ନଷ୍ଟଜନ୍ମଵିଧାନଂ ଚ ତଥା ଦ୍ରେଷ୍କାଣଲକ୍ଷଣମ୍
ହାରାଇଥିବା ଜନ୍ମର ନିର୍ଣୟ ଓ ଡ୍ରେଷ୍କାଣର ଲକ୍ଷଣ ଅଛି।
ତିଥିଵାସରନକ୍ଷତ୍ରଯୋଗତିଥ୍ଯର୍ଦ୍ଧସଂଜ୍ଞକାଃ
ତିଥି, ବାସର, ନକ୍ଷତ୍ର ଯୋଗ ଓ ଅର୍ଧ ତିଥି ନାମରେ ଅଛି।
ଚନ୍ଦ୍ରତା ରାବଲଂ ଚୈଵ ସର୍ଵଲଗ୍ରାର୍ତଵାହ୍ଵଯଃ
ଚନ୍ଦ୍ରର ବୃଦ୍ଧି ଓ କ୍ଷୟ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ରର ଋତୁଗୁଡିକର ନାମ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଚୌଲଙ୍କର୍ଣ୍ଯଯଣଂ ମୈଞ୍ଜୀ କ୍ଷୁରିକାବନ୍ଧନଂ ତଥା
ପ୍ରଥମ ଚୁଲ କାଟିବା, କାନ ଫୋଡିବା, ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇବା, ଛୁରି ବାନ୍ଧିବା ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାମ।
ଯାତ୍ରାପ୍ରଵେଶନଂ ସଦ୍ଯୋଵୃଷ୍ଟିଃ କର୍ମଵିଲକ୍ଷଣମ୍
ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ, କୌଣସି ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରବେଶ, ହଠାତ ବର୍ଷା ଓ ବିଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟ।
ଏକଂ ଦଶ ଶତଂ ଚୈଵ ସହସ୍ରାଯୁତଲକ୍ଷକମ୍
ଏକ, ଦଶ, ଶତ, ହଜାର, ଦଶ ହଜାର ଓ ଏକ ଲକ୍ଷ।
ନିରଵର୍ଵ ଚ ମହାପଦ୍ମଂ ଶଙ୍କୁର୍ଜଲଧିରେଵ ଚ
ନିରବର, ମହାପଦ୍ମ, ଶଙ୍କୁ ଓ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଅଛି।
କ୍ରମାଦୁତ୍କ୍ରମତୋ ଵାପି ଯୋଗଃ କାର୍ଯୋତ୍ତରଂ ତଥା
କ୍ରମରେ କିମ୍ବା ଅକ୍ରମରେ, ଫଳ ଅନୁଯାୟୀ ଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ।
ଶୁଦ୍ଧେଦ୍ଧରୋଯଦ୍ଗୁଣଶ୍ଚଭାଜ୍ଯାନ୍ତ୍ଯାତ୍ତତ୍ଫଲଂ ମୁନେ
ଯଦି ଭାଗକାରୀ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ, ମୁନି, ତାହାର ଉତ୍ତରକୁ ଶେଷ ରେମାଇଣ୍ଡର ସହ ଗୁଣନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଫଳ ମିଳେ।
ଅନ୍ତ୍ଯାତ୍ତୁ ଵିଷମାତ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା କୃତିଂ ମୂଲଂନ୍ଯସେତ୍ପୃଥକ୍
ଶେଷ ଯଦି ବିସମ ହୁଏ, ବିସମକୁ ଛାଡି ମୂଳକୁ ଅଲଗା କରିବା ଉଚିତ।
ତତ୍କୃତିଂ ଚ ତ୍ଯଜେଦ୍ଵିପ୍ର ମୂଲେନ ଵିଭଜେତ୍ପୁନଃ
ଏହି ଉତ୍ପାଦକୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଛାଡି ଦେବା ଉଚିତ ଓ ପୁନଃ ମୂଳ ସହ ବିଭାଜନ କରିବା ଦରକାର।
ସମତ୍ର୍ଯଙ୍କହତିଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଘନସ୍ତତ୍ରଵିଧିଃ ପଦେ
ସମତ୍ର କ୍ରିୟା କୁହାଯାଇଛି; ଘନର ନିୟମ ପଦରେ ଅଛି।
ଵିଶୋଧ୍ଯଂ ଵିଷମାଦନ୍ତ୍ଯାଦ୍ଧନଂ ତନ୍ମୂଲମୁଚ୍ଯତେ
ଶେଷ ବିସମ ଦ୍ୱାରା ଶୋଧନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଧନର ମୂଳ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୁଏ।
ତତ୍କୃତିତ୍ଵେନ ନିହତାନ୍ନିଘ୍ନୀଂ ଚାପି ଵିଶୋଧଯେତ୍
ଏହି ଉତ୍ପାଦ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ଯାହା ଅଛି ତାହାକୁ ଶୋଧନ କରିବା ଓ ନିଘ୍ନୀକୁ ମଧ୍ୟ ଶୋଧନ କରିବା ଉଚିତ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯହାରନିହତୌ ହରାଂଶୌ ତୁ ସମୁଚ୍ଛିଦା
ଏକାପେକା ହରଣ ଓ ନିହତ କ୍ରିୟାରେ, ଅଂଶଗୁଡିକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ବିଭାଜନ କରିବା ଦରକାର।
ଭାଗପ୍ରଭାଗେ ଵିଜ୍ଞେଯଂ ମୁନେ ଶାସ୍ରାର୍ଥଚିନ୍ତକୈଃ
ଅଂଶର ଅନୁପାତ, ମୁନି, ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ଭାଗାସ୍ତଲସ୍ଥହାରେଣ ହରଂ ସ୍ଵାଂଶାଧିକେନ ତାନ୍
ଅଂଶଗୁଡିକୁ ମୋଟରୁ ହରଣ କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଅଧିକ ଅଂଶ ଦେବା ଉଚିତ।
କାର୍ଯସ୍ତୁଲ୍ଯହରାଂ ଶାନାଂ ଯୋଗଶ୍ଚାପ୍ଯନ୍ତତୋ ମୁନେ
ଯେତେବେଳେ ଅଂଶ ସମାନ ହୁଏ, ଶେଷରେ ଯୋଗ କରିବା ଦରକାର, ମୁନି।
ଅଂଶାହତିଶ୍ଛେଦଘାତହୃଦ୍ଭିନ୍ନଗୁଣନେ ଫଲମ୍
ଅଂଶକୁ ହରଣ, ଛେଦନ, ଘାତ ଓ ଭିନ୍ନ ଅଂଶର ଗୁଣନ କ୍ରିୟାରୁ ଫଳ ମିଳେ।
ଶେଷଃ କାର୍ଯୋ ଭାଗହାରେ କର୍ତଵ୍ଯୋ ଗୁଣନାଵିଧିଃ
ଅଂଶ ବିଭାଜନରେ ଶେଷ ନେବା ଉଚିତ; ଗୁଣନର ନିୟମ ଅନୁସରିବା ଦରକାର।
ପଦସିଦ୍ଧ୍ଯୈ ପଦେ କୁର୍ଯାଦଥୋରଵଂ ସର୍ଵତଶ୍ଚ ରଵମ୍
ପଦ ଦେଖାଇବା ପାଇଁ, ପ୍ରତିଟି ପଦରେ ଏକ ଶବ୍ଦ କରିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ସବୁଠାରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶବ୍ଦ ହେବା ଦରକାର।
ଋଣଂ ସ୍ଵଂ ସ୍ଵମୃଣଂ କୁର୍ଯାଦୃଶ୍ଯେ ରାଶିପ୍ରସିଦ୍ଧଯେ
ନିଜ ଋଣ ଓ ନିଜର ଋଣକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ୍, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।
ଅଂଶସ୍ତ୍ଵଵିକୃତସ୍ତତ୍ର ଵିଲୋମେ ଶେଷମୁକ୍ତଵତ୍
ଏଠାରେ ଅଂଶ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହେ; ଯଦି ବିପରୀତ ଦିଗରେ ଯିବା, ତେବେ ଅବଶିଷ୍ଟ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଥିଲା ସେପରି।
ଇଷ୍ଟଘ୍ନଦୃଷ୍ଟେନୈତେନ ଭକ୍ତରାଶିରନୀଶିତଃ
ଇଚ୍ଛିତ ଓ ଦେଖିଥିବାକୁ ଗୁଣନ କଲେ ରାଶିର ଉତ୍ତର ମିଳେ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।
ରାଶ୍ଯନ୍ତରହୃତଂ ଵର୍ଗୋତ୍ତରଂ ଯୋସୁତଶ୍ଚ ତୌ
ରାଶିମାନଙ୍କର ତଫାତ୍ ହେଉଛି ଗୋଷ୍ଠୀର ଅଧିକତା; ଯିଏ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ସେଉଁଠି ଦୁଇଟି।
ଏକୋ ଽସ୍ଯ ଵର୍ଗୋ ଦଲିତଃ ସୈକୋ ରାଶିଃ ପରୋ ମତଃ
ଏହାର ଗୋଟିଏ ଗୋଷ୍ଠୀ ଭାଗକୁ ଭାଗିଦିଆଯାଏ; ଏହିପରି, ଗୋଟିଏ ରାଶି ସର୍ବୋତ୍ତମ ମନାଯାଏ।
ଵର୍ଗଯୋଗାନ୍ତରେ ଵ୍ଯେକେ ରାଶ୍ଯୋର୍ଵର୍ଗୋସ୍ତ ଏତଯୋଃ
ଅନ୍ୟ ଗୋଷ୍ଠୀ ଯୋଗରେ, ଏକାକି ହେଉଛି ରାଶି, ଏବଂ ଏହି ଦୁଇଟିର ଗୋଷ୍ଠୀ।
ଏଷୀସ୍ଯାନାମୁଭେ ଵ୍ଯକ୍ତେ ଗଣିତେ ଵ୍ଯକ୍ତମେଵ ଚ
ଅନ୍ୱେଷକ ଦୁଇଜଣ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ଗଣନାରେ କେବଳ ସ୍ପଷ୍ଟତାକୁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ।
ଦୃଷ୍ଟସ୍ଯ ଚ ଗୁଣାର୍ଦ୍ଧୋ ନ ଯୁତଂ ଵର୍ଗୀକୃତଂ ଗୁଣଃ
ଦେଖିଥିବାର ଗୁଣିତ ଅର୍ଧାଂଶ ଯୋଗ କରାଯାଏ ନାହିଁ; ଗୋଷ୍ଠୀକୃତ ଗୁଣିତ ହେଉଛି ଗୁଣକ।
ଭକ୍ତଂ ତଥା ମୂଲଗୁଣଂ ତାଭ୍ଯାଂ ସାଧ୍ଯୋଥ ଵ୍ଯକ୍ତଵତ୍
ଏହିପରି, ମୂଳ ଗୁଣକୁ ସେହି ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାରା ଭାଗ କଲେ ଫଳ ମିଳେ, ଯେପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଏ।