ଵ୍ଯାସଃ ଶରଃ ଶରୋନାଞ୍ଚ ଵ୍ଯାସାଚ୍ଛରଗୁଣାତ୍ପଦମ୍
ବ୍ୟାସକୁ ଧନୁର ତୀର ଭାବେ ଧରାଯାଏ; ଏହି ବ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ତୀରର ଲମ୍ବ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ମିଳିଥାଏ।
ଵ୍ଯାସୋଷ୍ଟତେଭଵେଦେଵଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଗଣିତକୋଵିଦୈଃ
ବ୍ୟାସକୁ ଆଠ ଭାଗ କଲେ, ଏହି ନିୟମକୁ ଗଣନାରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଥିବାମାନେ କହିଛନ୍ତି।
ତୁର୍ଯାଂଶେନ ଶରଧ୍ନେନାଘେନିନାଧଂ ଚତୁର୍ଗଣମ୍
ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଓ ଧନୁର ତୀରକୁ ଗୁଣ କରି, ତାପରେ ବିୟୋଗ କଲେ, ଚାରି ଗୁଣ ମାପ ମିଳିଥାଏ।
ଜ୍ଯାଙ୍ଘ୍ରୀଷୁଧ୍ନୋଵୃତ୍ତଵର୍ଗୋବଗ୍ଧିଘ୍ନଵ୍ଯାସାଢ୍ଯମୌର୍ଵିହୃତ୍
ଝିଆ, ଅଙ୍ଗୁଳି, ଧନୁର ତୀର ଓ ବୃତ୍ତର ଚତୁର୍ଥାଂଶ, ଏମାନେ ମିଶି ବ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଭାଗ କଲେ ମଧ୍ୟମ ମୂଲ୍ୟ ମିଳେ।
ସ୍ଥୂଲମଧ୍ଯାପୃଵନ୍ନଵେଧୋ ଵୃତ୍ତାଙ୍କାଶେଷଭାଗିକଃ
ବୃତ୍ତର ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ତାଙ୍କ ଅନୁକ୍ରମିକ ଭାଗରେ ଭାଗ କଲେ, ମୋଟ, ମଧ୍ୟମ ଓ ସବୁଠୁ କମ୍ ପାତଳା ମିଳିଥାଏ।
ଵାରିଵ୍ଯାସହତଂ ଦୈର୍ଧ୍ଯଂଵେଧାଙ୍ଗୁଲହତଂ ପୁନଃ
ବ୍ୟାସକୁ ପାଣିର ମାପରେ ଗୁଣ କରି, ପୁଣି ଅଙ୍ଗୁଳିର ପାତଳା ଦ୍ୱାରା ଗୁଣ କଲେ ଯେଉଁ ଦୈର୍ଘ୍ୟ ମିଳେ,
ଵିସ୍ତାରାଯାମଵେଧାନାଂମଙ୍ଗୁଲ୍ଯୋନ୍ଯନାଡିଘ୍ନାଃ
ପ୍ରସ୍ଥ, ଦୈର୍ଘ୍ୟ ଓ ପାତଳା — ଏମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଗୁଣ କଲେ, ଅଙ୍ଗୁଳି ମାପରେ ମାପ ମିଳିଥାଏ।
ଉତ୍ସେଧଵ୍ଯାସଦୈର୍ଧ୍ଯାଣାମଙ୍ଗୁଲ୍ଯାନ୍ଯସ୍ଯ ନୋ ଦ୍ଵିଜ
ଉଚ୍ଛ୍ରାୟ, ବ୍ୟାସ ଓ ଦୈର୍ଘ୍ୟ — ଏହିମାନେ ଅଙ୍ଗୁଳି ମାପରେ ହିଁ ମାପାଯିବ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ, ହେ ଦ୍ୱିଜ।
ଵିସ୍ତାରାଦ୍ଯଂ ଗୁଲାନ୍ଯେଵଂ ମିଥୋଘ୍ନାନ୍ଯପସାଂଭଵେତ୍
ଏଭଳି, ପ୍ରସ୍ଥ ଓ ଦୈର୍ଘ୍ୟକୁ ଗୁଣ କଲେ, ଗଜ ମାପରେ ମାପ ମିଳିଥାଏ।
ଦୀପଶଙ୍କୁତଲଚ୍ଛିଦ୍ରଘ୍ନଃ ଶଙ୍କୁର୍ଭୈଵଂଭଵେନ୍ମୁନେ
ଦୀପ, କିଳ୍ଲି ଓ ଛିଦ୍ରକୁ ଗୁଣ କଲେ, ହେ ମୁନି, କିଳ୍ଲିର ମାପ ମିଳେ।
ଶଙ୍କୌନୃଦୀପାଧଶ୍ଛିଦ୍ରଘ୍ନୈର୍ଦୀପୌଚ୍ଚ୍ଯଂ ନରାନ୍ଵିତେ
କିଳ୍ଲିକୁ ଦୀପ ଓ ତଳ ଛିଦ୍ର ସହିତ ଗୁଣ କଲେ, ଜଣାଣ୍ଡ ମନେ, ଦୀପର ଉଚ୍ଛ୍ରାୟ ମିଳିଥାଏ।
ଦୀପଶଙ୍କ୍ଵନ୍ତରଂ ଚାଥ ଚ୍ଛାଯାଗ୍ରଵିଵରଘ୍ନଭା
ତାପରେ, ଦୀପ ଓ କିଳ୍ଲି ମଧ୍ୟର ଦୂରତାକୁ ଛାୟାର ଶିର ତଫାତ ସହିତ ଗୁଣ କଲେ,
ପ୍ରଭାପ୍ତା ଜାଯତେ ଦୀପଶିଖୌଚ୍ଚ୍ଯଂ ସ୍ଯାତ୍ତ୍ରିରାଶିକାତ୍
ଏହା ଦ୍ୱାରା ଆଲୋକର ପରିମାଣ ମିଳେ; ଦୀପଶିଖାର ଉଚ୍ଛ୍ରାୟ ତିନି ରାଶିର ସମାନ।
ଗ୍ରହମଧ୍ଯାଦିକଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଗଣିତେ ନାତିଵିସ୍ତରାନ୍
ଏବେ ମୁଁ ଗ୍ରହର ମଧ୍ୟମ ଅବସ୍ଥା ଗଣନା କେମିତି କରିବାକୁ ହୁଏ, ସହଜ ଭାବେ କହିବି।
ତଦ୍ଦଶାଂଶାସ୍ତୁ ଚତ୍ଵାରଃ କୃତାଖ୍ଯଂ ପାଦମୁଚ୍ଯତେ
ଏହାର ଦଶାଂଶ ମଧ୍ୟରୁ ଚାରିଟିକୁ 'ଚତୁର୍ଥାଂଶ' ବା 'ପାଦ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ମନୁକୃତାବ୍ଦସହିତା ଯୁଗାନାମେକସପ୍ତତିଃ
ମନୁ ଓ କୃତ ଯୁଗର ବର୍ଷ ସହିତ ଏକାତ୍ତର ଯୁଗ ମିଶି ଯୁଗମାନେ ହୁଏ।
ତାଵତ୍ଯେଵ ନିଶା ତସ୍ଯ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ପରିକୀର୍ତିତା
ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଇ ରାତିର ବିବରଣୀ ଏପରି ଦିଆଯାଇଛି।
ଖଚରାନଯନଂ କାର୍ଯମଥଵେଷ୍ଟଯୁଗାଦିତଃ
ଖଗ୍ରହମାନଙ୍କର ଗତି ଯୁଗର ଆରମ୍ଭରୁ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ଉଚିତ।
ପୂଜାର୍କିଗୁରୁଶୁକ୍ରାଣାଂ ଭଗଣାପୂର୍ଵପାପିନାମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବୃହସ୍ପତି, ଶୁକ୍ର, ଭାଗ୍ୟ ଓ ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବରୁ ପାପୀ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।
ଦସ୍ରତ୍ର୍ଯାଷ୍ଟରସାଂକାଶ୍ଵିଲୋଚନାନି କୁଜସ୍ଯ ତୁ
ମଙ୍ଗଳଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଦଶ, ତିନି, ଆଠ ଓ ଛଅ ରୂପରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ।
ବୃହସ୍ପତେଃ ଖଦସ୍ରାକ୍ଷିଵେଦସ୍ରଙ୍ହୂଯସ୍ତଥା
ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପାଇଁ ଦଶ, ଦୁଇ ଓ ଗୋଟିଏ ରୂପ ଓ ଏହିପରି ହୁଏ ଆହ୍ୱାନ।
ଶନେର୍ଭୁଜଗଷଟ୍ପଚରସଵେଦନିଶାକରାଃ
ଶନିଙ୍କ ପାଇଁ ଛଅ, ପାଞ୍ଚ, ଚନ୍ଦ୍ର ରୂପ ଓ ସର୍ପ ରୂପ ଦିଆଯାଇଛି।
ଵାମଂ ପାତସ୍ଯ ଚ ସ୍ଵଗ୍ନିଯମାଶ୍ଵିଶିଖିଦସ୍ରକାଃ
ପାତର ବାମପାଶ୍ୱ ପାଇଁ ନିଜ ଅଗ୍ନି, ନିୟମ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଦଶ ରୂପ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
ଵସୁଵ୍ଦ୍ଯଷ୍ଟାଦ୍ରିରୂପାଙ୍କସପ୍ତାଦ୍ରିତିଥଯୋ ଯୁଗେ
ଏହି ଯୁଗରେ ବସୁ, ଦୁଇ, ଆଠ, ପାହାଡ଼ ଓ ସାତ ପାହାଡ଼ ତିଥିର ରୂପ ଅଛି।
ତିଥିକ୍ଷଯାଯମାର୍ଥାକ୍ଷିଦ୍ଵ୍ଯଷ୍ଟଵ୍ଯୋମଶରାଶ୍ଵିନଃ
ତିଥି ହ୍ରାସ ହେଲେ ଦୁଇ, ଆଠ, ଆକାଶ, ତୀର ଓ ଅଶ୍ୱିନୀଙ୍କ ରୂପ ଥାଏ।
ଷଟ୍ତ୍ର୍ଯଗ୍ନିଵେଦଗ୍ନିପଞ୍ଚଶୁଭ୍ରାଂଶୁମାସକାଃ
ଛଅ, ତିନି, ଅଗ୍ନି, ବେଦ, ଅଗ୍ନି, ପାଞ୍ଚ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କିରଣ ମାସ ରୂପ।
କୌଜସ୍ଯ ଵେଦସ୍ଵଯମା ବୌଧସ୍ଯାଷ୍ଟର୍ତୁଵହ୍ନଯଃ
ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ବେଦ ନିଜର, ବୁଧ ପାଇଁ ଆଠ ଋତୁ ଓ ଅଗ୍ନି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
ଗୋଗ୍ନଯଃ ଶନିମନ୍ଦସ୍ଯ ପାତାନାମଥଵା ମତଃ
ଶନି ପାଇଁ ଗାଈ ଓ ଅଗ୍ନି, ପାତର ରୂପ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ।
କୃତାଦ୍ରିଚନ୍ଦ୍ରାଜୈଵସ୍ଯ ରଵୈକସ୍ଯାଗ୍ନିରଵନନ୍ଦକାଃ
କୃତ ପାଇଁ ପାହାଡ଼, ଚନ୍ଦ୍ର, ବିଜୟ, ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦ, ଅଗ୍ନି ଓ ଆନନ୍ଦ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
ଵର୍ତମାନଯୁଗେ ପାନାଵତ୍ସରାଭଗଣାଭିଧାଃ
ବର୍ତ୍ତମାନ ଯୁଗରେ ବର୍ଷର ନାମ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ ଦିଆଯାଇଛି।