ଗାର୍ଗ୍ଯୋ ନାଡାଯନାତ୍ରେଯୌ ଗାଙ୍ଗେଯଃ ପୈତୃଷ୍ଵସ୍ରୀଯଃ
ଗାର୍ଗ୍ୟ, ନାଡ଼ାୟନ, ଆତ୍ରେୟ ଓ ଗାଙ୍ଗେୟ — ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ମାମାଘର ପକ୍ଷର ଭାଇ।
କ୍ରିଯାଯୁଜୋଃ କର୍ମକର୍ତ୍ରୋର୍ଧୈରିଯଃ କୌଙ୍କୁମଂ ତଥା
କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯେଉଁଠି ଦୁଇଜଣ ଯୋଗ ହୁଅନ୍ତି, କାର୍ଯ୍ୟକୁ କରୁଥିବା ଲୋକ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ କୁଙ୍କୁମ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଅର୍ଥରେ ଆସେ।
ସ୍ଵାର୍ଥେ ଚୌରସ୍ତୁ ତୁଲ୍ଯାର୍ଥେ ଚନ୍ଦ୍ରଵନ୍ମୁଖମୀକ୍ଷତେ
ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥରେ ଚୋର ଭାବେ, ସମାନ ସ୍ୱାର୍ଥରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ମୁହଁକୁ ଦେଖିଥାଏ।
ଗୋମାନ୍ଧନୀ ଚ ଧନଵାନସ୍ତ୍ଯର୍ଥେ ପ୍ରମିତୌ କିଯାନ୍
ଗାଈ ଧନ ହେଉଛି; ଧନୀ ଲୋକ, ଦୁଃଖରେ କେତେ ମାପିବେ?
ସ୍ରଗ୍ଵୀ ତପସ୍ଵୀ ମେଧାଵୀ ମାଯାଵ୍ଯସ୍ତ୍ଯର୍ଥ ଏଵ ଚ
ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ତପସ୍ବୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ଚାଳାକ — ଏହି ସବୁ କେବଳ କଥାର ଅନୁସାରେ।
ଈଷଦପରିସମାପ୍ତୌ କଲ୍ପଵ୍ଦେଶୀଯ ଏଵ ଚ
କିଛି କାମ ଅଳ୍ପ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ, ତାକୁ 'ପ୍ରାୟ' ବା 'ଲାଗିପାରିଲା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ପଟୁଜାତୀଯଃ କୁତ୍ସାଯାଂ ଵୈଦ୍ଯପାଶଃ ପ୍ରଶଂସନେ
ପଟୁ ଜାତିରେ ନିନ୍ଦା, ଡାକ୍ତରଙ୍କ ଫନ୍ଦାରେ ପ୍ରଶଂସା।
ପ୍ରାଚୁର୍ଯାଦିଷ୍ଵନ୍ନମଯୋ ମୃଣ୍ମଯଃ ସ୍ରୀମଯସ୍ତଥା
ପ୍ରଚୁରତା ଓ ଏହାଦିରେ ଖାଦ୍ୟରୁ ତିଆରି, ମାଟିରୁ ତିଆରି, ଏବଂ ସୁନାରୁ ତିଆରି।
କୃଷ୍ଣତରଃ ଶୁକ୍ଲତମଃ କିମ ଆଖ୍ଯାନତୋ ଽଵ୍ଯଯାନ୍
ଅଧିକ କଳା, ସବୁଠାରୁ ଧଳା — ଏହାକୁ କଣ ନାମରେ କୁହାଯାଏ? ଅବିନାଶୀ ଗୁଡ଼ିକ।
ପରିମାଣେ ଜାନୁଦଘ୍ନଂ ଜାନୁଦ୍ଵଯସମିତ୍ଯପି
ମାପରେ 'ହାଟୁଁଯାଏଁ' ଓ 'ଦୁଇ ହାଟୁଁ ସମାନ' ବୋଲି କୁହନ୍ତି।
କତମଃ କତରଃ ସଂଖ୍ଯେଯଵିଶେଷାଵଧାରଣେ
'କେଉଁଟି' ଓ 'ଦୁଇଟିରୁ କେଉଁଟି' — ଏହି ଶବ୍ଦ ଗଣନା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
ଏତାଦଶଃ କତିପଯଃ କତିଥଃ କତି ନାରଦ
'ଏତେ', 'କିଛି', 'କେତେଥର', 'କେତେ' — ଏହିପରି ଶବ୍ଦ, ହେ ନାରଦ।
ଦ୍ଵେଧା ଦ୍ଵୈଧା ଦ୍ଵିଧା ସଂଖ୍ଯା ପ୍ରକାରେ ଽଥ ମୁନୀଶ୍ଵର
'ଦୁଇ ପ୍ରକାରେ', 'ଦୁଇ ଭାବରେ', 'ଦୁଇ ଭାଗରେ' — ଏହି ସବୁ ଗଣନାର ଧାରା। ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଦ୍ଵିତଯଂ ତ୍ରିତପଂ ଚାପି ସଂଖ୍ଯାଯାଂ ହି ଦ୍ଵଯଂ ତ୍ରଯମ୍
'ଏକ ଯୁଗଳ', 'ତିନି ଭାଗ', ଏବଂ ଗଣନାରେ 'ଦୁଇ', 'ତିନି'।
ତ୍ରୈଣଃ ପୌଷ୍ଣସ୍ତୁଣ୍ଡିଭଶ୍ଚ ଵୃନ୍ଦାରକକୃଷୀଵଲୌ
ତ୍ରୈଣ, ପୌଷ୍ଣ, ତୁଣ୍ଡିଭ, ବୃନ୍ଦାରକ, କୃଷୀବଳ।
ଅଵଟୀଟୋଵନାଟେ ନିବିଡଂ ଚେକ୍ଷୁଶାକିନମ୍
ଅବଟୀଟ, ବନାଟ, ନିବିଡ଼, ଓ ଚେକ୍ଷୁଶାକିନ।
ଵିଦ୍ଯାଥୁଞ୍ଚୁର୍ବହୁତିଥଂ ପର୍ଵତଃ ଶୃଙ୍ଗିଣସ୍ତଥା
ବିଦ୍ୟାଥୁଞ୍ଚୁ, ବହୁତିଥ, ପର୍ବତ ଏବଂ ଶୃଙ୍ଗିଣ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି,
ଚିଲ୍ଲଶ୍ଚ ଚିପିଟଂ ଚିକ୍ଵଂ ଵାତୂଲଃ କୁତପସ୍ତଥା
ଚିଲ୍ଲ, ଚିପିଟ, ଚିକ୍ବ, ବାତୂଳ ଏବଂ କୁଟପ ମଧ୍ୟ,
ଊର୍ଣାଯୁଶ୍ଚ ମରୂତଶ୍ଚୈକାକୀ ଚର୍ମଣ୍ଵତୀ ତଥା
ଉର୍ଣ୍ଣାୟୁ, ମରୂତ, ଏକାକୀ ଏବଂ ଚର୍ମଣ୍ଵତୀ ମଧ୍ୟ,
ଆସଂଦୀ ଵଞ୍ଚ ଚକ୍ରୀଵତ୍ତୂଷ୍ଣୀକାଂ ଜଲ୍ପତକ୍ଯପି
ଆସଂଦୀ, ବଞ୍ଚ, ଚକ୍ରୀବତ୍, ତୂଷ୍ଣୀକା ଏବଂ ଜଲ୍ପତକୀ ମଧ୍ୟ,
ଶନ୍ତଃ ଶନ୍ତିଃ ଶଂଯଶନ୍ତୌ ଶଂଯୋହଂଯୁଃ ଶୁଭଂଯୁଵତ୍
ଶନ୍ତ, ଶାନ୍ତି, ଶମ୍ୟଶନ୍ତ, ଶମ୍ୟୋହଂୟୁ ଏବଂ ଶୁଭଂୟୁ,
ଭଵତି ବଗଭୂଵ ଭଵିତା ଭଵିଷ୍ଯତି ଭଵତ୍ଵଭଵଦ୍ଭଘଵେଚ୍ଚାପି
ଭବତି, ବଗଭୂବ, ଭବିତା, ଭବିଷ୍ୟତି, ଭବତ୍, ଅଭବତ୍, ଭଗବତ୍ ଏବଂ ଭଭେଚ୍ ମଧ୍ୟ,
ଅତ୍ତି ଜଘାସାତ୍ତାତ୍ସ୍ଯତ୍ଯତ୍ତ୍ଵାଦଦଦ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିରଘସଦାତ୍ସ୍ଯତ୍
ଅତ୍ତି, ଜଘାସ, ଅତ୍ତାତ୍, ସ୍ୟତି, ଅତ୍ତ୍ୱା, ଦଦତ୍, ଦ୍ୱିରଘସ, ଦାତ୍ସ୍ୟତ୍,
ଦିଦେଵ ଦେଵିତା ଦେଵିଷ୍ଯତି ଚ ଅଦୀଵ୍ଯଦ୍ଦୀଵ୍ଯେଦ୍ଦୀଵ୍ଯାଦ୍ଵୈ
ଦିଦେବ, ଦେବିତା, ଦେବିଷ୍ୟତି, ଅଦୀବ୍ୟତ୍, ଦୀବ୍ୟେତ୍, ଦୀବ୍ୟାତ୍ ନିଶ୍ଚୟ,
ସୁନୋତ୍ଵସୁନୋତ୍ସୁନୁଯାତ୍ସୂଯାଦଶାଵୀଦସୋଷ୍ଯୁତ୍ତୁଦତି ଚ
ସୁନୋତ୍, ଅସୁନୋତ୍, ସୁନୁୟାତ୍, ସୂୟାତ୍, ଅଶାବିତ୍, ଅସୋଷ୍ୟତ୍, ଉତୁଦତି ମଧ୍ୟ,
ଅତୌତ୍ସୀଦତୋତ୍ସ୍ଯଦିତି ଚ ରୁଣଦ୍ଧି ରୂରୋଧ ରୋଦ୍ଧା ରୋତ୍ସ୍ଯତି ଵୈ
ଅତଉତ୍, ସୀଦତ୍, ଓତ୍ସ୍ୟତ୍, ଇତି, ରୁଣଦ୍ଧି, ରୂରୋଧ, ରୋଦ୍ଧା, ରୋତ୍ସ୍ୟତି ନିଶ୍ଚୟ,
ତନୋତି ତତାନ ତନିତା ତନିଷ୍ଯତି ତନୋତ୍ଵତନୋତ୍ତନୁଯାଦ୍ଧି
ତନୋତି, ତତାନ, ତନିତା, ତନିଷ୍ୟତି, ତନୋତ୍, ଅତନୋତ୍, ତନୁୟାତ୍ ନିଶ୍ଚୟ,
ଅକ୍ରୀଣାତ୍କ୍ରୀଣାତ୍କ୍ରୀଣୀଯାତ୍କ୍ରୀଯାଦକ୍ରୈଷୀଦକ୍ରେଷ୍ଯଞ୍ଚୋରଯତି ଚୋରଯାମାସ ଚୋରଯିତା ଚୋରଯିଷ୍ଯତି ଚୋରଯତୁ
ଅକ୍ରୀଣାତ୍, କ୍ରୀଣାତ୍, କ୍ରୀଣୀୟାତ୍, କ୍ରୀୟାତ୍, ଅକ୍ରୈଷୀତ୍, ଅକ୍ରେଷ୍ୟତ୍, ଚୋରୟତି, ଚୋରୟାମାସ, ଚୋରୟିତା, ଚୋରୟିଷ୍ୟତି, ଚୋରୟତୁ,
କ୍ରିଯାସମଭିହାରେ ତୁ ପଣ୍ଡିତୋ ବୋଭୂଯତେ ମୁନେ
କୃତ୍ୟାର ସମାହାରରେ, ମୁନି, ଜ୍ଞାନୀକୁ 'ବୋଭୂୟତେ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ଅନୁଦାତ୍ତଞିତୋ ଧାତୋଃ କ୍ରିଯାଵିନିମଯେ ତଥା
ଅନୁଦାତ୍ତ ସ୍ୱର ଥିବା ଧାତୁରେ ଏବଂ କ୍ରିୟା ବଦଳରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ହୁଏ ।