ଅତିସଂଧୀଯତେ ଯସ୍ମାଦେତାନ୍ପୂର୍ଵୋତ୍ଥିତାନ୍ସ୍ଵରାନ୍
ଏହି ସ୍ୱର ପୂର୍ବରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ସ୍ୱରମାନଙ୍କୁ ଏକାଠି କରେ।
ନିଷୀଦନ୍ତି ସ୍ଵରା ଯସ୍ମାନ୍ନିଷାଦସ୍ତେନ ହେତୁନା
ଯେହেতୁ ସ୍ୱରମାନେ ବସିଯାନ୍ତି, ଏହି କାରଣରୁ ଏହାକୁ ନିଷାଦ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସର୍ଵାଂଶ୍ଚାଭିଭଵତ୍ଯେଷ ଯଦାଦିତ୍ଯୋ ଽସ୍ଯ ଦୈଵତମ୍
ଏହି ସ୍ୱର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ, କାରଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏହାର ଦେବତା।
ଦାରଵୀ ଗାତ୍ରଵୀଣା ଚ ଦ୍ଵେ ଵୀଣେ ଗାନଜାତିଷୁ
ଦାରବୀ ଓ ଗାତ୍ରବୀଣା — ଏହି ଦୁଇଟି ବୀଣା ସଙ୍ଗୀତ ପରମ୍ପରାରେ ଅଛି।
ଗାତ୍ରଵୀଣା ତୁ ସା ପ୍ରୋକ୍ତା ଯସ୍ଯାଂ ଗାଯନ୍ତି ସାମଙ୍ଗାଃ
ଯେଉଁ ବୀଣାରେ ସାମଗାନ କରାଯାଏ, ସେହି ବୀଣାକୁ ଗାତ୍ରବୀଣା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ହସ୍ତୌ ତୁ ସଂଯତୌ ଧାର୍ଯୌଂ ଜାନୁଭ୍ଯାମୁପରିସ୍ଥିତୌ
ହାତ ଦୁଇଟିକୁ ଏକାଠି କରି, ଗୁଡ଼ିକୁ ଉପରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରଣଵଂ ପ୍ରାକ୍ପ୍ରଯୁଞ୍ଜୀତ ଵ୍ଯାହୃତୀସ୍ତଦନନ୍ତରମ୍
ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଣବ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ, ତାପରେ ବ୍ୟାହୃତିଗୁଡ଼ିକୁ।
ପ୍ରସାର୍ଯ ଚାଙ୍ଗୁଲୀଃ ସର୍ଵା ରୋପଯେତ୍ସ୍ଵରମଣ୍ଡଲମ୍
ସମସ୍ତ ଆଙ୍ଗୁଳି ପ୍ରସାରିତ କରି, ସ୍ୱରମଣ୍ଡଳକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।
ଵିରଲା ନାଙ୍ଗୁଲୀଃ କୁର୍ଯାନ୍ମୂଲେ ଚୈତାଂ ନ ସଂସ୍ପୃଶେତ୍
ଉଙ୍ଗୁଳିଗୁଡିକୁ ଅଲଗା ରଖିବା ଉଚିତ, ତାହାର ମୂଳକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ମାତ୍ରାଦ୍ଵିମାତ୍ରଵୃଦ୍ଧାନାଂ ଵିଭାଗାର୍ଥେ ଵିଭାଗଵିତ୍
ଯେଉଁମାନେ ଦୁଇ କିମ୍ବା ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ମାପରେ ବଡ଼, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଭାଗ କରିବା ଜଣେ ବିଭାଗ ଜଣା ବ୍ୟକ୍ତି କରିବା ଉଚିତ।
ତ୍ରିରେଖା ଯସ୍ଯ ଦୃଶ୍ଯତେ ସିଦ୍ଧିଂ ତତ୍ର ଵିନିର୍ଦିଶେତ୍
ଯେଉଁଠାରେ ତିନିଟି ରେଖା ଦେଖାଯାଏ, ସେଠି ସଫଳତା ଘୋଷଣା କରିବା ଉଚିତ।
ପର୍ଵାନ୍ତରଂ ସାମସୁ ଚ ଋକ୍ଷୁ କୁର୍ଯାତ୍ତିଲାନ୍ତରମ୍
ଅଂଶର ଶେଷରେ, ଏବଂ ସାମ ଓ ଋକ୍ ଶ୍ଲୋକରେ, ତିଳ ପରି ଏକ ଖାଲି ସ୍ଥାନ ରଖିବା ଉଚିତ।
ନ ଚାତ୍ର କଂପଯେତ୍କିଞ୍ଚିଦଙ୍ଗସ୍ଯାଵଯଵଂ ବୁଧଃ
ଏଠାରେ, ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଶରୀରର କୌଣସି ଅଂଶ କିମ୍ବା ଅଙ୍ଗକୁ ହେଲେଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅଭ୍ରମଧ୍ଯେ ଯଥା ଵିଦ୍ଯୁଦୃଶ୍ଯତେ ମଣିସୂତ୍ରଵତ୍
ଯେପରି ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ବିଜୁଳି ଦେଖାଯାଏ, ମଣି ଦାଗା ପରି—
କୂର୍ମୋ ଽଗାନି ଚ ସଂହୃତ୍ଯ ଚେତୋଦୃଷ୍ଟିଂ ଦିଶନ୍ମନଃ
କୁମିର ପରି ଅଙ୍ଗଗୁଡିକୁ ଭିତରେ ଟାଣି, ମନ ଓ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଏକାଗ୍ର କରିବା ଉଚିତ।
ନାସିକାଯାସ୍ତୁ ପୂର୍ଵେଣ ହସ୍ତଂ ଗୋକର୍ଣଵଦ୍ଧରେତ୍
ନାକର ସାମ୍ନାରେ ହାତକୁ ଧରି, ଗୋମାନଙ୍କ କାନ ପରି ରଖିବା ଉଚିତ।
ସମ୍ଯକ୍ପ୍ରଚାରଯେଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ହସ୍ତେନ ଚ ମୁଖେନ ଚ
ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାବେଳେ ହାତ ଓ ମୁଖ ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାରା ଶବ୍ଦଗୁଡିକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ କହିବା ଉଚିତ।
ନାତ୍ଯାହନ୍ଯାନ୍ନ ନିର୍ହଣ୍ଯାନ୍ନ ପ୍ରଗାଯେନ୍ନ କଂପଯେତ୍
ଅତି ଉଚ୍ଚ କିମ୍ବା ଅତି ମନ୍ଦ କଥା ନ କହିବା, ଗାଇବା ନ କରିବା, ଶରୀରକୁ ହେଲେଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଯଥା ସୁଚରତାଂ ମାର୍ଗୋ ମୀନାନାଂ ନୋପଲଭ୍ଯତେ
ଯେପରି ମାଛ ଚଳା ଦେଖିବାରା ରାସ୍ତା ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ—
ଯଥା ଦଧିନି ସର୍ପିଃ ସ୍ଯାତ୍କାଷ୍ଟସ୍ଥୋ ଵା ଯଥାନଲଃ
ଯେପରି ଦହିରେ ଘି ରହିଥାଏ, କିମ୍ବା କାଠରେ ଅଗ୍ନି ରହିଥାଏ—
ସ୍ଵରାତ୍ସ୍ଵରସ୍ଯ ସଂକ୍ରାମଂସ୍ଵରସଂଧିମନୁଲ୍ବଣମ୍
ଏକ ଶ୍ରୁତିରୁ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରୁତିକୁ ଯିବାବେଳେ ଶ୍ରୁତି ସଂଧିରେ ସ୍ମୂତି ଭାବରେ ଯିବା ଉଚିତ।
ଅନାଗତମତିକ୍ରାନ୍ତଂ ଵିଚ୍ଛିନ୍ନଂ ଵିଷମାହତମ୍
ଯେଉଁ ଶ୍ରୁତି ଏଯାଁ ଆସିନାହିଁ, ଯାହା ଚାଲିଯାଇଛି, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି କିମ୍ବା ଅସମ ଭାବରେ ମାରାଯାଇଛି—
ସ୍ଵରଃ ସ୍ଥାନାଚ୍ଚ୍ଯୁତୋ ଯସ୍ତୁ ସ୍ଵଂ ସ୍ଥାନମତିଵର୍ତତେ
ଯେଉଁ ଶ୍ରୁତି ନିଜ ସ୍ଥାନରୁ ଚାଲିଯାଏ କିମ୍ବା ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ—
ଅଭ୍ଯାସାର୍ଥେ ଦ୍ରୁତାଂ ଵୃତ୍ତିଂ ପ୍ରଯୋଗାର୍ଥେ ତୁ ମଧ୍ଯମାମ୍
ଅଭ୍ୟାସ ପାଇଁ ତ୍ୱରିତ ଶୈଳୀ, ପ୍ରଦର୍ଶନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟମ ଶୈଳୀ ଉପଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ।
ଗୃହୀତଗ୍ରନ୍ଥ ଏଵଂ ତୁ ଗ୍ରନ୍ଥୋଞ୍ଚାରଣଶୈକ୍ଷକାନ୍
ଏପରି ଶିଖିତ ଗ୍ରନ୍ଥକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ ଶିଖୁଥିବା ଛାତ୍ରମାନେ ପଠିବା ଉଚିତ।
କ୍ରୁଷ୍ଟସ୍ଯ ମୂର୍ଦ୍ଧନି ସ୍ଥାନଂ ଲଲାଟେ ପ୍ରଥମସ୍ଯ ତୁ
ଉଚ୍ଚ ଶ୍ରୁତିର ସ୍ଥାନ ମୁଣ୍ଡର ଚୂଡ଼ାରେ, ପ୍ରଥମ ଶ୍ରୁତିର ସ୍ଥାନ ଲଳାଟରେ।
କଣ୍ଠସ୍ଥାନଂ ଚତୁର୍ଥସ୍ଯ ମନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ରସନୋଚ୍ଯତେ
ମନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥାନର ଚତୁର୍ଥ ସ୍ୱରର ଅବସ୍ଥା ଜିହ୍ୱାରେ ଥିବାକୁ କହାଯାଏ ।
ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଟସ୍ଯୋତ୍ତମେ ଵ୍ରୁଷ୍ଟୋ ହ୍ଯଙ୍ଗୁଷ୍ଟଂ ପ୍ରଥମଃ ସ୍ଵରଃ
ଅଙ୍ଗୁଠି ଉଚ୍ଚତାରେ ଥିଲେ, ଏହି ଅଙ୍ଗୁଠି ପ୍ରଥମ ସ୍ୱରକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ ।
ଅନାମିକାଯାଂ ଷଙ୍ଗସ୍ତୁ କନିଷ୍ଟାଯାଂ ତୁ ଧୈଵତଃ
ଅନାମିକା ଉପରେ ଷଷ୍ଠ ସ୍ୱର ରହିଛି, କନିଷ୍ଠା ଉପରେ ଦୈବତ ସ୍ୱର ଅଛି ।
ଅପର୍ଵତ୍ଵାଦମଧ୍ଯତ୍ଵା ଦଵ୍ଯଯତ୍ଵାଞ୍ଚ ନିତ୍ଯଶଃ
ଅନ୍ତରାଳ ନଥିବା, ମଧ୍ୟରେ ଥିବା, ଏବଂ ସବୁବେଳେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବା ନିତ୍ୟ ।