ଅନଧ୍ଯାଯନିମିତ୍ତଽସ୍ମିନ୍ନିଦଂ ଵଚନଂ ମବ୍ରଵୀତ୍
ଅଧ୍ୟୟନର ବିଘ୍ନ ହେବାର କାରଣରେ ଏହି କଥା କହାଯାଇଛି।
ତମସା ରଜସା ଚାପି ତ୍ଯକ୍ତଃ ସତ୍ଯେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
ସେ ଅନ୍ଧକାର ଓ ରାଗକୁ ଛାଡି, ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି।
ଦେଵଯାନଚରୋ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପିତୃଯାନଶ୍ଚ ତାମସଃ
ଦେବମାନଙ୍କର ପଥ ହେଉଛି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର, ପିତୃମାନଙ୍କର ପଥ ଅନ୍ଧକାରର।
ପିଥିଵ୍ଯାମନ୍ତରିକ୍ଷେ ଚ ଯତଃ ସଂଯାନ୍ତି ଵାଯଵଃ
ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶରେ, ଯେଉଁଠି ବାୟୁ ଚଳାଇଥାଏ,
ତତ୍ର ଦେଵଗଣାଃ ସାଧ୍ଯାଃ ସମଭୂଵନ୍ମହାବଲାଃ
ସେଠାରେ ଦେବମାନଙ୍କ ଦଳ, ସାଧ୍ୟ ନାମର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବଗଣ, ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ଉଦାନସ୍ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଽଭୂଵ୍ଦ୍ଯାନସ୍ତସ୍ଯାଭଵତ୍ସୁତଃ
ଉଦାନ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ହେଲେ, ଦ୍ୟାନ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଅନପତ୍ଯୋ ଽଭଵତ୍ପ୍ରାଣୋ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷଃ ଶତ୍ରୁମର୍ଦନଃ
ପ୍ରାଣ, ଅଜୟ ଓ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦଳନ କରୁଥିବା, ସନ୍ତାନ ବିନା ରହିଥିଲେ।
ପ୍ରାଣିନାଂ ସର୍ଵତୋ ଵାଯୁଶ୍ଚେଷ୍ଟା ଵର୍ତଯତେ ପୃଥକ୍
ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବାୟୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଚାଳାଇଥାଏ।
ପ୍ରେଷଯତ୍ଯଭ୍ରସଂଘାତାନ୍ଧୂମଜାଂଶ୍ଚୋଷ୍ମଜାଂସ୍ତଥା
ସେ ମେଘମାନଙ୍କ ଦଳ, ଧୂଆଁ ଓ ତାପରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ଗୁଡିକୁ ପଠାଇଥାଏ।
ଅଂବରେ ସ୍ନେହମାତ୍ରେଭ୍ଯସ୍ତଡିଦ୍ଭ୍ଯଶ୍ଚୋତ୍ତମଦ୍ଯୁତିଃ
ଆକାଶରେ କେବଳ ଆର୍ଦ୍ରତା ଓ ତଡିତରୁ ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଚମକ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥାଏ।
ଉଦଯଂ ଜ୍ଯୋତିଷାଂ ଶଶ୍ଵତ୍ସୋମାଦୀନାଂ କରୋତି ଯଃ
ସେ ସଦା ସୋମ ଓ ଅନ୍ୟ ତାରାମାନଙ୍କର ଉଦୟ କରିଥାଏ।
ଯଶ୍ଚତୁର୍ଭ୍ଯଃ ସମୁଦ୍ରେଭ୍ଯୋ ଵାଯୁର୍ଦ୍ଧାରଯତେ ଜଲମ୍
ସେ ବାୟୁ, ଚାରିଟି ସମୁଦ୍ରରୁ ଜଳକୁ ଧାରଣ କରିଥାଏ।
ଯୋ ଽଦ୍ଧିଃ ସଂଯୋଜ୍ଯ ଜୀମୂତାନ୍ପର୍ଜନ୍ଯାଯ ପ୍ରଯଚ୍ଛତୀ
ସେ ମେଘମାନଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରି, ପର୍ଜନ୍ୟକୁ ଦେଇଥାଏ।
ସଂନୀଯମାନା ବହୁଧା ଯେନ ନୀଲା ମହାଘନାଃ
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବହୁ ପ୍ରକାରରେ ଏକତ୍ର ହେଇ, ବଡ଼ ନୀଳ ମେଘମାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ଯୋ ଽସୌ ଵହତି ଦେଵାନାଂ ଵିମାନାନି ଵିହାଯସା
ସେ ଦେବମାନଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ରଥମାନଙ୍କୁ ଆକାଶରେ ବହିଥାଏ।
ଯେନ ଵେଗଵତା ରୁଗ୍ଣାଃ କ୍ରିଯନ୍ତେ ତରୁଜା ରସାଃ
ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଗଛରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ରସମାନ ଚଳିଥାଏ।
ଯସ୍ମିନ୍ପରିପ୍ଲଵେ ଦିଵ୍ଯା ଵହୄନ୍ତ୍ଯାପୋ ଵିହାଯସା
ଯାହାର ବନ୍ଧରେ ଦିବ୍ୟ ଜଳ ଆକାଶରେ ଚଳାଇଥାଏ।
ଦୂରାତ୍ପ୍ରତିହତୋ ଯସ୍ମିନ୍ନେକରଶ୍ମିର୍ଦିଵାକରଃ
ଯାହାରେ ଦୂରରୁ ବାଧା ପାଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକ ରଶ୍ମି ସହିତ ଅଟକିଯାଏ।
ଯସ୍ମାଦାପ୍ଯାଯତେ ସୋମୋ ନିଧିର୍ଦିଵ୍ଯୋ ଽମୃତସ୍ଯ ଚ
ଯେଉଁଠୁ ସୋମ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଅମୃତ ଭଣ୍ଡାର, ପୁନର୍ଭରିତ ହୁଏ।
ସର୍ଵପ୍ରାଣଭୃତାଂ ପ୍ରାଣାର୍ନ୍ଯୋ ଽତକାଲେ ନିରସ୍ଯତି
ସମୟ ଆସିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ପ୍ରାଣ ନେଇ ନିଅନ୍ତି।
ସମ୍ଯଗନ୍ଵୀକ୍ଷତା ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଶାନ୍ତଯାଧ୍ଯାତ୍ମନିତ୍ଯଯା
ଯେ ଜଣେ ନିଜ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଠିକ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ନିରନ୍ତର ଆତ୍ମ-ନିୟମ ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତ ହୋଇ।
ଯଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଵେଗେନ ଦିଶାମନ୍ତଂ ପ୍ରପେଦିରେ
ଯାହାକୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରି, ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ସମସ୍ତ ଦିଶାର ସୀମାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଯେନ ଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ପରାଭୂତସ୍ତୋଯାନ୍ଯେନ ନିଵର୍ତତେ
ଯେଉଁଠାରେ ବର୍ଷାରେ ପରାଜିତ ହେଲେ, ସେଉଁଠି ଜଳ ଫେରିଯାଏ।
ଏଵମେତେ ଦିତେଃ ପୁତ୍ରା ମରୁତଃ ପରମାଦ୍ଭୁତାଃ
ଏଭଳି, ଦିତିଙ୍କର ପୁଅମାନେ — ମରୁତମାନେ — ସତ୍ୟରେ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ।
ଏତତ୍ତୁ ମହଦାଶ୍ଚର୍ଯଂ ଯଦଯଂ ପର୍ଵତୋତ୍ତମଃ
ଏହା ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ — ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପାହାଡ଼।
ଵିଷ୍ଣୋର୍ନିଃଶ୍ଵାସଵାତୋ ଽଯଂ ଯଦା ଵେଗସମୀରିତଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଶ୍ୱାସର ପବନ ଶକ୍ତିରେ ଏହି ପାହାଡ଼ ଉତ୍ତେଜିତ ହୁଏ।
ତସ୍ମାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଵିଦୋ ବ୍ରହ୍ମ ନ ପଠନ୍ତ୍ଯତିଵାଯୁତଃ
ତେଣୁ, ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ବହୁତ ଝଡ଼ ହେଲେ ବେଦ ପଠନ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଏତାଵଦୁକ୍ତ୍ଵା ଵଚନଂ ପରାଶରସୁତଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଏପରି ଭାବରେ କହି, ପରାଶରଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରଭୁ।
ତତୋ ଵ୍ଯାସେ ଗତେ ସ୍ନାତୁଂ ଶୁକୋ ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ଵରଃ
ତାପରେ, ବ୍ୟାସ ନିସ୍ତାର କରିବାକୁ ଯିବା ପରେ, ଶୁକ — ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ।
ତତ୍ର ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯସଂସକ୍ତଂ ଶୁକଂ ଵ୍ଯାସସୁତଂ ମୁନେ
ସେଠାରେ, ମୁନି ଦେଖିଲେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁଅ ଶୁକ, ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଲଗିଥିବା।