ଉତ୍ଥାଯ ସତ୍କୃତସ୍ତେନ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରୋ ହି କାର୍ଷ୍ଣିନା
ଉଠି, ସେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, କାର୍ଷ୍ଣିନଙ୍କ ପୁଅ ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଭାବରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ।
କିଂ କରୋଷି ମହାଭାଗ ଵ୍ଯାସପୁତ୍ର ମହାଦ୍ଯୁତେ
ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁଅ, ମହାଭାଗ, ତୁମେ କଣ କରୁଛ? ତୁମେ ଦୀପ୍ତିରେ ମହାନ।
ତ୍ଵଦ୍ଦର୍ଶନମନୁପ୍ରାପ୍ତଃ କେନାପି ସୁକୃତେନ ଚ
କିଛି ଉତ୍ତମ କର୍ମରେ, ମୁଁ ତୁମର ଦର୍ଶନ ପାଇଛି।
ତଦ୍ଵଦସ୍ଵ ମହାଭାଗ ଯଥା ତ ଜ୍ଜ୍ଞାନମାପ୍ନୁଯାମ୍
ମହାଭାଗ, ଦୟାକରି କହ, କିପରି ମୁଁ ସେ ଜ୍ଞାନ ପାଇପାରିବି।
ନାସ୍ତି ରାଗସମଂ ଦୁଃଖଂ ନାସ୍ତି ତ୍ଯାଗସମଂ ସୁଖମ୍
ଆସକ୍ତି ପରି ଦୁଃଖ ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ, ବିରାଗ ପରି ସୁଖ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ସଦ୍ଵୃତ୍ତିଃ ସମୁଦାଚାରଃ ଶ୍ରେଯ ଏତଦନୁତ୍ତମମ୍
ସଦ୍ବ୍ରତ ଓ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ — ଏହି ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭଲ।
ନାଲଂ ସ ଦୁଃଖମୋକ୍ଷାଯ ସଂଗୋ ଵୈ ଦୁଃଖଲକ୍ଷଣଃ
ସାଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ହେବା ପାଇଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନୁହେଁ; ସାଙ୍ଗ ମାନେ ଦୁଃଖର ଲକ୍ଷଣ ଅଟୁଟ ଅଛି।
ମୋହଜାଲାଵୃତୋ ଦୁଃଖମିହାମୁତ୍ର ତଥାଶ୍ନୁତେ
ମୋହର ଜାଲରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିଥାଏ।
କାର୍ଯଃ ଶ୍ରେଯୋର୍ଥିନା ତୌ ହି ଶ୍ରେଯୋଘାତାର୍ଥମୁଦ୍ଯତୌ
ଯେଉଁଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ଚାହିଁଛି, ସେ ଉଚିତ କାମ କରିବା ଦରକାର; କାରଣ ସେ ଦୁଇଟି ଶ୍ରେୟସ୍ ଅଟକାଇବାରେ ଲାଗିଥିବା।
ଵିଦ୍ଯାଂ ମାନାଵମାନାଭ୍ଯାମାତ୍ମାନଂ ତୁ ପ୍ରମାଦତଃ
ଜ୍ଞାନ, ସମ୍ମାନ ଓ ଅପମାନ ଦ୍ୱାରା, ନିଜକୁ ବୁଝିବାକୁ ଚିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିବା ଉଚିତ।
ଆତ୍ମଜ୍ଞାନଂ ପରଂ ଜ୍ଞାନଂ ସତ୍ଯଂ ହି ପରମଂ ହିତମ୍
ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନ; ସତ୍ୟ ହେଉଛି ପ୍ରମୁଖ ଉପକାର।
ଇନ୍ଦ୍ରିଯୈରିନ୍ଦ୍ରିଯାର୍ଥେଭ୍ଯଶ୍ଚରତ୍ଯାତ୍ମଵଶୈରିହ
ଏଠି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକ ନିଜ ଆତ୍ମାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପାଦାନ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଥାଏ।
ଆତ୍ମଭୂତୈରତଦ୍ଭୂତଃ ସହ ଚୈଵ ଵିନୈଵ ଚ
ଆତ୍ମାର ସହ ଥିବା ଜୀବ ଓ ନଥିବା ଜୀବ, ଏକା ଓ ସହିତ, ଦୁଇଭଳି ରହିଥାଏ।
ଅଦର୍ଶନମସଂସ୍ପର୍ଶସ୍ତଥୈଵାଭାଷାଣଂ ସଦା
ସଦା ଦେଖିବା, ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଓ କଥା କହିବାରୁ ବର୍ଜନ କର।
ନ ହିଂସ୍ଯାତ୍ସର୍ଵଭୂତାନି ଭୂତୈର୍ମୈତ୍ରାଯଣଶ୍ଚରେତ୍
କୌଣସି ଜୀବକୁ କ୍ଷତି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସମସ୍ତ ଜୀବ ସହ ମିତ୍ରତାରେ ଚାଲିବା ଉଚିତ।
ଆକିଞ୍ଚନ୍ଯଂ ସୁସଂତୋଷୋ ନିରାଶିଷ୍ଟ୍ଵମଚାପଲମ୍
