ଅହଃ ସୁରାଣାଂ ତଦ୍ରାତ୍ରିଃ କର୍କାଦ୍ଯଂ ଦକ୍ଷିଣାଯନମ୍
ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଦିନ ତାଙ୍କର ରାତି, ଏବଂ କର୍କଟ ରାଶିରୁ ଦକ୍ଷିଣାୟନ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।
ମଧାଦୌ ମଙ୍ଗଲଂ କର୍ମ ଵିଧେଯଂ ଚୋତ୍ତରାଯଣେ
ଉତ୍ତରାୟଣର ଆରମ୍ଭ ଓ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ମଙ୍ଗଳକାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ମାଧାଦି ମାସୌ ଦ୍ଵୌ ଦ୍ଵୌ ଚ ଋତଵଃ ଶିଶିରାଦଯଃ
ମାଧୁ ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଋତୁ ଦୁଇ ଦୁଇ ମାସ ହୁଏ, ଏବଂ ଶିଶିର ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଋତୁମାନେ ଅଛନ୍ତି।
ଵର୍ଷା ଶରଶ୍ଚ ହେମନ୍ତଃ କର୍କାଦ୍ଵୈ ଦକ୍ଷିଣାଯନେ
ବର୍ଷା, ଶରତ୍ ଓ ହେମନ୍ତ ଋତୁ କର୍କଟ ରାଶିରୁ ଦକ୍ଷିଣାୟନରେ ଆସେ।
ତ୍ରିଂଶଦ୍ଭିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଭଗଣୋ ମାସୋ ନାକ୍ଷତ୍ରସଂଜ୍ଞକଃ
ତିରିଶଟି ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗ ନେଇ ଏକ ନକ୍ଷତ୍ର ନାମକ ମାସ ଗଠିତ ହୁଏ।
ନଭସ୍ଯ ଇଷ ଊର୍ଜଶ୍ଚ ସହାଶ୍ଚୈଵ ସହସ୍ଯକଃ
ନଭସ୍ୟ, ଇଷ, ଊର୍ଜା, ସହ ଓ ସହସ୍ୟ — ଏହିମାନେ ମାସର ନାମ।
ଯସ୍ମିନ୍ମାସେ ପୌର୍ଣମାସୀ ଯେନ ଧିଷ୍ଣେନ ସଂଯୁତା
ଯେଉଁ ମାସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନକ୍ଷତ୍ର ସହିତ ଯୋଗ ହୁଏ,
ତତ୍ପକ୍ଷୌ ଦୈଵ ପିତ୍ରାଖ୍ଯୌ ଶୁକ୍ଲକୃଷ୍ଣୌ ତଥାପରେ
ସେହି ପକ୍ଷକୁ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ, ଅର୍ଥାତ୍ ଶୁକ୍ଳ ଓ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ ଭାବରେ ଡାକାଯାଏ।
କ୍ରମାତ୍ତିଥୀନାଂ ବ୍ରହ୍ମାଗ୍ନୀ ଵିରିଞ୍ଚିଵିଷ୍ଣୁଶୈଲଜାଃ
ତିଥିମାନଙ୍କର କ୍ରମରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ଅଗ୍ନି, ବିରିଞ୍ଚି, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶୈଳଜା — ଏହିମାନେ ପ୍ରଧାନ।
ମହେନ୍ଦ୍ରଵାସଵୌ ନାଗଦୁର୍ଗାଦଣ୍ଡଧରାହ୍ଵଯଃ
ମହେନ୍ଦ୍ର, ବାସବ, ନାଗ, ଦୁର୍ଗା ଓ ଦଣ୍ଡଧର — ଏହି ନାମରେ ଓଡ଼ାଯାନ୍ତି।
ଚନ୍ଦ୍ରଵିଶ୍ଵେଦର୍ଶସଂଜ୍ଞତିଥୀଶାଃ ପିତରଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଚନ୍ଦ୍ର, ବିଶ୍ୱେଦେବ ଓ ଋଷି — ଏହି ତିଥିମାନେ ପିତୃମାନଙ୍କର ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।
ତ୍ରିରାଵୃତ୍ତ୍ଯା କ୍ରମାଜ୍ଜ୍ଞେଯା ନେଷ୍ଟମଧ୍ଯେଷ୍ଟଦାଃ ସିତେ
ତିନିଥର କ୍ରମରେ ଏହିମାନେ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ପ୍ରଧାନ ଓ ଉପକର୍ମ ଦାତା ଭାବେ।
ଅଷ୍ଟମୀ ଦ୍ଵାଦଶୀ ଷଷ୍ଟୀ ଚତୁର୍ଥୀ ଚ ଚତୁର୍ଦଶୀ
ଅଷ୍ଟମୀ, ଦ୍ୱାଦଶୀ, ଷଷ୍ଠୀ, ଚତୁର୍ଥୀ ଓ ଚତୁର୍ଦଶୀ — ଏହି ତିଥିମାନେ,
ସମୁଦ୍ରମନୁରନ୍ଧ୍ରାଙ୍କତତ୍ତ୍ଵସଂଖ୍ଯାସ୍ତୁ ନାଡିକାଃ
ସମୁଦ୍ର, ମନୁ, ରନ୍ଧ୍ର ଓ ଅଙ୍କର ସଂଖ୍ୟା ଅନୁଯାୟୀ ନାଡିକା ଗଣନା କରାଯାଏ।
ଅମାଵାସ୍ଯା ଚ ନଵମୀ ହିତ୍ଵା ଵିଷମସଂଜ୍ଞିକା
ଅମାବାସ୍ୟା ଓ ନବମୀ, ବିଶମ ନାମ ଛାଡି, ସମ ନାମରେ ଅଛି।
ଷଷଅଟ୍ଯାଂ ତୈଲଂ ତଥାଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ମାସଂ କ୍ଷୌରଂ କଲେସ୍ତିଥୌ
ଷଷ୍ଠୀ ଓ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ତେଲ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ମାସର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ କେଶ କଟାଯିବା ଉଚିତ।
