂ ସ୍ନାଯୁଯୁତଂ ମାଂସଶୋଣିତଲେପନମ୍
ଅସ୍ଥିର ଥାମ୍ବା, ନାଡ଼ି ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧା, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତରେ ଲେପିତ।
ଜରାଶୋକସମାଵିଷ୍ଟଂ ରୋଗାଯତନମସ୍ଥିରମ୍
ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ଦୁଃଖରେ ଆବୃତ, ରୋଗର ଆସନ, ଅସ୍ଥିର।
ଇଦଂ ଵିଶ୍ଵଂ ଜଗତ୍ସର୍ଵମଜଗଞ୍ଚାପି ଯଦ୍ଭଵେତ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ, ସମସ୍ତ ଜଗତ, ଏବଂ ଯାହା ଜଗତ ନୁହେଁ, ଯାହା କି ଅଛି।
ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ ପଞ୍ଚୈଵ ତମଃ ସତ୍ତ୍ଵଂ ରଜସ୍ତଥା
ପାଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ଅନ୍ଧକାର, ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ରଜସ୍।
ସର୍ଵୈରିହେନ୍ଦ୍ରିଯାର୍ଥୈଶ୍ଚ ଵ୍ଯକ୍ତାଵ୍ଯକ୍ତୈର୍ହି ହିତମ୍
ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଉଥିବା ଓ ଦେଖାଯାଉନଥିବା ଭୋଗବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ଉପକାର ମିଳେ ।
ଏତୈଃ ସର୍ଵୈଃ ସମାଯୁକ୍ତମନିତ୍ଯମଭିଧୀଯତେ
ଏହି ସମସ୍ତ ଭୋଗବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ଯାହା, ସେଉଁଟି ଅସ୍ଥାୟୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ଯ ଇଦଂ ଵେଦ ତତ୍ତ୍ଵେନ ସସ ଵେଦ ପ୍ରଭଵାପ୍ଯଯୌ
ଯେଉଁଠି ଏହି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣିଥାଏ, ସେ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ନାଶକୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣିଥାଏ ।
ଅଵ୍ଯକ୍ତମଥ ତଜ୍ଜ୍ଞେଯଂ ଲିଙ୍ଗଗ୍ରାହ୍ଯମତୀନ୍ଦ୍ରିଯମ୍
ଅଦୃଶ୍ୟ ଯାହା, ସେଉଁଟି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ବୁଝିବାଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ।
ଲୋକେ ଵିହିତମାତ୍ମାନଂ ଲୋକଂ ଚାତ୍ମନି ପଶ୍ଯତି
ସେ ଜଣେ ଜଗତରେ ଆତ୍ମାକୁ ଦେଖେ, ଏବଂ ଆତ୍ମାରେ ଜଗତକୁ ଦେଖେ ।
ପଶ୍ଯତଃ ସର୍ଵଭୂତାନି ସର୍ଵାଵସ୍ଥାସୁ ସର୍ଵଦା
ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ସମସ୍ତ ସମୟରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖିପାରେ—
ଜ୍ଞାନେନ ଵିଵିଧାତ୍କ୍ଲେଶାନ୍ନ ନିଵୃତ୍ତିଶ୍ଚ ଦେହଜାତ୍
ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ ନାହିଁ, ଦେହ ଜନ୍ମ ମଧ୍ୟ ଦୂର ହୁଏ ନାହିଁ ।
ଅନାଦିନିଧନଂ ଜନ୍ତୁମାତ୍ମନି ସ୍ଥିତମଵ୍ଯଯମ୍
ଯେଉଁ ପ୍ରାଣୀ ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ, ସେ ଆତ୍ମାରେ ଅବିନାଶୀ ଭାବେ ବସିଥାଏ ।
ଯୋ ଜନ୍ତୁଃ ସ୍ଵକୃତୈସ୍ତୈସ୍ତୈଃ କର୍ମଭିର୍ନିତ୍ଯଦୁଃଖିତଃ
ଏହି ପ୍ରାଣୀ ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସଦା ଦୁଃଖିତ ରହେ ।
ତତଃ କର୍ମ ସମାଦତ୍ତେ ପୁନରନ୍ଯନ୍ନଵଂ ବହୁ
ପରେ ଏହି ପ୍ରାଣୀ ନୂତନ ଓ ଅନେକ କର୍ମକୁ ଆରମ୍ଭ କରେ ।
ଅଜସ୍ରମେଵ ମୋହାନ୍ତୋ ଦୁଃଖେଷୁ ସୁଖସଂଜ୍ଞିତଃ
ସେ ସଦା ମୋହରେ ରହି ଦୁଃଖକୁ ସୁଖ ବୋଲି ଭାବେ ।
ତତୋ ନିଵୃତ୍ତୋ ବନ୍ଧାତ୍ସ୍ଵାତ୍କର୍ମଣାମୁଦଯାଦିହ
ଏହିଠାରେ ନିଜ କର୍ମର ଉଦୟ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ।
ସଂଯମେନ ଚ ସଂବନ୍ଧାନ୍ନିଵୃତ୍ତ୍ଯା ତପସୋ ବଲାତ୍
ସଂଯମ ଓ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ସଂଯୋଗରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୁଏ ।
ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତା ବହଵଃ ସିଦ୍ଧିଂ ଅଵ୍ଯାବାଧାଂ ସୁଖୋଦଯାମ୍
ଅନେକ ଲୋକ ସିଦ୍ଧି, ଅବିଘ୍ନ ଓ ସୁଖର ଉଦୟ ପାଇଛନ୍ତି ।
ନିଶମ୍ଯ ଲଭ୍ଯତେ ବୁଦ୍ଧିର୍ଲବ୍ଧାଯାଂ ସୁଖମେଧତେ
ଶୁଣିଲେ ବୁଦ୍ଧି ମିଳେ; ବୁଦ୍ଧି ମିଳିଲେ ସୁଖ ବଢିଯାଏ ।
ଦିଵସେ ଦିଵସେ ମୂଢମାଵିଶନ୍ତି ନ ପଣ୍ଡିତମ୍
ପ୍ରତିଦିନ ମୂଢ଼ ଲୋକମାନେ ଆସନ୍ତି, ପଣ୍ଡିତ ଲୋକମାନେ ଆସନ୍ତି ନାହିଁ ।
ମନୁଷ୍ଯା ମାନସୈର୍ଦୁଃଖୈର୍ଯୁଜ୍ଯନ୍ତେ ଯେ ଽଲ୍ପବୁଦ୍ଧଯଃ
ଅଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା ଲୋକମାନେ ମନର ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହୁଅନ୍ତି ।
ତାନନାଦ୍ରିଯମାଣଶ୍ଚ ସ୍ନେହବନ୍ଧାଦ୍ଵିମୁଚ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠି ସେମାନଙ୍କୁ ଗୌରବ ଦେଉନାହିଁ, ସେ ସ୍ନେହ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ।