ଭାଵାଭାଵସ୍ଵରୁପା ସା ଵିଦ୍ଯାଵିଦ୍ଯେତି ଗୀଯତେ
ଯାହା ଅସ୍ତି ଓ ନାସ୍ତିର ସ୍ୱରୂପ, ସେଉଁଥିରେ ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତଦା ହ୍ଯଵିଦ୍ଯା ସଂସିଦ୍ଧା ଭଵେଦ୍ଦୁଃଖସ୍ଯ ସାଧନମ୍
ସେତେବେଳେ ଯଦି ଅଜ୍ଞାନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ତାହା ଦୁଃଖର କାରଣ ହୁଏ।
ସର୍ଵୈକଭାଵନା ବୁଦ୍ଧିଃ ସା ଵିଦ୍ଯେତ୍ଯଭିଧୀଯତେ
ଯେଉଁ ବୁଦ୍ଧି ସମସ୍ତକୁ ଏକତାରେ ଦେଖେ, ସେଉଁଥିକୁ ଜ୍ଞାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଅଭେଦବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଦୃଷ୍ଟା ଚେତ୍ସଂସାରକ୍ଷଯକାରିଣୀ
ଯଦି ବୁଦ୍ଧି ଭିନ୍ନତା ନ ଦେଖି, ଏହା ସଂସାରର ସମାପ୍ତି କରେ।
ଯସ୍ମାଦ୍ଭିନ୍ନମିଦଂ ସର୍ଵଂ ଯଚ୍ଚେଙ୍ଗେଦ୍ଯଚ୍ଚନେଙ୍ଗତି
ଏହି ସମସ୍ତ କିଛି ଭିନ୍ନ, ଯାହା ଚଳେ ଓ ଯାହା ଅଚଳ ରହିଛି।
ଅଵିଦ୍ଯୋପାଧିଯୋଗେନତଥେଦମଖିଲଂ ଜଗତ୍
ଅଜ୍ଞାନର ପ୍ରଭାବ ଦ୍ୱାରା, ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଏଭଳି ହୋଇଛି।
ଦାହଶକ୍ତିର୍ଯଥାଙ୍ଗାରେ ସ୍ଵାଶ୍ରଯଂ ଵ୍ଯାପ୍ଯ ତିଷ୍ଟତି
ଯେପରି ଅଙ୍ଗାରରେ ଜଳାଇବାର ଶକ୍ତି ତାହାର ଭିତରେ ରହିଥାଏ, ସେପରି।
ଭାରତୀତ୍ଯପରେ ଚୈନାଂ ଗିରିଜେତ୍ଯମ୍ବିକେତି ଚ
କେହି ତାଙ୍କୁ ଭାରତୀ, କେହି ଗିରିଜା, ଆଉ କେହି ଅମ୍ବିକା ବୋଲି କହନ୍ତି।
କୌମାରୀ ଵୈଷ୍ଣଵୀ ଚେତି ଵାରାହ୍ଯେନ୍ଦ୍ରୀ ଚ ଶାମ୍ଭଵୀ
ସେ କୌମାରୀ, ବୈଷ୍ଣବୀ, ବାରାହୀ, ଇନ୍ଦ୍ରୀ ଓ ଶାମ୍ଭବୀ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ।
ପ୍ରକୃତିଶ୍ଚ ପରା ଚେତି ଵଦନ୍ତି ପରମର୍ଷସ୍ଯଃ
ମହାର୍ଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରକୃତି ଓ ପରା ବୋଲି କହନ୍ତି।
ଵ୍ଯକ୍ତାଵ୍ଯକ୍ତସ୍ଵରୁପେଣ ଜଗହ୍ଯାପ୍ଯ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତା
ସେ ବ୍ୟକ୍ତ ଓ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଆକାରରେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ବ୍ୟାପି ରହିଛନ୍ତି।
ସୃଷ୍ଟିସ୍ଥିତିଵିନାଶାନାମେକଃ କାରଣତାଂ ଗତଃ
ସେ ଏକା ହେଉଛନ୍ତି ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ସଂହାରର କାରଣ।
ତସ୍ମାତ୍ପରତରୋ ଦେଵୋ ନିତ୍ଯୈତ୍ଯଭିଧୀଯତେ
ସେହିପରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତାଙ୍କୁ ଚିରନ୍ତନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ରକ୍ଷାଂ କରୋତି ଯୋ ଦେଵୋ ଜଗତାଂ ପରତଃ ପୁମାନ୍
ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ରୁ ଉପରେ ଅଛନ୍ତି, ସେଇ ଦେବତା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେଇ ପରମ ପୁରୁଷ।
ତସ୍ମାତ୍ପରତରଂ ଯତ୍ତଦଵ୍ଯଯଂ ପରମଂ ପଦମ୍
ଏହିପରି, ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଯାହା, ସେହି ଅବିନାଶୀ ପରମ ପଦ।
ଯଃ ପରଃ କାଲପୁପାଖ୍ଯୋ ଯୋଗିଧ୍ଯେଯଃ ପରାତ୍ପରଃ
ଯିଏ ସମସ୍ତ ଉପରେ ଅଛନ୍ତି, କାଳପୁରୁଷ ଭାବେ ପରିଚିତ, ଯୋଗୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ପରମ ପରମେଶ୍ୱର ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି।
ଜ୍ଞାନୈକଵେଦ୍ଯଃ ପରମଃ ସଞ୍ଚିଦାନନ୍ଦଵିଗ୍ରହଃ
ସେଇ ପରମେଶ୍ୱର କେବଳ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାନ୍ତି, ତାଙ୍କର ରୂପ ଚେତନା ଓ ଆନନ୍ଦ।
ଦେହୀତି ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ମୂଢୈରହୋ ଽଜ୍ଞାନଵିଡମ୍ବନମ୍
ମୂଢ଼ମାନେ ତାଙ୍କୁ 'ଦେହ' ବୋଲି କୁହନ୍ତି—ହାଏ, ଏହା ଅଜ୍ଞାନର ଠାଟ୍ଟା।
ମୂର୍ତିତ୍ରଯଂ ସମାପନ୍ନଃ ସୃଷ୍ଟିସ୍ଥିତ୍ଯନ୍ତକାରଣମ୍
ସେ ତିନିଟି ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ସଂହାରର କାରଣ।
ସ ଏଵାନନ୍ଦରୁପାତ୍ମା ତସ୍ମାନ୍ନାସ୍ତ୍ଯପରୋ ମୁନେ
ସେଠିକି, ସେଉଁଠି ଆନନ୍ଦମୟ ଆତ୍ମା, ଏହିପରି, ମୁନି, ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ।
ଭିନ୍ନାଭିନ୍ନସ୍ଵରୁପେଣ ସ୍ଥିତୋ ଵୈ ପରମେଶ୍ଵରଃ
ପରମେଶ୍ୱର ଭିନ୍ନ ଓ ଅଭିନ୍ନ ଦୁଇ ରୂପରେ ବିଦ୍ୟମାନ।
ଵିଶ୍ଵୋତ୍ପତ୍ତେର୍ନିଦାନତ୍ଵାତ୍ପ୍ରକୃତିଃ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ
ଯେଉଁଠାରୁ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଉତ୍ପତ୍ତି ହୁଏ, ସେହିଠାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ପ୍ରକୃତି ବୋଲି କୁହନ୍ତି।
ପ୍ରକୃତିଃ ପୁରୁଷଶ୍ଚେତି କାଲଶ୍ଚେତି ତ୍ରିଧା ଭଵେତ୍
ପ୍ରକୃତି, ପୁରୁଷ ଓ କାଳ—ଏହି ତିନି ରୂପରେ ବିଦ୍ୟମାନ।
ଶୁଦ୍ଧଂ ଯତ୍ପରମଂ ଧାମ ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରମଂ ପଦମ୍
ଯେଉଁ ପବିତ୍ର ପରମ ଧାମ, ସେହି ହେଉଛି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ।
ଗୁଣରୁପୀଗୁଣାଧାରୋଜଗତାମାଦିକୃଦ୍ଵିଭୁଃ
ସେ ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା, ବିଶ୍ୱର ଉତ୍ପତ୍ତିକର୍ତ୍ତା, ଗୁଣମାନଙ୍କର ଆଧାର ଓ ଗୁଣମୟ ରୂପ।
ମହାନ୍ପ୍ରାଦୁରଭୂଦ୍ଧୁଦ୍ଧିସ୍ତତୋ ଽହଂ ସମଵର୍ତ୍ତତ
ତାଙ୍କଠାରୁ ମହତ୍ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ତାପରେ ବୁଦ୍ଧି, ଏବଂ ସେଠାରୁ 'ମୁଁ' ଉପଜିଲି।
ତନ୍ମାତ୍ରେଭ୍ଯୋ ହି ଜାତାନି ଭୂତାନି ଜଗତଃ କୃତେ
ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ବିଶ୍ୱର ଉଦ୍ଭବ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଯଥାକ୍ରମଂ କାରଣତାମେକୈକସ୍ଯୋପଯାନ୍ତି ଚ
ଏହିପରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିନିଷ ତାହାପରେ ଆସୁଥିବା ପାଇଁ କାରଣ ହୁଏ।
ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଗତାଞ୍ଜନ୍ତୂନ୍ପଶୁପକ୍ଷିମୃଗାଦିକାନ୍
ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ମୃଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଯେଉଁମାନେ ତିର୍ୟକ୍ ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି—
ତତୋ ଵୈମାନୁଷଂ ସର୍ଗଂ କଲ୍ପଯାମାସ ପହ୍ମଜଃ
ତାପରେ, ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ମାନବ ଜାତିର ସୃଷ୍ଟି କଲେ।