ତଚ୍ଛେଷଂ ଵିଵରେଣାଥ ହନ୍ଯାତ୍ରିଜ୍ଯାଙ୍କକର୍ଣଯୋଃ
ଏହା ପରେ, ଯେଉଁ ଅଂଶ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ, ସେଠାରେ ଧନୁର ତାର ଓ କାନ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଖୋଲ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଆଘାତ କରାଯାଏ।
ଋଣମୂନେ ଽଧିକେ ପ୍ରୋହ୍ଯ ଶେଷଂ ଵକ୍ରଗତିର୍ଭଵେତ୍
ଋଣ ବେଶି ଥିଲେ, ସେଠାରୁ ବିୟୋଗ କଲେ, ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ ଟେଢ଼ା ରାସ୍ତାରେ ଚାଲିଯିବ।
ଶରରୁଦ୍ରୈଶ୍ଚତୁର୍ଯାଂଶୁକେନ୍ଦ୍ରାଂଶେର୍ଭୂସୁତାଦଯଃ
ଶର, ରୁଦ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଅଂଶ ହେଉଛନ୍ତି ପୃଥିବୀର ସନ୍ତାନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ।
କ୍ରମଜ୍ଯା ଵିଷୁଵଦ୍ଭାଘ୍ନୀ କ୍ଷିତିଜ୍ଯା ଦ୍ଵାଦଶୋଦ୍ଧୃତା
କ୍ରମଜ୍ୟାକୁ ବିଷୁବ ଅଂଶ ସହ ବଢ଼ାଯାଏ; କ୍ଷିତିଜ୍ୟାକୁ ବାରୋଟି ଦ୍ୱାରା ଭାଗ କରାଯାଏ।
ତତ୍କାର୍ମୁକମୁଦକ୍ରାନ୍ତୌ ଧନହୀନୋ ପୃଥକ୍କ୍ଷତେ
ଧନୁ ଉପରକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ, ଧନ ନଥିଲେ, ସେଠାରେ ଅଲଗା ଭାବେ କମିଯାଏ।
ଯାମ୍ଯକ୍ରାନ୍ତୌ ଵିପର୍ଯସ୍ତେ ଦ୍ଵିଗୁଣୈତେ ଦିନକ୍ଷଯେ
ଯଦି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଏ ଓ ବିପରୀତ ହୁଏ, ତେବେ ଦିନ ଶେଷରେ ଏହା ଦୁଇଗୁଣା ହୁଏ।
ଗ୍ରହଲିପ୍ତା ଭଗାଭୋଗାଭାନି ଭୁକ୍ତ୍ଯାଦିନାଦିକମ୍
ଗ୍ରହମାନ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଅଂଶ, ଭୋଗ ଆଦିର ଆରମ୍ଭ ଓ ଏହା ସହ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ।
ଗତଗମ୍ଯାଶ୍ଚ ଷଷ୍ଟିଘ୍ନା ଭୁକ୍ତିଯୋଗାପ୍ତନାଡିକାଃ
ଯେଉଁ ଦୂରୀ ଯାତ୍ରା କରାଯାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସାଠି ଦ୍ୱାରା ଗୁଣାଯାଏ; ଭୋଗ ସମୟ ଓ ଅର୍ଜିତ ନାଡିକା।
ଗତଗମ୍ଯାଶ୍ଚ ଷଷ୍ଟିଘ୍ନା ନାତୋଭୁକ୍ତତରୋଦ୍ଧୃତାଃ
ଯେଉଁ ଦୂରୀ ଯାତ୍ରା କରାଯାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସାଠି ଦ୍ୱାରା ଗୁଣାଯାଏ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭୋଗ ସମୟ ଦ୍ୱାରା ଭାଗ କରାଯାଏ।
ଶେଷଂ ବଵୋ ବାଲଵଶ୍ଚ କୌଲଵସ୍ତୈତିଲୋ ଗରଃ
ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ ହେଉଛି ବବ, ବାଳବ, କୌଳବ, ତୈତିଳ ଓ ଗର।
ଶକୁନିର୍ନାଗାଶ୍ଚ ଚତୁଷ୍ପଦ କିଂସ୍ତୁଘ୍ନମେଵ ଚ
ଶକୁନି, ନାଗ, ଚତୁଷ୍ପଦ ଓ କିଂସ୍ତୁଘ୍ନ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି।
ତତ୍ର ଶକାଙ୍ଗୁଲୈରିଷ୍ଟୈଃ ସମମଣ୍ଡଲମାଲିଖେତ୍
ସେଠାରେ ଆବଶ୍ୟକ ଅଙ୍ଗୁଳି ମାପ ଦ୍ୱାରା ବୃତ୍ତକୁ ସମଭାଗରେ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଉଚିତ।
ତଚ୍ଛାଯାଗ୍ରଂ ସ୍ପୃଶେଦ୍ଯତ୍ର ଦତ୍ତଂ ପୂର୍ଵାପରାହ୍ନଯୋଃ
ଯେଉଁଠି ଛାୟାର ଶୀର୍ଷ ଛୁଏ, ସେଠାରେ ପୂର୍ବାହ୍ନ ଓ ଅପରାହ୍ନ ପାଇଁ ଦିଆଯାଏ।
ତନ୍ମଧ୍ଯେ ତିମିନା ରେଖା କର୍ତଵ୍ଯା ଦକ୍ଷିଣୋତ୍ତତ
ମଧ୍ୟରେ ଦୋରି ଦ୍ୱାରା ଦକ୍ଷିଣରୁ ଉତ୍ତରକୁ ଏକ ରେଖା ଆଙ୍କିବା ଉଚିତ।
ଦିଗ୍ମଧ୍ଯମତ୍ସ୍ଯୈଃ ସଂସାଧ୍ଯା ଵିଦିଶସ୍ତଦ୍ଵଦେଵ ହି
ଦିଗ୍ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ମାଛ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟମ ଦିଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ, ଉପଦିଗ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି।
ଭୁଜସୂତ୍ରାଙ୍ଗୁଲୈସ୍ତତ୍ର ଦତ୍ତୈରିଷ୍ଟପ୍ରଭା ମତା
ସେଠାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଭୁଜସୂତ୍ର ଓ ଅଙ୍ଗୁଳି ମାପ ଦ୍ୱାରା ଆବଶ୍ୟକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଧରାଯାଏ।
ଭମଣ୍ଡଲଂ ଚ ଵିଷୁଵନ୍ମଣ୍ଡଲଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍
ଛାୟାର ବୃତ୍ତ ଓ ବିଷୁବ ବୃତ୍ତ ଏହିପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ।
ଇଷ୍ଟଚ୍ଛାଯାଵିଷୁଵତୋର୍ମଧ୍ଯେହ୍ଯଗ୍ରାଭିଧୀଯତେ
ଇଚ୍ଛିତ ଛାୟା ଓ ବିଷୁବ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁଠି ଶୀର୍ଷ ଅଛି, ସେଠାକୁ ନାମ ଦିଆଯାଏ।
ପ୍ରୋହ୍ଯ ଶଙ୍କୁକୃତେ ମୂଲଂ ଛାଯା ଶେକୁଵିପର୍ଯଯାତ୍
ଯେତେବେଳେ ମୂଳକୁ ଏକ ଛାୟା ମାପିବା ଦଣ୍ଡ ଭାବରେ ରଖାଯାଏ, ସେଠାରେ ଛାୟାକୁ ବିପରୀତ ଭାବରେ ମାପାଯାଏ।
ତଦ୍ଗୁଣାଦ୍ଭଦିନୈର୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଦ୍ଯୁଗଣାଦ୍ଯଦଵାପ୍ଯତେ
ଏହାର ଗୁଣ ଓ ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ଭକ୍ତି ସହିତ କରିଲେ, ଦିନର ସଂଖ୍ୟା ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ମିଳେ।
ତତ୍ସଂସ୍ଵକୃତାଦ୍ଧହାତ୍କାନ୍ତିଚ୍ଛାଯାଵରଦଲାଦିକମ୍
ଏହା ସଂସ୍ପର୍ଶ କରିଲେ, ତାହାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଛାୟା ଓ ପାତ୍ର ଖୋଲିବା ଭଳି ଅନେକ ଦେଖାଯାଏ।
ଲଂବାକ୍ଷଜ୍ଯେ ତଯୋଶ୍ଛାଯେ ଲଂବାକ୍ଷୌ ଦକ୍ଷିମୌ ସଦା
ଏହି ଛାୟାର ଉଲ୍ଲମ୍ବ ଓ ଅନୁଲମ୍ବ ଦୁଇଟି ସଦା ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଉଲ୍ଲମ୍ବ ଓ ଅନୁଲମ୍ବ ହୁଏ।
ଶେଷହ୍ଯାନାଂଶାଃ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ତଦ୍ଵାହୁଜ୍ଯାଥ କୋଟିଜାଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶଗୁଡିକ ତାଙ୍କର କିରଣ ରେଖା କିମ୍ବା ଶିରା ଅଂଶ ହୁଏ।
କୋଟୀଜ୍ଯଯାଵିଭଜ୍ଯାପ୍ତେ ଛାଯାକର୍ମାବହିର୍ଦ୍ଦଲେ
ଶିରା ରେଖା ଦ୍ୱାରା ଭାଗ କରି, ବାହାର ଅଂଶରେ ଛାୟା ଗଣନା କରାଯାଏ।
ଦିଗ୍ଭେଦୋପକ୍ରମଃ ଶେଷସ୍ତସ୍ଯ ଜ୍ଯା ତ୍ରିଜ୍ଯଯା ହତା
ଦିଗ ଭାଗ କରିବାର ଆରମ୍ଭ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ ହୁଏ; ତାହାର ଜ୍ୟା ତିନି ଗୁଣ ଜ୍ୟା ସହିତ ଗୁଣିତ ହୁଏ।
କର୍କାଦୌ ପ୍ରୋହ୍ଯଚକ୍ରାର୍ଦ୍ଧାତ୍ତୁଲାଦୌ ଭାର୍ଦ୍ଧସଂଯୁତାତ୍ତ
କର୍କଟ ଆରମ୍ଭରେ ଅର୍ଦ୍ଧ ଚକ୍ରରୁ ବିୟୋଗ କର; ତୁଳା ଆରମ୍ଭରେ ଅର୍ଦ୍ଧ ଚକ୍ରରେ ଯୋଗ କର।
ତନ୍ମନ୍ଦମସକୃଦ୍ଧାମଂଫଲଂ ମଧ୍ଯୋ ଦିଵାକରଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଅବସ୍ଥା ଫଳ ଦୀର୍ଘ ଓ ଶୀଘ୍ର ଗତିକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଲାଗୁ କରି ମିଳେ।
ଚକ୍ରାସଵୋ ଲବ୍ଧଯୁତୀ ସ୍ଵ୍ରହୋରାତ୍ରାସଵଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଚକ୍ରର ଗତି ଓ ମିଳିଥିବା ମୂଲ୍ୟ ଯୋଗ ହେଲେ ଦିନ ଓ ରାତିର ଗତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
କ୍ରମାଦେକଦ୍ଵିତ୍ରିଭଘାଜ୍ଯା ତଚ୍ଚାପାନି ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍
କ୍ରମେ ଜ୍ୟାଗୁଡିକୁ ଏକ, ଦୁଇ, ତିନି ଦ୍ୱାରା ଭାଗ କର; ସେଗୁଡିକ ଅଲଗା ଅଲଗା ଧନୁ ହୁଏ।
ସ୍ଵାଗାଷ୍ଟଯୋର୍ଥଗୋଗୈକାଃ ଶରତ୍ର୍ଯେକଂ ହିମାଂଶଵଃ
ନିଜ ଅଷ୍ଟ ଭାଗ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଶରତ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ, ଶୀତ ଋତୁ ପାଇଁ ତିନିଟି ହୁଏ।