ଅସ୍ତେ ସାଵଯଵା ଜ୍ଞେଯା ଗତୈଷ୍ଯାସ୍ତିଥଯୋ ବୁଧୈଃ
ଯେତେବେଳେ ଏହା ଅସ୍ତ ହୁଏ, ସେଇ ସାବୟବ ଜଣାଯାଏ; ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଆଗମନ ଓ ବିଦାୟ ସମୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରନ୍ତି।
ସଂସ୍କାରଦିକଲଂବନମଙ୍ଗୁଲାଦ୍ଯଂ ପ୍ରଜାଯତେ
ଗଣନାର ଆଧାର, ଆଙ୍ଗୁଳି ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇ, ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଶୃଙ୍ଗମନ୍ଯତ୍ର ଉଦ୍ଵାଚ୍ଯଂ ବଲନାଙ୍ଗୁଲଲେଖନାତ୍
ଅନ୍ୟଠାରେ ଶିଖର ବଳ ଚିହ୍ନିତ ଓ ଆଙ୍ଗୁଳି ଦ୍ୱାରା ରେଖା କରି କହିବାଯାଏ।
ଵିକୃଜ୍ଯକାଙ୍ଗସିଦ୍ଧାଗ୍ନିଭକ୍ତାଲବ୍ଧୋନସଂଯୁତାଃ
ବିକୃତ ଅଙ୍ଗ, ଅଗ୍ନି, ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥିତ ଏବଂ ଆଧାର ପ୍ରାପ୍ତି ସହିତ ଏକତା ନଥିବା ଲୋକମାନେ—
ଋଜ୍ଵୋରନୃଜ୍ଵୋର୍ଵିଵରଂ ଗତ୍ଯନ୍ତରଵିଭାଜିତମ୍
ଗଠିଏଁ ଓ ଅଗଠିଏଁ ମଧ୍ୟର ଖୋଲା ଅଂଶ, ତାଙ୍କର ଗତିର ଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥାଏ।
ଖନତ୍ଯାସଂସ୍କୃତୌଵ୍ଵେଷୂଦକ୍ସାମ୍ଯେନ୍ଯେନ୍ତରଂ ଯୁତିଃ
ଖୋଦିବା କାମ ପୂର୍ବ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନହେଲେ, ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଦିଗ ଯେଉଁଠି ମିଶିଯାଏ, ସେଠି ଏକତା ହୁଏ।
ଯଦା ଭେଦୋଲଂବନାଦ୍ଯଂ ସ୍ଫୁଟାର୍ଥଂ ସୂର୍ଯପର୍ଵଵତ୍
ଯେତେବେଳେ ବିଭେଦ ଭଲଭାବେ ଧରାଯାଏ, ତାହାର ଅର୍ଥ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଗଠି ଭଳି।
ତଯୁତେ ମଣ୍ଡଲେ କ୍ରାନ୍ତ୍ଯୌ ତୁଲ୍ଯତ୍ଵେ ଵୈ ଧୃତାଭିଧଃ
ଯେତେବେଳେ ଦୁଇଟି ଚକ୍ରର ଗତି ମଣ୍ଡଳରେ ସମାନ ହୁଏ, ତାହାକୁ 'ସମତାରେ ଧରା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସମାସ୍ତଦା ଵ୍ଯତୀପାତୋ ଭଗଣାର୍ଦ୍ଧେ ତପୋଯୁତୌ
ତାପରେ, ଦୁଇଟି ସମାନ ହେଲେ, ମିଶିବା ଅଂଶ ଅର୍କର ଅର୍ଧରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଯୋଗ ହୁଏ।
ଦୃକ୍କଲ୍ପସାଧିତାଂଶାଦିଯୁକ୍ତଯୋଃ ସ୍ଵାଵପକ୍ରମୌ
ଦୁଇଟିର ନିଜନିଜ ଆଗକୁ ବଢିବା ଓ ପଛକୁ ଫିରିବା, ଗଣନା କ୍ରମରେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ।
ଯଦି ସ୍ଯାଦଧିକା ଭାନୋଃ କ୍ରାନ୍ତେଃ ପାତୋ ଗତସ୍ତଦା
ଯଦି ସୂର୍ଯ୍ୟର ଚକ୍ର ଅଧିକ ହୁଏ, ତେବେ ମିଶିବା ଅଂଶ ଆଗକୁ ବଢିଯାଏ।
ଯଦାନ୍ଯତ୍ଵଂ ଵିଧୋଃ କ୍ରାନ୍ତିଃ କ୍ଷେପାଚ୍ଚେଦ୍ଯଦି ଶୁଦ୍ଧ୍ଯତି
ଯେତେବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ରର ଚକ୍ର ଭିନ୍ନ ହୁଏ, ଯଦି ତ୍ରୁଟି ସଠିକ ହୁଏ, ତେବେ ତାହା ପବିତ୍ର ହୁଏ।
ତଚ୍ଚାପାନ୍ତର୍ମର୍ଦ୍ଧଵାଯୋର୍ଜ୍ଯଭାଵିନଶୀତଗୌ
ସେ ଅଂଶ ଅର୍କ ମଧ୍ୟରେ, ବାୟୁ ଅଞ୍ଚଳରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରସ୍ତ ହେବା ପାଇଁ ଘଟେ।
ଚନ୍ଦ୍ରଭୁକ୍ତ୍ଯା ହୃତଂ ଭାନୌ ଲିପ୍ତାଦିଶଶିଵତ୍ଫଲମ୍
ଚନ୍ଦ୍ରର ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଲିପ୍ତ ଓ ଦିଗ ଆଦି ଫଳ ହରାଯାଏ।
କର୍ମୈତଦସକୃତ୍ତାଵତ୍କ୍ରାନ୍ତୀ ଯାଵତ୍ସମେତଯୋଃ
ଏହି କାମ ପୁନଃପୁନ କରାଯାଏ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଇଟିର ଚକ୍ର ସମାନ ରହିଥାଏ।
ହୀନେର୍ଽଦ୍ଵରାତ୍ରଘିକାଘତୋ ଭାଵୀ ତାତ୍କାଲିକେ ଽଧିକା
ଯଦି ତ୍ରୁଟି ଥାଏ, ତେବେ ରାତିରେ ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଯାଏ; ଅଧିକ ହେଲେ, ସେଇ ସମୟରେ ଘଟେ।
ଷଷ୍ଟିଶ୍ଚାଚନ୍ଦ୍ରଭୁକ୍ତାପ୍ତା ପାତକାଲସ୍ଯ ନାଡିକାଃ
ଚନ୍ଦ୍ରର ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ଷଷ୍ଟି ନାଡିକା, ମିଶିବା ସମୟର ମାପ ଅଟେ।
ତଯୋର୍ଭୁକ୍ତଯନ୍ତରେଣାପ୍ତଂ ସ୍ଥିତ୍ଯମର୍ଦ୍ଧାଂ ନାଡିକାଦିଵତ୍
ତାଙ୍କର ଭୋଗ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାପ୍ତ ଅର୍ଧ ସମୟ, ନାଡିକା ଓ ଏହା ପରି ଅଟେ।
ତସ୍ଯ ସଂଭଵକାଲଃ ସ୍ଯାତ୍ତତ୍ସଂଯୋଗେକ୍ତସଂଜ୍ଞକଃ
ଏହାର ଘଟିବା ସମୟ, ସେ ଦୁଇଟିର ଯୁଗ ନାମରେ ଚିହ୍ନିତ।
ପ୍ରଜ୍ଵଲଜ୍ଜ୍ଵଲନାକାରଃ ସର୍ଵକର୍ମସୁ ଗର୍ହିତଃ
ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଗ୍ନି ଆକାର ନେଇ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିନ୍ଦିତ।
ଜାତକଂ ଵାଚ୍ମି ସମଯାଦ୍ରାଶିସଂଜ୍ଞାପୁରଃସରମ୍
ମୁଁ ଜନ୍ମକୁ କୁହିବି, ରାଶି ଓ ସମୟ ନାମ ଦେଇ ଆରମ୍ଭ କରି।
ଜାନୁଜଙ୍ଘାଙ୍ଘ୍ନିଯୁଗଲଂ କାଲାଙ୍ଗାନି କ୍ରିଯାଦଯଃ
ଘୁଁଡି, ଗୋଡ଼, ଓ ପାଦ ଦୁଇଟି, ସମୟର ଅଂଗ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଏହା ପରି।
ଗୁରୁମନ୍ଦାର୍କିଗୁରଵୋ ମେଷାଦୀନାମଧୀଶ୍ଵରାଃ
ମେଷ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଶିଗୁଡିକର ଅଧିପତି ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରହମାନେ।
ଆଦିପଞ୍ଚନଵାଧୀଶାଦ୍ରେଷ୍କାଣେଶାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ
ପ୍ରଥମ, ପଞ୍ଚମ ଓ ନବମ ଭାବର ଅଧିପତିମାନେ ତ୍ରିକୋଣ ଭାବର ଅଧିପତି ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଓଜେ ଵିପର୍ଯଯାଦ୍ଯୁଗ୍ମେ ତ୍ରିଶାଂଶେଶାଃ ସମୀରିତାଃ
ଯୁଗ୍ମ ରାଶିରେ, ତୃତୀୟ ଦେକାନର ଅଧିପତିମାନେ ବିପରୀତ କ୍ରମରେ ଦିଆଯାଇଛନ୍ତି।
ସ୍ଵଭାଦ୍ଦ୍ଵାଦଶଭାଗେଶାଃ ଷର୍ଡ୍ଗଂ ରାଶିପୂର୍ଵକମ୍
ସ୍ୱ ରାଶିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଦ୍ୱାଦଶ ଭାଗର ଅଧିପତି ସହ ରାଶିକୁ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ।
ଶେଷା ଦିନାଖ୍ଯାସ୍ତୂଭଯଂ ତିମିଃ କ୍ରୂରଃ ସୌମ୍ଯଃ ପୁମାନ୍
ଅନ୍ୟ ଅଧିପତିମାନେ ଦିନ ଅଧିପତି ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ; ଦୁଇଟିକୁ ଗଣନା କରାଯାଏ—ତିମି କ୍ରୂର, ସୋମ୍ୟ ଓ ପୁରୁଷ।
ମେଷାଦ୍ଯାଃ ପୂର୍ଵତୋଦିକ୍ସ୍ଥାଃ ସ୍ଵସ୍ଵସ୍ଥାନଚରାସ୍ତଥା
ମେଷ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଶିମାନେ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ସ୍ୱ ଭାବରେ ଚଳାନ୍ତି।
ଉଚ୍ଚାନି ଦ୍ଵିତ୍ରିମନୁଯୁକ୍ତିଥୀଷୁଭନଖାଂଶକୈଃ
ଉଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥା ଦୁଇ କିମ୍ବା ତିନି ଅଂଶ, ତିଥି, ତୀର, ନଖ ଓ ଭାଗ ସହିତ ଜଡିତ।
ଵର୍ଗୋତ୍ତମାଶ୍ଚରାଧେଷୁ ଭାଵାଦ୍ଦ୍ଵାଦଶ ମୂର୍ତିମାନ୍
ଚଳ ରାଶିରେ ଦ୍ୱାଦଶ ଭାବରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଆକୃତି ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ।