ଯା ପୌର୍ଣିମା ଦିଵା ଚନ୍ଦ୍ରମତୀ ସାନୁମତୀ ସ୍ମୃତା
ଯେହି ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ଦିନେ ହୁଏ, ସେହିକୁ ଅନୁମତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସିନୀଵାଲୀ ଚେନ୍ଦୁମତୀ କୁହୂର୍ନେନ୍ଦୁମତୀ ମତା
ସିନୀବାଳୀ, ଏନ୍ଦୁମତୀ, କୁହୂ ଏବଂ ନେନ୍ଦୁମତୀ—ଏହିମାନେ ଏଭଳି ମନ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।
ତ୍ରେତାଦିର୍ମାଧଵେ ଶୁକ୍ଲେ ତୃତୀଯା ପୁଣ୍ଯସଂଜ୍ଞିତା
ମାଧବ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତୃତୀୟା ତିଥି ପୁଣ୍ୟ ତିଥି ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
କଲ୍ପାଦିଃ ସ୍ଯାତ୍କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେ ନଭସ୍ତସ୍ଯ ତ୍ରଯୋଦଶୀ
ନଭସ ମାସର କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଦିନ କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।
ଚୈତ୍ରେ ଭାଦ୍ରପଦେ ଚୈଵ ତୃତୀଯା ଶୁକ୍ଲସଂଜ୍ଞିତା
ଚୈତ୍ର ଓ ଭାଦ୍ରପଦ ମାସରେ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତୃତୀୟା ଏଭଳି ନାମରେ ପରିଚିତ।
ମାଘେ ଚ ସପ୍ତମୀ ଶୁକ୍ଲା ନଭସ୍ଯେ ତ୍ଵସିତାଷ୍ଟମୀ
ମାଘ ମାସରେ ଶୁକ୍ଳ ସପ୍ତମୀ ଏବଂ ନଭସରେ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ଅଷ୍ଟମୀ।
ଆଷାଢେ କାର୍ତିକେ ମାସି ଜ୍ଯଷ୍ଟେ ଚୈତ୍ରେ ଚ ପୌର୍ଣିମା
ଆଷାଢ଼, କାର୍ତ୍ତିକ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଏବଂ ଚୈତ୍ର ମାସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ହୁଏ।
ଭାଦ୍ରେ କୃଷ୍ଣତ୍ରଯୋଦଶ୍ଯାଂ ମଘାମିନ୍ଦୁଃ କରେ ରଵିଃ
ଭାଦ୍ର ମାସର କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଦିନରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ମଘା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ କର୍କଟ ରାଶିରେ ଥାଏ।
ଏକସ୍ମିନ୍ଵାସରେ ତିସ୍ରସ୍ତିଥଯଃ ସ୍ଯାତ୍ତିଥିକ୍ଷଯଃ
ଏକ ଦିନରେ ଯଦି ତିନିଟି ତିଥି ହୁଏ, ତେବେ ଏହାକୁ ତିଥି କ୍ଷୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସୂର୍ଯାସ୍ତମନପର୍ଯନ୍ତଂ ଯସ୍ମିନ୍ଵାରେ ତୁ ଯା ତିଥିଃ
ଯେଉଁ ଦିନରେ ଯେଉଁ ତିଥି ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ—
ତିଥେଃ ପଞ୍ଚଦଶୋ ଭାଗଃ କ୍ରମାତ୍ପ୍ରତିପଦାଦଯଃ
ପ୍ରତି ତିଥିକୁ ପନ୍ଦରଟି ଭାଗରେ ବାଣ୍ଟାଯାଏ, ଏହିଭଳି ପ୍ରଥମ ତିଥିରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।
ରଵିଃ ସ୍ଥିରଶ୍ଚରଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଃ କ୍ରୂରୋ ଵକ୍ରୋଖିଲୋ ବୁଧଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଚଳ, ଚନ୍ଦ୍ର ଚଞ୍ଚଳ, ମଙ୍ଗଳ କ୍ରୂର, ବୁଧ ପଛକୁ ଚାଲିଥିବା ଏବଂ ବାଧାଦାୟକ।
ଅଭ୍ଯକ୍ତୋ ଭାନୁଵାରେ ଯଃ ସ ନରଃ କ୍ଲେଶଵାନ୍ଭଵେତ୍
ଯେ କେହି ଭାନୁବାରରେ ଶୁଦ୍ଧ ହେଉନାହାନ୍ତି, ସେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବେ।
ଜୀଵେ ନୈଵଂ ସିତେ ହାନିର୍ମନ୍ଦେ ସର୍ଵସମୃଦ୍ଧଯଃ
ଯଦି ବୃହସ୍ପତି ଏଭଳି ନୁହଁନ୍ତି, ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷରେ କୌଣସି କ୍ଷୟ ନାହିଁ; ଯଦି ଦୁର୍ବଳ, ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ମିଳେ।
