ତ ଏଵ ଲୋକାନ୍ବାଧନ୍ତେ ନାତ୍ରାଶ୍ଵାର୍ଯଂ ସୁଗେତମାଃ
ସେମାନେ ଲୋକମାନେକୁ ଅନ୍ୟଥା କଷ୍ଟ ଦେଉଛନ୍ତି; ଏଠାରେ ଶୁଭ ଆଶା ନାହିଁ।
ତଂ ଵିଦ୍ଯାତ୍ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ପାପଭୋଗରତଂ ସୁରାଃ
ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ତାଙ୍କୁ ପାପ ଭୋଗରେ ଲିନ ଥିବା ବୋଲି ଜାଣନ୍ତୁ।
ତଂ ହନ୍ତି ଦୈଵମେଵାଶୁ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା
ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ନାଶ କରିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ଆଉ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନୁହେଁ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ତଂ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଗତା ନାକଂ ଦିଵୌକସଃ
ଯଥାଯଥ ପ୍ରଣାମ କରି, ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।
ଆରେଭେ ହଯମେଧାଖ୍ଯଂ ଯଜ୍ଞଂ କର୍ତ୍ତୁମନୁତ୍ତମମ୍
ସେ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ହୟମେଧ ନାମକ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ପାତାଲେ ସ୍ଥାପଯାମାସ କପିଲୋ ଯତ୍ର ତିଷ୍ଟତି
କପିଳ ତାଙ୍କୁ ପାତାଳରେ ରଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ନିଜେ ବସିଥାନ୍ତି।
ଅନ୍ଵେଷ୍ଟୁଂ ବଭ୍ରଭୁର୍ଲୋକାନ୍ ଭୂରାଦୀଂଶ୍ଚ ସୁଵିସ୍ମିତାଃ
ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ, ସେମାନେ ପୃଥିବୀ ଆଦି ଲୋକମାନେ ଖୋଜିଲେ।
ଚଖ୍ନୁର୍ମହୀତଲଂ ସର୍ଵମେକୈକୋ ଯୋଜନଂ ପୃଥକ୍
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ଅଲଗା ଭାବରେ, ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ତଳକୁ ଏକ ଯୋଜନା କରି ଖୋଦିଲେ।
ତଦ୍ଵାରେଣ ଗତାଃ ସର୍ଵେ ପାତାଲଂ ସଗରାତ୍ମଜାଃ
ସେ ଗହ୍ବର ଦ୍ୱାରରେ ଦେଇ, ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସମସ୍ତେ ପାତାଳକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲେ।
ଵିଚିନ୍ଵନ୍ତି ହଯଂ ତତ୍ର ମଦୋନ୍ମତ୍ତା ଵିଚେତସଃ
ସେଠାରେ, ମଦରେ ମତାଳ ଓ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଘୋଡାକୁ ଖୋଜିଲେ।
କପିଲଂ ଧ୍ଯାନନିରତଂ ଵାଜିନଂ ଚ ତଦନ୍ତିକେ
ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ କପିଳଙ୍କ ନିକଟରେ, ସେମାନେ ଘୋଡାକୁ ଦେଖିଲେ।
ହନ୍ତୁମୁଦ୍ଯୁକ୍ତମନସୋ ଵିଦ୍ରଵନ୍ତଃ ସମାସଦନ୍
ମାନେ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ଅସ୍ଥିର ମନରେ ଆଗକୁ ଧାଉଥିଲେ।
ଗୁହ୍ଯତାଂ ଗୃହ୍ଯତାମାଶୁ ଇତ୍ଯୂଚୁସ୍ତେ ପରସ୍ପରମ୍
ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ କହିଲେ, 'ଚଟା ଧରିବା ଓ ଗୁପ୍ତ ରଖିବା ଦରକାର।'
ସନ୍ତି ଚାରୋ ଖଲା ଲୋକେ କୁର୍ଵନ୍ତ୍ଯାଡମ୍ବରଂ ମହତ୍
ଏହି ଜଗତରେ ଚର ଓ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ବଡ ଉପଦ୍ରବ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।
ସମସ୍ତେନ୍ଦ୍ରିଯସଂଦୋହଂ ନିଯମ୍ଯାତ୍ମାନମାତ୍ମନି
ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସେ ନିଜକୁ ନିଜ ମନରେ ଏକାଗ୍ର କଲେ।
ଆସ୍ଥିତଃ କପିଲସ୍ତେଷାଂ ତତ୍କର୍ମ ଜ୍ଞାତଵାନ୍ନହି
ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ କପିଳ, ସେମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଜଣାଇଥିଲେ।
ପଦ୍ଭିଃ ସଂତାଡଯାମାସୁର୍ବୁହୂଂ ଚ ଜଗୃହୁଃ ପରେ
ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ପାଦରେ ଆଘାତ କଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଭୂମିକୁ ଧରିଲେ।
ଉଵାଚ ଭାଵଗମ୍ଭୀରଂ ଲୋକୋପଦ୍ରଵକାରିଣଃ
ସେ ଜଗତରେ ଉପଦ୍ରବ କରୁଥିବାମାନେ ପାଇଁ ଗଭୀର ଭାବରେ କହିଲେ।
ଅହୄଙ୍କାରଵିମୂଢାନାଂ ଵିଵେକୋ ନୈଵ ଜାଯତେ
ଅହଂକାରରେ ମତାଳ ଲୋକମାନଙ୍କରେ ବିବେକ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ।
ତଦେଵ ମାନଵା ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଜ୍ଵଲନ୍ତୀତି କିମଦ୍ଭୁତମ୍
ଏହି ଦ୍ରବ୍ୟ ଖାଇଲା ପରେ ମନୁଷ୍ୟ ଜଳିଯାନ୍ତି—ଏଥିରେ କ'ଣ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ?
ମହୀରୁହାଂ ଶ୍ଚାନୁତଟେ ପାତଯନ୍ତି ନଦୀରଯାଃ
ନଦୀର ଧାରା ତଟରେ ଥିବା ଗଛମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଫେଙ୍ଗି ଦେଇଥାଏ।
ତତ୍ରାଶ୍ରୀର୍ଵୃଦ୍ଧତା ନିତ୍ଯଂ ମୁର୍ଖତ୍ଵଂ ଚାପି ଜାଯତେ
ସେଠାରେ ସମୃଦ୍ଧି ସଦା ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ମୂର୍ଖତା ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ନାମସାମ୍ଯାଦହୋ ଚିତ୍ରଂ ଧତ୍ତୂରୋ ଽପିମଦପ୍ରଦଃ
ନାମର ସମ୍ୟତାରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ଧତୂରା ମଧ୍ୟ ମଦ ଦେଇଥାଏ।
ଯଥା ସଖାଗ୍ନେଃ ପଵନଃ ପନ୍ନଗସ୍ଯ ଯଥା ଵିଷମ୍
ଯେପରି ଅଗ୍ନିର ସହାୟ ପବନ, ସାପର ପାଇଁ ବିଷ ଏପରି।
ଯଦି ପଶ୍ଯତ୍ଯାମହିତଂ ସ ପଶ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
ଯଦି ସେ ଅହିତ ଦେଖେ, ନିଶ୍ଚୟ ଦେଖିଥାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ସ ଵହ୍ନିଃ ସାଗରାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଭସ୍ମସାଦକରୋତ୍କ୍ଷଣାତ୍
ସେ ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ସାଗରକୁ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଭସ୍ମ କରିଦେଲା।
ଅକାଲପ୍ରଲଯଂ ମତ୍ଵା ଚୁକ୍ରୁଶୁଃ ଶୋକଲାଲସାଃ
ପ୍ରଳୟ ସମୟ ପୂର୍ବରୁ ଆସିଗଲା ବୋଲି ଭାବି, ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ ଡୁବି ଚିତ୍କାର କରିଲେ।
ସାଗରଂ ଵିଵିଶୁଃ ଶୀଘ୍ରଂ ସତାଂ କୋପୋ ହି ଦୁଃସହଃ
ସତ୍ପୁରୁଷଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଅସହ୍ୟ ଥିବାରୁ, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ସାଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ।
ଦେଵଦୂତ ଉଵାଚେଦଂ ସର୍ଵଂ ଵୃତ୍ତଂ ହି ଯକ୍ଷତେ
ଦେବଦୂତ କହିଲେ, 'ଯେଉଁ ସବୁ ଘଟିଛି, ଯକ୍ଷମାନେ ସେଥିରେ ସବୁ ଜାଣିଛନ୍ତି।'
ଦୈଵେନ ଶିକ୍ଷିତା ଦୁଷ୍ଟା ଇତ୍ଯୁଵାଚାତି ହର୍ଷିତଃ
ସେ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ, 'ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦୈବ ଦ୍ୱାରା ଶିକ୍ଷା ପାଇଛନ୍ତି।'