ସମ୍ପତ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତି, ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୋଷ, ଆଶା ନଥିବା ଓ ଅଚଳତା।
ପରିଗ୍ରହଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଭଵ ତାତଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ଛାଡି, ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ଜୟ କରି, ପ୍ରିୟ ଜଣେ, ଏହିପରି ହେବା।
ନିରାଶିଷୋ ନ ଶୋଚନ୍ତି ତ୍ଯଜେଦାଶିଷମାତ୍ମନଃ
ଯେଉଁମାନେ ଆଶା ନଥିବେ, ସେମାନେ ଶୋକ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ନିଜ ପାଖରୁ ଆଶାକୁ ଛାଡିଦେବା ଉଚିତ।
ତପରୋନିତ୍ଯେନ ଦାନ୍ତେନ ମୁନିନା ସଂଯତାତ୍ମନା
ନିତ୍ୟ ତପସ୍ୟା, ଦମ ଓ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ମୁନି ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଶାନ୍ତ କରେ।
ଗୁଣସଂଗେଷ୍ଵେଷ୍ଵନାସକ୍ତ ଏକଚର୍ଯା ରତଃ ସଦା
ଗୁଣର ସାଙ୍ଗରେ ଅଟକି ନଥିବା, ସଦା ଏକା ଚରଣରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିବା।
ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵାରାମେଷୁ ଭୂତେଷୁ ଵରାକୋ ରମତେ ମୁନିଃ
ମୁନି, ଦୁଃଖୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିବା ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ କରେ।
ଶୁଭୈର୍ଲଭେତ ଦେଵତ୍ଵଂ ଵ୍ଯାମିଶ୍ରୈର୍ଜନ୍ମ ମାନୁଷମ୍
ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦେବତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; ମିଶ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମାନବ ଜନ୍ମ ମିଳେ।
ତତ୍ର ମୃତ୍ଯୁଜରାଦୁଃଖୈଃ ସତତଂ ସମଭିଦ୍ରୁତମ୍
ସେଠି, ମୃତ୍ୟୁ, ବୃଦ୍ଧା ଓ ଦୁଃଖରେ ସଦା ପୀଡିତ ହେବାକୁ ପଡ଼େ।
ଅହିତେ ହିତସଂଜ୍ଞସ୍ତ୍ଵମଧ୍ରୁଵେ ଧ୍ରୁଵସଂଜ୍ଞକଃ
ତୁମେ ଅହିତକୁ ହିତ ଭାବିଛ, ଅସ୍ଥାୟୀକୁ ଥିର ଭାବିଛ।
ସଂଵେଷ୍ଟ୍ଯମାନଂ ବହୁଭିର୍ମୋହତନ୍ତୁଭିରାତ୍ମଜୈଃ
ନିଜ ସନ୍ତାନମାନେ ଦେଇଥିବା ଅନେକ ମୂଢତାର ତାଣ୍ଡାରେ ମଜ୍ବୁତ ଭାବେ ବାନ୍ଧି ରହିଛି।
ଅଲଂ ପରିଗ୍ରହେଣେହ ଦୋଷଵାନ୍ ହି ପରିଗ୍ରହଃ
ଏଠାରେ ଅଧିକ ସମ୍ପତ୍ତି ରଖିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ; କାରଣ ସମ୍ପତ୍ତିରେ ବହୁତ ଦୋଷ ରହିଛି।
ପୁତ୍ରଦାରକୁଟୁଂବେଷୁ ସକ୍ତାଃ ସୀଦନ୍ତି ଜନ୍ତଵଃ
ପୁଅ, ଜୀବନ ସାଥୀ ଓ ପରିବାରରେ ଆସକ୍ତ ଲୋକମାନେ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାନ୍ତି।
ମୋହଜାଲସମାକୃଷ୍ଟାନ୍ପଶ୍ଯଜନ୍ତୂନ୍ସୁଦୁଃଖିତାନ୍
ମୂଢତାର ଜାଲରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ଦୁଃଖରେ ଯାତନା ଭୋଗୁଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖ।
ପାରକ୍ଯମଧ୍ରୁଵଂ ସର୍ଵଂ କିଂ ସ୍ଵଂ ସୁକୃତଦୁଷ୍କୃତେ
ଅନ୍ୟଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ସ୍ଥିର ନୁହେଁ; ନିଜର ଏକମାତ୍ର ଥିବା ଜିନିଷ ହେଉଛି ନିଜର ଭଲ କାମ ଓ ମନ୍ଦ କାମ।
ଅନର୍ଥେ କିଂ ପ୍ରସକ୍ତସ୍ତ୍ଵଂ ସ୍ଵମର୍ଥଂ ନାନୁତିଷ୍ଟସି
ତୁମେ ଅମୂଲ୍ୟ ଜିନିଷରେ କାହିଁକି ଆସକ୍ତ ହେଉଛ; ନିଜର ଉପଯୋଗୀ କାମକୁ କାହିଁକି ଅନ୍ୟାସ୍ତ କରୁଛ।