ଦେଶାନ୍ତରସ୍ଵଚରାର୍ଦ୍ଧନାଡୀଭିରପରେ ଭଵେତ୍
ଅନ୍ୟମାନେ ଦେଶ ବା ନିଜ ସ୍ଥାନ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା ସମୟରେ ଅର୍ଧ ନାଡ଼ୀ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ।
ତତ୍କର୍ମ ବଲହୀନସ୍ଯ ଦୁଃଖେନାପି ନ ସିଦ୍ଧ୍ଯାତି
ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କ୍ଷୀଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟ ସହିତ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଫଲଦାସ୍ତ୍ଵିତରେ କ୍ରୂରେ କର୍ମସ୍ଵଭିମତପ୍ରଦାଃ
ଅନ୍ୟ କିଛି କାର୍ଯ୍ୟ କଠୋର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ସଫଳତା ଦେଇଥାଏ।
ଦୂର୍ଵାଵର୍ଣୋ ଵୁଧୋ ଜୀଵଃ ପୀତଶ୍ଵେତସ୍ତୁ ଭାର୍ଗଵଃ
ଦୂର୍ବା ଶସ୍ୟ ରଙ୍ଗର ଯୀବ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଗୋତିଏ, ହଳଦିଆ କିମ୍ବା ସାଧା ରଙ୍ଗର ଯୀବ ଭାର୍ଗବ ଗୋତିଏ।
ଅଦ୍ରିଵାଣାଶ୍ଚ ଯସ୍ତର୍କପାତାଲଵସୁଧାଧରାଃ
ପାହାଡ଼, ତୀର, ଓ ଯେଉଁମାନେ ପାତାଳ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଧରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ—
ତ୍ର୍ଯେକାହଯୋ ନେତ୍ରଗୋତ୍ରରାମାଶ୍ଵଦ୍ରରସର୍ତଵଃ
ତିନି, ଗୋଟିଏ, ଘୋଡ଼ା, ଚକ୍ଷୁ, ବଂଶ, ରାମ, ଅଶ୍ୱ, ରସ ଓ ଋତୁ—
ପ୍ରହରାର୍ଦ୍ଧପ୍ରମାଣାସ୍ତେ ଵିଜ୍ଞେଯାଃ ସୂର୍ଯଵାସରାତ୍
ସେମାନଙ୍କ ମାପ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ପରେ ଅର୍ଧ ପ୍ରହର ହିସାବରେ ଜଣାଯିବ।
ଆଦ୍ଯଃ ଷଷ୍ଟୋ ଦ୍ଵିତୀଯୋ ଽସ୍ମତ୍ତତ୍ଷଷ୍ଠସ୍ତୁତୃତୀଯକଃ
ପ୍ରଥମଟି ହେଉଛି ଷଷ୍ଠ, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ଆମ, ଷଷ୍ଠଟି ହେଉଛି ତୃତୀୟ।
ସାର୍ଦ୍ଧନାଡୀଦ୍ଵଯେନୈଵ ଦିଵା ରାତ୍ରୌ ଯଥାକ୍ରମାତ୍
ଦିନ ଓ ରାତିରେ କ୍ରମାନୁସାରେ ଏକ ଓ ଅର୍ଧ ନାଡ଼ୀ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯିବ।
ନକ୍ଷତ୍ରେଶାଃ କ୍ରମାଦ୍ଦସ୍ରଯମଵହ୍ନିପିତାମହାଃ
ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ମାଳିକା ବ୍ୟବସ୍ଥାନୁସାରେ ବସୁ, ଅଗ୍ନି ଓ ପିତାମହ।
ଅର୍ଯମାର୍କତ୍ଵଷ୍ଟୃମରୁଚ୍ଛକ୍ରାଗ୍ନିମିତ୍ରଵାସଵଃ
ଅର୍ଯ୍ୟମା, ଅର୍କ, ତ୍ୱଷ୍ଟା, ମରୁତ, ଶକ୍ର, ଅଗ୍ନି, ମିତ୍ର ଓ ବାସବ।
ଅଜୈକପାଦହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ଯା ପୂଷା ଚେତି ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ
ଅଜଏକପାଦ, ଅହିବୁଧ୍ନ୍ୟ ଓ ପୂଷା ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ।
ଅଧୋମୁଖଂ ତୁ ନଵକଂ ଭାନୌ ତତ୍ର ଵିଧୀଯତେ
ଯେଉଁ ନଉଟି ତଳକୁ ମୁହଁ କରିଥାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି।
ଶିଲ୍ପକର୍ମକଲାକୂପନିକ୍ଷେପୋଦ୍ଧରଣାଦି ଯତ୍
ଶିଳ୍ପ, କଳା, କୁଆଁ, ଜମା ଓ ଉତ୍ତୋଳନ ଆଦି ସମସ୍ତ କାମ—
ତିର୍ଯଙ୍ମୁଖାଖ୍ଯଂ ନଵକଂ ଭାନୌ ତତ୍ର ଵିଧୀଯତେ
ଯେଉଁ ନଉଟିକୁ ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ ମୁହଁ ବୋଲାଯାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି।
ଖରଗୋରଥନୌଯାନଲୁଲାଯହଯକର୍ମ ଚ
ଗଧା, ଗାଈ, ରଥ, ନୌକା, ଅଗ୍ନି ଓ ଘୋଡ଼ା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାମ—