ଅଗ୍ନିଜା ଵିଶ୍ଵରୂପାଖ୍ଯା ଅଗ୍ନିଵର୍ଣାଃ ସୁଖପ୍ରଦାଃ
ଅଗ୍ନିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ବିଶ୍ୱରୂପା, ଅଗ୍ନିର ରଙ୍ଗରେ ଥିବା, ସେମାନେ ସୁଖ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଶୁକ୍ରଜା ଋକ୍ଷସଦୃଶାଃ କେ ତଵଃ ଶୁଭଦାଯକାଃ
ଶୁକ୍ରରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା କେତବମାନେ ତାରାମାନଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ଶୁଭ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ପ୍ରାସାଦଵୃକ୍ଷଶୈଲେଷୁ ଜାତୋ ରାଜ୍ଞାଂ ଵିନାଶକୃତ୍
ପ୍ରାସାଦ, ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼ରେ ଉଦ୍ଭବ ହେଇ, ସେମାନେ ରାଜାମାନଙ୍କର ନାଶ କରନ୍ତି।
ଆଵର୍ତକେତୁସଂଧ୍ଯାଯାଂ ଶଶିରୋ ନେଷ୍ଟଦାଯକଃ
ଆବର୍ତ୍ତକେତୁ ସଂଧି ସମୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଚାହିଦା ଫଳ ଦେଇନାହିଁ।
ଚାନ୍ଦ୍ରମାର୍କ୍ଷଂ ଗୁରୋର୍ମାନମିତି ମାନାନି ଵୈ ନଵଃ
ଚନ୍ଦ୍ର, ତାରା ଓ ଗୁରୁ ମାନ, ଏହିପରି ମୋଟେ ନଉଟି ମାନ ଅଛି।
ତେଷାଂ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍କାର୍ଯଂ ଵକ୍ଷ୍ଯତେ ଵ୍ଯଵହାରତଃ
ସେମାନଙ୍କର ଅଲଗା ଅଲଗା ବ୍ୟବହାର ଅନୁଯାୟୀ ବିସ୍ତାରରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯିବ।
ଵୃଷ୍ଟେର୍ଵିଧାନଂ ସ୍ତ୍ରୀଗର୍ଭଃ ସାଵନେନୈଵ ଗୃହ୍ଯତେ
ବର୍ଷା ଓ ଜନନୀର ଗର୍ଭଧାରଣ ନିୟମ କେବଳ ସାବନ ମାନ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ।
ଯାତ୍ରୋଦ୍ଵାହଵ୍ରତକ୍ଷୌରେ ତିଥିଵର୍ଷେଶନିର୍ଣଯଃ
ବିବାହ, ବ୍ରତ ଓ କ୍ଷୌର କାର୍ଯ୍ୟରେ ତିଥି, ବର୍ଷ ଓ ଅଧିପତି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ।
ଗୃହ୍ଯତେ ଗୁରୁମାନେନ ପ୍ରଭଵାଦ୍ଯବ୍ଦଲକ୍ଷଣମ୍
ଗୁରୁ ମାନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭବା ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ବର୍ଷର ଲକ୍ଷଣ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ।
ଗୁରୁମଧ୍ଯମଚାରେଣଷଷ୍ଟ୍ଯବ୍ଦାଃ ପ୍ରଭାଵାଦଯଃ
ଗୁରୁ ଓ ମଧ୍ୟମ ଚଳନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭବା ଆରମ୍ଭରୁ ଷଷ୍ଟି ବର୍ଷ ଗଣନା କରାଯାଏ।
ଅଙ୍ଗିରାଃ ଶ୍ରୀମୁଖୋ ଭାଵୋ ଯୁଵା ଧାତା ତଥୈଵ ଚ
ଅଙ୍ଗିରା, ଶ୍ରୀମୁଖ, ଭାବ, ଯୁବା ଓ ଧାତା ଏହିପରି।
ଚିତ୍ରଭାନୁଃସୁଭାନୁଶ୍ଚ ତାରଣଃ ପାର୍ଥିଵୋ ଽଵ୍ଯଯଃ
ଚିତ୍ରଭାନୁ, ସୁଭାନୁ, ତାରଣ, ପାର୍ଥିବ ଓ ଅବ୍ୟୟ।
ନନ୍ଦନୋ ଵିଜଯଶ୍ଚୈଵ ଜଯୋ ମନ୍ମଥଦୁର୍ମୁଖୌ
ନନ୍ଦନ, ବିଜୟ, ଜୟ, ମନ୍ମଥ ଓ ଦୁର୍ମୁଖ।
ଶୁଭକୃଚ୍ଛୋଭନଃ କ୍ରୋଧୀ ଵିଶ୍ଵାଵସୁପରାଭଵୌ
ଶୁଭକୃତ, ଶୋଭନ, କ୍ରୋଧୀ, ବିଶ୍ୱାବସୁ ଓ ପରାଭବ।
ପରିଭାଵୀ ପ୍ରମାଦୀ ଚ ଆନନ୍ଦୋ ରାକ୍ଷସୋ ଽନଲଃ
ପରିଭାବୀ, ପ୍ରମାଦୀ, ଆନନ୍ଦ, ରାକ୍ଷସ ଓ ଅନଳ।
ଦୁନ୍ଦୁଭୀରୁଧିରୋଦ୍ଗରୀ ରକ୍ତାକ୍ଷଃ କ୍ରୋଧନଃ କ୍ଷଯଃ
ଦୁନ୍ଦୁଭି, ରୁଧିର, ଉଦ୍ଗରୀ, ରକ୍ତାକ୍ଷ, କ୍ରୋଧନ ଓ କ୍ଷୟ।
ଯୁଗଂ ସ୍ଯାତ୍ପଞ୍ଚଭିର୍ଵର୍ଷୈର୍ଯୁଗାନ୍ଯେଵଂ ତୁ ଦ୍ଵାଦଶ
ଏକ ଯୁଗ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷରୁ ହୋଇଥାଏ; ଏଭଳି ଦ୍ୱାଦଶ ଯୁଗ ଅଛି।
ପୁରନ୍ଦରୋ ଲୋହିତଶ୍ଚ ତ୍ଵଷ୍ଟାହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ଯସଂଜ୍ଞକଃ
ପୁରନ୍ଦର, ଲୋହିତ, ତ୍ୱଷ୍ଟା ଓ ଅହିବୁଧ୍ନ୍ୟ ନାମରେ ଜଣେ।
ତଥା ଯୁଗସ୍ଯ ଵର୍ଷେ ଶାସ୍ତ୍ଵଗ୍ନିନେନ୍ଦୁଵିଧୀଶ୍ଵରାଃ
ଏହିପରି, ଏକ ଯୁଗର ବର୍ଷରେ ଅଗ୍ନି, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ନିୟମର ଦେବତାମାନେ ଶାସନ କରନ୍ତି।
ତତ୍କାଲଂ ଗ୍ରହଚାରଂ ଚ ସମ୍ଯକ୍ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଫଲଂ ପଦେତ୍
ସେଇ ସମୟରେ ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ଚଳନ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣି, ତାହାର ଫଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଅହଃ ସୁରାଣାଂ ତଦ୍ରାତ୍ରିଃ କର୍କାଦ୍ଯଂ ଦକ୍ଷିଣାଯନମ୍
ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଦିନ ତାଙ୍କର ରାତି, ଏବଂ କର୍କଟ ରାଶିରୁ ଦକ୍ଷିଣାୟନ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।
ମଧାଦୌ ମଙ୍ଗଲଂ କର୍ମ ଵିଧେଯଂ ଚୋତ୍ତରାଯଣେ
ଉତ୍ତରାୟଣର ଆରମ୍ଭ ଓ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ମଙ୍ଗଳକାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ମାଧାଦି ମାସୌ ଦ୍ଵୌ ଦ୍ଵୌ ଚ ଋତଵଃ ଶିଶିରାଦଯଃ
ମାଧୁ ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଋତୁ ଦୁଇ ଦୁଇ ମାସ ହୁଏ, ଏବଂ ଶିଶିର ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଋତୁମାନେ ଅଛନ୍ତି।
ଵର୍ଷା ଶରଶ୍ଚ ହେମନ୍ତଃ କର୍କାଦ୍ଵୈ ଦକ୍ଷିଣାଯନେ
ବର୍ଷା, ଶରତ୍ ଓ ହେମନ୍ତ ଋତୁ କର୍କଟ ରାଶିରୁ ଦକ୍ଷିଣାୟନରେ ଆସେ।
ତ୍ରିଂଶଦ୍ଭିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଭଗଣୋ ମାସୋ ନାକ୍ଷତ୍ରସଂଜ୍ଞକଃ
ତିରିଶଟି ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗ ନେଇ ଏକ ନକ୍ଷତ୍ର ନାମକ ମାସ ଗଠିତ ହୁଏ।
ନଭସ୍ଯ ଇଷ ଊର୍ଜଶ୍ଚ ସହାଶ୍ଚୈଵ ସହସ୍ଯକଃ
ନଭସ୍ୟ, ଇଷ, ଊର୍ଜା, ସହ ଓ ସହସ୍ୟ — ଏହିମାନେ ମାସର ନାମ।
ଯସ୍ମିନ୍ମାସେ ପୌର୍ଣମାସୀ ଯେନ ଧିଷ୍ଣେନ ସଂଯୁତା
ଯେଉଁ ମାସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନକ୍ଷତ୍ର ସହିତ ଯୋଗ ହୁଏ,
ତତ୍ପକ୍ଷୌ ଦୈଵ ପିତ୍ରାଖ୍ଯୌ ଶୁକ୍ଲକୃଷ୍ଣୌ ତଥାପରେ
ସେହି ପକ୍ଷକୁ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ, ଅର୍ଥାତ୍ ଶୁକ୍ଳ ଓ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ ଭାବରେ ଡାକାଯାଏ।
କ୍ରମାତ୍ତିଥୀନାଂ ବ୍ରହ୍ମାଗ୍ନୀ ଵିରିଞ୍ଚିଵିଷ୍ଣୁଶୈଲଜାଃ
ତିଥିମାନଙ୍କର କ୍ରମରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ଅଗ୍ନି, ବିରିଞ୍ଚି, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶୈଳଜା — ଏହିମାନେ ପ୍ରଧାନ।
ମହେନ୍ଦ୍ରଵାସଵୌ ନାଗଦୁର୍ଗାଦଣ୍ଡଧରାହ୍ଵଯଃ
ମହେନ୍ଦ୍ର, ବାସବ, ନାଗ, ଦୁର୍ଗା ଓ ଦଣ୍ଡଧର — ଏହି ନାମରେ ଓଡ଼ାଯାନ୍ତି।