ଵ୍ଯଵସାଯାଦୃତେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନାସାଦଯତି ତତ୍ପଦମ୍
ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ଛାଡି, ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ସେ ପଦକୁ ପାଇଯାଏନାହିଁ ।
ନୌତ୍ସୁକ୍ଯଂ ନୃତ୍ଯଗୀତେଷୁ ନ ରାଗ ଉପଜାଯତେ
ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତରେ ଉତ୍ସାହ ଆସେନାହିଁ, ଆସକ୍ତି ମଧ୍ୟ ହୁଏନାହିଁ ।
ପଶ୍ଯାମିତ୍ଵାଂ ମହାଭାଗ ତୁଲ୍ଯନିନ୍ଦାତ୍ମସଂସ୍ତୁତିମ୍
ହେ ମହାଭାଗ, ମୁଁ ଦେଖୁଛି ତୁମେ ନିଜକୁ ସମାନଭାବରେ ଗଲା କରିବା ଓ ପ୍ରଶଂସା କରିବାରେ ଲଗିଛ।
ଆସ୍ଥିତଂ ପରମଂ ମାର୍ଗେ ଅକ୍ଷଯଂ ଚାପ୍ଯନାମଯମ୍
ତୁମେ ଅମର ଓ ଦୁଃଖରହିତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପଥକୁ ଅନୁସରଣ କରିଛ।
ତସ୍ମିନ୍ଵୈ ଵର୍ତସେ ଵିପ୍ରକିମନ୍ଯତ୍ପରିପୃଚ୍ଛସି
ତୁମେ ସେହି ପଥରେ ବସିଛ। ଏହା ଛଡ଼ା ଆଉ କଣ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
ଆତ୍ମନାତ୍ମାନମାସ୍ଥାଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚାତ୍ମାନମାତ୍ମନା
ନିଜ ଉପରେ ଭରସା କରି, ନିଜକୁ ନିଜ ଦ୍ୱାରା ଦେଖିଛ।
ଶୈଶିରଂ ଗିରିମାସାଦ୍ଯ ପାରାଶର୍ଯଂ ଦଦର୍ଶ ଚ
ସେ ଶୀତଳ ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚି, ପରାଶାର୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିଲା।
ଆରର୍ଣେଯୋ ଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଦିଵାକରସମପ୍ରଭଃ
ଆରର୍ଣ୍ଣେୟ, ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ତତୋ ନିଵେଦଯାମାସ ପିତୁଃ ସର୍ଵମୁଦାରଧୀଃ
ତାପରେ, ଉଦାର ମନ ଥିବା ସେ ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ସବୁ କଥା କହିଲା।
ତଚ୍ଛତ୍ଵା ଵେଦକର୍ତାସୌ ପ୍ରହୃଷ୍ଟେନାନ୍ତରାତ୍ମନା
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବେଦ ରଚନାକାର ମନରେ ଖୁସି ହେଲେ।
ସମାଲିଙ୍ଗ୍ଯ ସୁତଂ ଵ୍ଯାସଃ ସ୍ଵପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥଂ ଚକାର ଚ
ବ୍ୟାସ ନିଜ ପୁଅକୁ ଆଲିଂଗନ କରି, ନିଜ ପାଖରେ ବସାଇଲେ।
ଶୈଲଶୃଙ୍ଗାଦ୍ଭୁଵଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଯାଜନାଧ୍ଯାପନେ ରତାଃ
ଯେମାନେ ଯଜ୍ଞ ଓ ପାଠପଠାଣାରେ ଲଗିଥିଲେ, ସେମାନେ ପାହାଡ଼ ଶୃଙ୍ଗରୁ ଭୂମିକୁ ଆସିଲେ।
ତୂର୍ଷ୍ଣୀଂ ଧ୍ଯାନପରୋ ଧୀମାନେକାନ୍ତେ ସମୁପାଵିଶତ୍
ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗିଥିବା ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏକା ଏକା ଚୁପଚାପ ବସିଲେ।
ଭୋ ଭୋ ମହର୍ଷେ ବାସିଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମଘୋଷୋ ନ ଵର୍ତତେ
ହେ ମହାର୍ଷି ବାସିଷ୍ଠ, ବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଏଠାରେ ଶୁଣାଯାଉନାହିଁ।
ବ୍ରହ୍ମଘୋଷୈର୍ଵିରହିତଃ ପର୍ଵତୋ ଽଯଂ ନ ଶୋଭତେ
ବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ ଶବ୍ଦ ନଥିବାରୁ, ଏହି ପାହାଡ଼ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ।
ଵେଦାନ୍ଵେଦଵିଦା ଚୈଵ ସୁପ୍ରସନ୍ନମନାଃ ସଦା
ବେଦ ଓ ତାହାର ଅର୍ଥ ଜାଣିଥିବା, ସଦା ଶାନ୍ତ ମନ ରଖିଥିଲେ।
ଶୁକେନ ସହ ପୁତ୍ରେଣ ଵେଦାଭ୍ଯାସମଥାକରୋତ୍
ସେ ନିଜ ପୁଅ ଶୁକ ସହିତ ବେଦ ଅଭ୍ୟାସ କରିଥିଲେ।
ଵାତୋ ଽତିମାତ୍ରଂ ପ୍ରଵଵୌ ସମୁଦ୍ରାନିଲଵୀଜିତଃ
ସମୁଦ୍ର ହାଲୁକିରେ ବାତାସ ବେଶି ଝଡ଼ିଲା।
ଶୁକୋ ଵାରିତମାତ୍ରସ୍ତୁ କୌତୂହଲସମନ୍ଵିତଃ
ଶୁକ ଅଟକି ଯାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ମନରେ ଜିଜ୍ଞାସା ଭରିଥିଲା।
ଆଖ୍ଯାତୁମର୍ହତି ଭଵାନ୍ସର୍ଵଂ ଵାଯୋର୍ଵିଚୈଷ୍ଟିତମ୍
ବାୟୁର ଚଳାଚଳ ବିଷୟରେ ଆପଣ ସବୁ କଥା କହିବା ଉଚିତ।
ଅନଧ୍ଯାଯନିମିତ୍ତଽସ୍ମିନ୍ନିଦଂ ଵଚନଂ ମବ୍ରଵୀତ୍
ଅଧ୍ୟୟନର ବିଘ୍ନ ହେବାର କାରଣରେ ଏହି କଥା କହାଯାଇଛି।
ତମସା ରଜସା ଚାପି ତ୍ଯକ୍ତଃ ସତ୍ଯେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
ସେ ଅନ୍ଧକାର ଓ ରାଗକୁ ଛାଡି, ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି।
ଦେଵଯାନଚରୋ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପିତୃଯାନଶ୍ଚ ତାମସଃ
ଦେବମାନଙ୍କର ପଥ ହେଉଛି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର, ପିତୃମାନଙ୍କର ପଥ ଅନ୍ଧକାରର।
ପିଥିଵ୍ଯାମନ୍ତରିକ୍ଷେ ଚ ଯତଃ ସଂଯାନ୍ତି ଵାଯଵଃ
ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶରେ, ଯେଉଁଠି ବାୟୁ ଚଳାଇଥାଏ,
ତତ୍ର ଦେଵଗଣାଃ ସାଧ୍ଯାଃ ସମଭୂଵନ୍ମହାବଲାଃ
ସେଠାରେ ଦେବମାନଙ୍କ ଦଳ, ସାଧ୍ୟ ନାମର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବଗଣ, ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ଉଦାନସ୍ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଽଭୂଵ୍ଦ୍ଯାନସ୍ତସ୍ଯାଭଵତ୍ସୁତଃ
ଉଦାନ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ହେଲେ, ଦ୍ୟାନ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଅନପତ୍ଯୋ ଽଭଵତ୍ପ୍ରାଣୋ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷଃ ଶତ୍ରୁମର୍ଦନଃ
ପ୍ରାଣ, ଅଜୟ ଓ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦଳନ କରୁଥିବା, ସନ୍ତାନ ବିନା ରହିଥିଲେ।
ପ୍ରାଣିନାଂ ସର୍ଵତୋ ଵାଯୁଶ୍ଚେଷ୍ଟା ଵର୍ତଯତେ ପୃଥକ୍
ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବାୟୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଚାଳାଇଥାଏ।
ପ୍ରେଷଯତ୍ଯଭ୍ରସଂଘାତାନ୍ଧୂମଜାଂଶ୍ଚୋଷ୍ମଜାଂସ୍ତଥା
ସେ ମେଘମାନଙ୍କ ଦଳ, ଧୂଆଁ ଓ ତାପରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ଗୁଡିକୁ ପଠାଇଥାଏ।
ଅଂବରେ ସ୍ନେହମାତ୍ରେଭ୍ଯସ୍ତଡିଦ୍ଭ୍ଯଶ୍ଚୋତ୍ତମଦ୍ଯୁତିଃ
ଆକାଶରେ କେବଳ ଆର୍ଦ୍ରତା ଓ ତଡିତରୁ ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଚମକ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥାଏ।