ଚଂପକାଭାସନେ ମଧ୍ଯା ସିଂଧୁରତ୍ରଵିଵର୍ଦ୍ଧିନୀ
ଚମ୍ପା ସଦୃଶ ସିଂହାସନରେ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ବସିଥିବା, ବର୍ଷା ଋତୁରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଏକ ନଦୀ।
ପରମୋ ଽଥୋ ଗୃଧ୍ରମୁଖଃ ସ୍ନେହମଦ୍ଯାଶନସ୍ପୃହଃ
ସବୁଠୁ ଉଚ୍ଚ, ଗୃଧ୍ର ମୁହଁ, ସ୍ନେହ, ମଦ୍ୟ ଓ ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିବା।
ଭାଣ୍ଡୀ ରୋମଶ୍ଚଵାଃ ଶ୍ଯାମଃ କିରୀଟୀ ଫଲଯନ୍ତ୍ରଧୃକ୍
ଭାଣ୍ଡୀଙ୍କର କେଶ ଦେହରେ ଦଣ୍ଡାଇ ଉଠିଛି, ତାଙ୍କର ଚମ ଶ୍ୟାମ, ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଫଳ ଫେଙ୍ଗିବା ଉପକରଣ ହାତରେ ଧରିଛନ୍ତି।
ନୌସ୍ଥବ୍ଧେଃ କୂଲମାଯାନ୍ତୀ ସଯୂଥାଂ ଚମ୍ପକାନନା
ଏକ ନୌକା ସମୁଦ୍ରର କୂଳକୁ ଆସୁଛି, ସାଙ୍ଗ ଦଳ ସହିତ, ଚମ୍ପା ଗଛର ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ।
ଏତାଦୃଶାଙ୍କ୍ରିଯାଂଶାଃ ସ୍ତୁ ଷତ୍ରିଂଶଦୁଦୀତାଃ କ୍ରମାତ୍
ଏମିତି ତିରିଶଟି ଶୁଭ ଚିହ୍ନ କ୍ରମକ୍ରମେ ବର୍ଣ୍ନନା କରାଯାଇଛି।
ନିବୋଧ ସଂହିତାସ୍କନ୍ଧଂ ଲୋକକୃତ୍ଯୁପଯୋଗିନମ୍
ଏବେ ଲୋକମାନଙ୍କର କାମରେ ଉପଯୋଗୀ ସଂହିତାର ଏହି ଅଂଶକୁ ଶୁଣ।
ଚୈତ୍ରଶୁକ୍ଲପ୍ରତିପଦି ଯୋ ଵାରଃ ସ ନୃପଃ ସ୍ମୃତଃ
ଚୈତ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ପ୍ରଥମ ଦିନ ଯେଉଁ ଦିନ ପଡେ, ସେହି ଦିନକୁ ରାଜସ୍ୱ ଦିନ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।
ସମୋଦ୍ଯଧୀଶ୍ଵରଃ ସୂର୍ଯୋ ମଧ୍ଯମଶ୍ଚୋତ୍ତମୋଵିଧୁଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବାବେଳେ ନିୟମିତ ଅଧିପତି, ଚନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟମ କିମ୍ବା ଉତ୍ତମ ହେବାରେ।
ଅଧମୋ ରଵିଜୋ ଵାଚ୍ଯୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଚୈଷାଂ ବଲାବଲମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିମ୍ନ କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟର ପୁତ୍ର ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳତା ଜାଣି ସେଥିରେ ଦ୍ଵିତୀୟ କଥା କହିବା ଉଚିତ।
ଦୃଷ୍ଟେର୍ଽକମଣ୍ଡଲେ ଵ୍ଯାଧିର୍ଭ୍ରାନ୍ତିଶ୍ଚୋରାର୍ଥନାଶନମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳରେ କିଛି ଦାଗ ଦେଖାଯିବାରେ, ରୋଗ, ଭ୍ରମ, ଚୋରି ଓ ଧନ ହାରାଇବା ଘଟେ।
ଵରିମଣ୍ଡଲଗୈର୍ଧୂମ୍ରୈଃ ସସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗୈର୍ଜଗତ୍କ୍ଷଯଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳ ଧୂଆଁ ଭଳି ଦେଖାଯିବା ଓ ତାହାରେ ତିନିଝିଁ ଚିଁଟା ଦେଖାଯିବାରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଶ ଘଟେ।
ଘ୍ନନ୍ତି ଦ୍ଵିତ୍ରିଚତୁର୍ଵର୍ଣୈର୍ଭୁଵି ରାଜଜନାନ୍ମୁନେ
ମୁନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୁଇ, ତିନି କିମ୍ବା ଚାରି ରଙ୍ଗରେ ଦେଖାଯିଲେ, ପୃଥିବୀରେ ରାଜାମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଇଯାନ୍ତି।
ପୀତୈର୍ନୃପସୁତଃ ଶ୍ଵେତୈଃ ପୁରୋଧାଶ୍ଚିତ୍ରିତୈର୍ଜନାଃ
ପୀତ ରଙ୍ଗରେ ଦେଖାଯିଲେ ରାଜାର ପୁତ୍ର ଦୁଃଖ ପାଇ, ଧଳା ରଙ୍ଗରେ ଦେଖାଯିଲେ ପୁରୋହିତମାନେ, ଚିତ୍ରିତ ରଙ୍ଗରେ ଦେଖାଯିଲେ ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ପୀଡିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଶୁଭୋର୍ଽକଃ ଶିଶିରେ ତାମ୍ରଃ କୁଙ୍କୁମାଭା ଵସଂତିକେ
ଶୀତ ଋତୁରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଶୁଭ, ବସନ୍ତ ଋତୁରେ ତାହା କାଂସା ଭଳି ରଙ୍ଗ ଓ କୁଙ୍କୁମ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ।
ପଦ୍ମୋଦରାଭଃ ଶରଦି ହେମନ୍ତେ ଲୋହିତଚ୍ଛଵିଃ
ଶରତ ଋତୁରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପଦ୍ମ ଫୁଲର ମଧ୍ୟ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ହେମନ୍ତ ଋତୁରେ ଲାଲ ଚମକ ଥାଏ।
ରୋଗାନାଵୃଷ୍ଟିଭଯକୃତ୍ କ୍ରମାଦୁକ୍ତୋ ମୁନୀଶ୍ଵର
ଏହି ସମସ୍ତ ଚିହ୍ନ କ୍ରମକ୍ରମେ ରୋଗ, ଅବୃଷ୍ଟି ଓ ଭୟ ଦେଇଥାଏ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଶଶରକ୍ତନିଭେ ଭାନୌ ସଂଗ୍ରାମୋ ନ ଚିରାଦ୍ଭୁଵି
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଖରା ଭଳି କିମ୍ବା ରକ୍ତ ଭଳି ଦେଖାଯିଲେ, ଶୀଘ୍ର ଭୂମିରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆସିବ।
ଚନ୍ଦ୍ରମାସଦୃଶୋ ଭାନୁଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଭୂପାନ୍ତରଂ କ୍ଷିତୌ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି ଦେଖାଯିଲେ, ଭୂମିରେ ରାଜାମାନେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବେ।
ଛିଦ୍ରେର୍ଽକମଣ୍ଡଲେ ଦୃଷ୍ଟଂ ମହାରାଜଵିନାଶନମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳରେ ଫୋକ ଦେଖାଯିଲେ, ଏହା ଏକ ବଡ଼ ରାଜାର ବିନାଶ କୁ ସୂଚାଏ।
ଛତ୍ରାକୃତେ ଦେଶହତିଃ ଖଣ୍ଡଭାନୁନୃପାନ୍ତକୃତ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଛତା ଭଳି ଦେଖାଯିଲେ, ଦେଶର ନାଶ ଓ ରାଜାମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବେ।
ତଦା ନୃପଵଧୋ ଜ୍ଞେଯସ୍ତ୍ଵଥଵା ରାଜଵିଗ୍ରହଃ
ସେ ସମୟରେ ରାଜାଙ୍କୁ ମାରିଦେବା କିମ୍ବା ରାଜାଙ୍କ ସହ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ହେବା ବିଷୟଟି ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ରାଜାନମନ୍ଯଂ କୁରୁତୋ ଲୋହିତାମ୍ବୁଦଯାସ୍ତଗୌ
ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରାଯିବ, ରକ୍ତର ନଦୀ ବହିବ।
ଘନୈର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ଖରୋଷ୍ଟ୍ରାଦ୍ଯୈଃ ପାପରୂପୈର୍ଭଯପ୍ରଦମ୍
ଉଠିବ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ, ଉଠିବ ଉଠା, ଉଠିବ ଗଧା ଭଳି ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ଏହା ଭୟ ଆଣିବ।
ସୌମ୍ଯଶୃଙ୍ଗୋନ୍ନତଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ନୃଯୁଙ୍ମକରଯୋସ୍ତଥା
ସାନ୍ତ ଶୃଙ୍ଗ ଉଚ୍ଚ ହେଲେ ସେଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାଜା ଓ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଭଲ।
ଚାପଵତ୍କୌର୍ମହୄର୍ଂଯୋଶ୍ଚ ଶୂଲବତ୍ତୁଲକର୍କଯୋଃ
କୌର୍ମ ଓ ହୃଣ୍ୟ ରାଶି ପାଇଁ ଧନୁ, ତୁଳା ଓ କର୍କଟ ପାଇଁ ବାଣ ଭଳି।
ଆଷାଢଦ୍ଵଯମୂଲେନ୍ଦ୍ରଧିଷ୍ଣ୍ଯାନାଂ ଯାମ୍ଯଗଃ ଶଶୀ
ଯେତେବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ର ଦୁଇ ଆଷାଢ଼ ରାଶିର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ, ମୂଳ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସିଂହାସନରେ ଅଛି।
ଵିଶାଖା ମିତ୍ରଯୋର୍ଯାମ୍ଯପାର୍ଶ୍ଵଗଃ ପାପଗଃ ଶଶୀ
ଯେତେବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ର ବିଶାଖା ଓ ମିତ୍ରା ସହ ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅଛି, ଦୁଃଖ ଦେଉଥିବା।
ଅପ୍ରାପ୍ଯପୌଷ୍ଣଭାଦ୍ରାମଦୁକ୍ଷାଵିଶଶୀ ଶୁଭଃ
ଯଦି ଚନ୍ଦ୍ର ପୌଷ୍ଣ, ଭାଦ୍ର, ମଧୁ କିମ୍ବା କ୍ଷାବିକୁ ପହଞ୍ଚିନାହିଁ, ତେବେ ଶୁଭ।
ଯମେନ୍ଦ୍ରାହୀଶନୋଯେଶମରୁତଶ୍ଚାର୍ଦ୍ଧତାରକାଃ
ଯମ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଆହୀଶ, ନୟ, ଈଶ, ମରୁତ ଓ ଅର୍ଧ ତାରାମାନେ।
ଯାମ୍ଯଶୃଙ୍ଗୋନ୍ନତୋ ନେଷ୍ଟଃ ଶୁଭଃ ଶୁକ୍ଲେ ପିପୀଲିକା
ଦକ୍ଷିଣ ଶୃଙ୍ଗ ଉଚ୍ଚ ହେଲେ ଏହା ଭଲ ନୁହେଁ; ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷରେ ପିପିଳିକା ପାଇଁ ଶୁଭ।