ଦେର୍ଶେ ଷଷ୍ଟ୍ଯାଂ ପ୍ରତିପଦି ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ପ୍ରତିପର୍ଵସୁ
ଷଷ୍ଠି ଦିନରେ, ପକ୍ଷର ପ୍ରଥମ ଦିନରେ, ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ଏବଂ ଯେଉଁ ସମୟରେ ତାରାମଣ୍ଡଳୀର ଯୋଗ ହୁଏ, ସେଇ ସମସ୍ତ ଦିନରେ—
ଵ୍ଯତୀପାତେ ଚ ସଂକ୍ରାନ୍ତାଵେକାଦଶ୍ଯାଂ ଚ ପର୍ଵସୁ
ଯେତେବେଳେ ବ୍ୟତୀପାତ ହୁଏ, ସଂକ୍ରାନ୍ତି ସମୟରେ, ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ ଏବଂ ଯେଉଁ ଦିନରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଯୋଗ ହୁଏ—
ଯଃ କରୋତି ଦଶମ୍ଯାଂ ଚ ସ୍ନାନମାମଲକୈର୍ନରଃ
ଯେ କୌଣସି ମଣିଷ ଦଶମୀ ତିଥିରେ ଆମଳକ ଫଳ ସହିତ ସ୍ନାନ କରେ—
ଅର୍ଥପୁତ୍ରକ୍ଷଯସ୍ତସ୍ଯ ଦ୍ଵିତୀଯାଯାଂ ନ ସଂଶଯଃ
ତାଙ୍କର ଧନ ଓ ପୁଅର କ୍ଷୟ ଦ୍ୱିତୀୟା ତିଥିରେ ନିଶ୍ଚିତ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଯା ପୌର୍ଣିମା ଦିଵା ଚନ୍ଦ୍ରମତୀ ସାନୁମତୀ ସ୍ମୃତା
ଯେହି ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ଦିନେ ହୁଏ, ସେହିକୁ ଅନୁମତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସିନୀଵାଲୀ ଚେନ୍ଦୁମତୀ କୁହୂର୍ନେନ୍ଦୁମତୀ ମତା
ସିନୀବାଳୀ, ଏନ୍ଦୁମତୀ, କୁହୂ ଏବଂ ନେନ୍ଦୁମତୀ—ଏହିମାନେ ଏଭଳି ମନ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।
ତ୍ରେତାଦିର୍ମାଧଵେ ଶୁକ୍ଲେ ତୃତୀଯା ପୁଣ୍ଯସଂଜ୍ଞିତା
ମାଧବ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତୃତୀୟା ତିଥି ପୁଣ୍ୟ ତିଥି ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
କଲ୍ପାଦିଃ ସ୍ଯାତ୍କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେ ନଭସ୍ତସ୍ଯ ତ୍ରଯୋଦଶୀ
ନଭସ ମାସର କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଦିନ କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।
ଚୈତ୍ରେ ଭାଦ୍ରପଦେ ଚୈଵ ତୃତୀଯା ଶୁକ୍ଲସଂଜ୍ଞିତା
ଚୈତ୍ର ଓ ଭାଦ୍ରପଦ ମାସରେ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତୃତୀୟା ଏଭଳି ନାମରେ ପରିଚିତ।
ମାଘେ ଚ ସପ୍ତମୀ ଶୁକ୍ଲା ନଭସ୍ଯେ ତ୍ଵସିତାଷ୍ଟମୀ
ମାଘ ମାସରେ ଶୁକ୍ଳ ସପ୍ତମୀ ଏବଂ ନଭସରେ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ଅଷ୍ଟମୀ।
ଆଷାଢେ କାର୍ତିକେ ମାସି ଜ୍ଯଷ୍ଟେ ଚୈତ୍ରେ ଚ ପୌର୍ଣିମା
ଆଷାଢ଼, କାର୍ତ୍ତିକ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଏବଂ ଚୈତ୍ର ମାସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ହୁଏ।
ଭାଦ୍ରେ କୃଷ୍ଣତ୍ରଯୋଦଶ୍ଯାଂ ମଘାମିନ୍ଦୁଃ କରେ ରଵିଃ
ଭାଦ୍ର ମାସର କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଦିନରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ମଘା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ କର୍କଟ ରାଶିରେ ଥାଏ।
ଏକସ୍ମିନ୍ଵାସରେ ତିସ୍ରସ୍ତିଥଯଃ ସ୍ଯାତ୍ତିଥିକ୍ଷଯଃ
ଏକ ଦିନରେ ଯଦି ତିନିଟି ତିଥି ହୁଏ, ତେବେ ଏହାକୁ ତିଥି କ୍ଷୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସୂର୍ଯାସ୍ତମନପର୍ଯନ୍ତଂ ଯସ୍ମିନ୍ଵାରେ ତୁ ଯା ତିଥିଃ
ଯେଉଁ ଦିନରେ ଯେଉଁ ତିଥି ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ—