ତ୍ରିରେଖା ଯସ୍ଯ ଦୃଶ୍ଯତେ ସିଦ୍ଧିଂ ତତ୍ର ଵିନିର୍ଦିଶେତ୍
ଯେଉଁଠାରେ ତିନିଟି ରେଖା ଦେଖାଯାଏ, ସେଠି ସଫଳତା ଘୋଷଣା କରିବା ଉଚିତ।
ପର୍ଵାନ୍ତରଂ ସାମସୁ ଚ ଋକ୍ଷୁ କୁର୍ଯାତ୍ତିଲାନ୍ତରମ୍
ଅଂଶର ଶେଷରେ, ଏବଂ ସାମ ଓ ଋକ୍ ଶ୍ଲୋକରେ, ତିଳ ପରି ଏକ ଖାଲି ସ୍ଥାନ ରଖିବା ଉଚିତ।
ନ ଚାତ୍ର କଂପଯେତ୍କିଞ୍ଚିଦଙ୍ଗସ୍ଯାଵଯଵଂ ବୁଧଃ
ଏଠାରେ, ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଶରୀରର କୌଣସି ଅଂଶ କିମ୍ବା ଅଙ୍ଗକୁ ହେଲେଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅଭ୍ରମଧ୍ଯେ ଯଥା ଵିଦ୍ଯୁଦୃଶ୍ଯତେ ମଣିସୂତ୍ରଵତ୍
ଯେପରି ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ବିଜୁଳି ଦେଖାଯାଏ, ମଣି ଦାଗା ପରି—
କୂର୍ମୋ ଽଗାନି ଚ ସଂହୃତ୍ଯ ଚେତୋଦୃଷ୍ଟିଂ ଦିଶନ୍ମନଃ
କୁମିର ପରି ଅଙ୍ଗଗୁଡିକୁ ଭିତରେ ଟାଣି, ମନ ଓ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଏକାଗ୍ର କରିବା ଉଚିତ।
ନାସିକାଯାସ୍ତୁ ପୂର୍ଵେଣ ହସ୍ତଂ ଗୋକର୍ଣଵଦ୍ଧରେତ୍
ନାକର ସାମ୍ନାରେ ହାତକୁ ଧରି, ଗୋମାନଙ୍କ କାନ ପରି ରଖିବା ଉଚିତ।
ସମ୍ଯକ୍ପ୍ରଚାରଯେଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ହସ୍ତେନ ଚ ମୁଖେନ ଚ
ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାବେଳେ ହାତ ଓ ମୁଖ ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାରା ଶବ୍ଦଗୁଡିକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ କହିବା ଉଚିତ।
ନାତ୍ଯାହନ୍ଯାନ୍ନ ନିର୍ହଣ୍ଯାନ୍ନ ପ୍ରଗାଯେନ୍ନ କଂପଯେତ୍
ଅତି ଉଚ୍ଚ କିମ୍ବା ଅତି ମନ୍ଦ କଥା ନ କହିବା, ଗାଇବା ନ କରିବା, ଶରୀରକୁ ହେଲେଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଯଥା ସୁଚରତାଂ ମାର୍ଗୋ ମୀନାନାଂ ନୋପଲଭ୍ଯତେ
ଯେପରି ମାଛ ଚଳା ଦେଖିବାରା ରାସ୍ତା ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ—
ଯଥା ଦଧିନି ସର୍ପିଃ ସ୍ଯାତ୍କାଷ୍ଟସ୍ଥୋ ଵା ଯଥାନଲଃ
ଯେପରି ଦହିରେ ଘି ରହିଥାଏ, କିମ୍ବା କାଠରେ ଅଗ୍ନି ରହିଥାଏ—
ସ୍ଵରାତ୍ସ୍ଵରସ୍ଯ ସଂକ୍ରାମଂସ୍ଵରସଂଧିମନୁଲ୍ବଣମ୍
ଏକ ଶ୍ରୁତିରୁ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରୁତିକୁ ଯିବାବେଳେ ଶ୍ରୁତି ସଂଧିରେ ସ୍ମୂତି ଭାବରେ ଯିବା ଉଚିତ।
ଅନାଗତମତିକ୍ରାନ୍ତଂ ଵିଚ୍ଛିନ୍ନଂ ଵିଷମାହତମ୍
ଯେଉଁ ଶ୍ରୁତି ଏଯାଁ ଆସିନାହିଁ, ଯାହା ଚାଲିଯାଇଛି, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି କିମ୍ବା ଅସମ ଭାବରେ ମାରାଯାଇଛି—
ସ୍ଵରଃ ସ୍ଥାନାଚ୍ଚ୍ଯୁତୋ ଯସ୍ତୁ ସ୍ଵଂ ସ୍ଥାନମତିଵର୍ତତେ
ଯେଉଁ ଶ୍ରୁତି ନିଜ ସ୍ଥାନରୁ ଚାଲିଯାଏ କିମ୍ବା ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ—
ଅଭ୍ଯାସାର୍ଥେ ଦ୍ରୁତାଂ ଵୃତ୍ତିଂ ପ୍ରଯୋଗାର୍ଥେ ତୁ ମଧ୍ଯମାମ୍
ଅଭ୍ୟାସ ପାଇଁ ତ୍ୱରିତ ଶୈଳୀ, ପ୍ରଦର୍ଶନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟମ ଶୈଳୀ ଉପଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ।
ଗୃହୀତଗ୍ରନ୍ଥ ଏଵଂ ତୁ ଗ୍ରନ୍ଥୋଞ୍ଚାରଣଶୈକ୍ଷକାନ୍
ଏପରି ଶିଖିତ ଗ୍ରନ୍ଥକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ ଶିଖୁଥିବା ଛାତ୍ରମାନେ ପଠିବା ଉଚିତ।
କ୍ରୁଷ୍ଟସ୍ଯ ମୂର୍ଦ୍ଧନି ସ୍ଥାନଂ ଲଲାଟେ ପ୍ରଥମସ୍ଯ ତୁ
ଉଚ୍ଚ ଶ୍ରୁତିର ସ୍ଥାନ ମୁଣ୍ଡର ଚୂଡ଼ାରେ, ପ୍ରଥମ ଶ୍ରୁତିର ସ୍ଥାନ ଲଳାଟରେ।
କଣ୍ଠସ୍ଥାନଂ ଚତୁର୍ଥସ୍ଯ ମନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ରସନୋଚ୍ଯତେ
ମନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥାନର ଚତୁର୍ଥ ସ୍ୱରର ଅବସ୍ଥା ଜିହ୍ୱାରେ ଥିବାକୁ କହାଯାଏ ।
ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଟସ୍ଯୋତ୍ତମେ ଵ୍ରୁଷ୍ଟୋ ହ୍ଯଙ୍ଗୁଷ୍ଟଂ ପ୍ରଥମଃ ସ୍ଵରଃ
ଅଙ୍ଗୁଠି ଉଚ୍ଚତାରେ ଥିଲେ, ଏହି ଅଙ୍ଗୁଠି ପ୍ରଥମ ସ୍ୱରକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ ।
ଅନାମିକାଯାଂ ଷଙ୍ଗସ୍ତୁ କନିଷ୍ଟାଯାଂ ତୁ ଧୈଵତଃ
ଅନାମିକା ଉପରେ ଷଷ୍ଠ ସ୍ୱର ରହିଛି, କନିଷ୍ଠା ଉପରେ ଦୈବତ ସ୍ୱର ଅଛି ।
ଅପର୍ଵତ୍ଵାଦମଧ୍ଯତ୍ଵା ଦଵ୍ଯଯତ୍ଵାଞ୍ଚ ନିତ୍ଯଶଃ
ଅନ୍ତରାଳ ନଥିବା, ମଧ୍ୟରେ ଥିବା, ଏବଂ ସବୁବେଳେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବା ନିତ୍ୟ ।
କ୍ରୁଷ୍ଟେନ ଦେଵା ଜୀଵନ୍ତି ପ୍ରଥମେନ ତୁ ମାନୁଷାଃ
ଦେବତାମାନେ ଉଚ୍ଚତମ ସ୍ୱରରେ ଜୀବନ୍ତି, ମାନବମାନେ ପ୍ରଥମ ସ୍ୱରରେ ।
ଅନ୍ଧଜାଃ ପିତରଶ୍ଚୈଵ ଚତୁର୍ଥସ୍ଵରଜୀଵିନଃ
ଅନ୍ଧଜ ଏବଂ ପିତୃମାନେ ଚତୁର୍ଥ ସ୍ୱରରେ ଜୀବନ୍ତି ।
ଅତିସ୍ଵରେଣ ନୀଚେନ ଜଗତ୍ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମାଃ
ଅତି ନୀଚ ସ୍ୱରରେ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ପ୍ରାଣୀ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି ।
ଦୀପ୍ତାଯତାକରୁଣାନାଂ ମୃଦୁମଧ୍ଯମଯୋସ୍ତଥା
ଯେଉଁମାନେ ଦୀପ୍ତ, ବିସ୍ତୃତ ଓ କରୁଣାମୟ, ସେମାନେ ମୃଦୁ ଓ ମଧ୍ୟମ ମଧ୍ୟ ।
ଦୀପ୍ତା ମନ୍ଦ୍ରେ ଦ୍ଵିତୀଯ ଚ ପ୍ରଚତୁର୍ଥେ ତଥୈଵ ଚ
ଦୀପ୍ତତା ମନ୍ଦ୍ରରେ, ଦ୍ୱିତୀୟରେ ଓ ଚତୁର୍ଥରେ ମଧ୍ୟ ଅଛି ।
ଶ୍ରୁତଯୋ ଯା ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ଯ ମୃଦୁମଧ୍ଯାଯତାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ୱରର ଶ୍ରୁତିମାନେ ମୃଦୁ, ମଧ୍ୟମ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ ।
ଆଯତାତ୍ଵଂ ଭଵେନ୍ନୀଚେ ମୃଦୁତା ତୁ ଵିପର୍ଯଯେ
ନୀଚ ସ୍ୱରରେ ବିସ୍ତୃତତା ହୁଏ, ମୃଦୁତା ତାହାର ବିପରୀତରେ ଅଛି ।
ଦ୍ଵିତୀଯେ ଵିରତା ଯା ତୁ କ୍ରୁଷ୍ଟଶ୍ଚ ପରତୋ ଭଵେତ୍
ଦ୍ୱିତୀୟରେ ଯେଉଁମାନେ ନିରୋଧ ଅଛନ୍ତି, ତାପରେ ଉଚ୍ଚତମ ସ୍ୱର ଆସେ ।
ଅତ୍ରୈଵ ଵିରତା ଯା ତୁ ଚତୁର୍ଥେନ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ନିରୋଧ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଚତୁର୍ଥ ସ୍ୱର ସହ ଆଗେ ବଢିଥାନ୍ତି ।
ନାତିତାରଶ୍ରୁତିଂ କୁର୍ଯାତ୍ସ୍ଵରଯୋର୍ନାପି ଚାନ୍ତରେ
ଅତି ଉଚ୍ଚ ଶ୍ରୁତି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବଂ ସ୍ୱରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ।