ପାର୍ଥିଵୋ ଽଯଂ ତଥା ଦେହଃ ପାର୍ଥିଵୈଃ ପରମାଣୁଭିଃ
ଏହି ଦେହ ମଧ୍ୟ ମାଟିରୁ ଗଠିତ, ମାଟିର ଅଣୁମାନେ ମିଶି।
ଗୁଡଃ ଫଲାନୀତି ତଥା ପାର୍ଥିଵାଃ ପରମାଣଵଃ
ଗୁଡ଼ ଓ ଫଳ ମଧ୍ୟ, ଏହି ମାଟିର ଅଣୁମାନେ ତିଆରି।
ତନ୍ମନଃ ଶମନାଲବି କାର୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯଂ ହି ମୁକ୍ତଯେ
ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର, ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ; ଏହି ମୁକ୍ତିର ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ।
ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ମହାଭାଗୋ ନିଦାଘୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ନମସ୍କାର କରି, ମହାଭାଗ ନିଦାଘ ଏହି ଶବ୍ଦ କହିଲେ।
ନଷ୍ଟୋ ମୋହସ୍ତଵାକର୍ଣ୍ଯ ଵଚାଂସ୍ଯେତାନି ମେ ଦ୍ଵିଜ
ତୁମର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଓ ଦ୍ୱିଜ, ମୋର ମୋହ ଦୂରିଗଲା।
ଇହାଗତୋ ଽହଂ ଦାସ୍ଯାମି ପରମାର୍ଥଂ ସୁବୋଧିତମ୍
ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି; ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ପରମ ସତ୍ୟ ଦେବି।
ଵାସୁଦେଵାଭିଧେଯସ୍ଯ ସ୍ଵରୁପଂ ପରାତ୍ମନଃ
ଯିଏକୁ ବାସୁଦେବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେଇ ପରମ ଆତ୍ମାର ସ୍ୱରୂପ।
ପୂଜିତଃ ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯାନିଚ୍ଛିତଃ ପ୍ରଯଯୌ ଵିଭୁଃ
ପରମ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜିତ ହୋଇ, ପ୍ରଭୁ ଅନୁରୋଧ ବିନା ଚାଲିଗଲେ।
ନିଦାଘଜ୍ଞାନଦାନାଯ ତଦେଵ ନଗରଂ ଗୁରୁଃ
ନିଦାଘଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଦେବା ପାଇଁ ସେଇ ସହର ଗୁରୁ ହେଲା।
ମହାବଲପରୀଵାରେ ପୁରଂ ଵିଶତି ପାର୍ଥିଵେ
ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପରିବାର ସହିତ ସେ ପୃଥିବୀର ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
କ୍ଷୁତ୍କ୍ଷାମକଣ୍ଠମାଯାନ୍ତମରଣ୍ଯାତ୍ସସମିତ୍କୁଶମ୍
ଖାଲି ପେଟ ଓ ଶୁଷ୍କ କଣ୍ଠ ସହିତ ସେ ଅରଣ୍ୟରୁ ହାତରେ ହୋମକାଠି ଓ କୁଶ ନେଇ ଆସିଲେ।
ଉଵାଚ କସ୍ମାଦେକାନ୍ତଂ ସ୍ଥୀଯତ ଭଵତା ଦ୍ଵିଜ
ସେ ପଚାରିଲେ, 'ହେ ଦ୍ୱିଜ, ତୁମେ ଏଠି ଏକାକି କାହିଁକି ବସିଛ?'
ପ୍ରଵିଵକ୍ଷୌ ପୁରେ ରମ୍ଯେ ତେନାତ୍ର ସ୍ଥୀଯତେ ମଯା
'ମୁଁ ସୁନ୍ଦର ସହରରେ କିଛି କହିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଏହିକାରଣରେ ଏଠି ରହିଛି।'
କଥ୍ଯତାଂ ମେ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ତ୍ଵମଭିଜ୍ଞୋ ମତୋ ମମ
'ମୋତେ କୁହ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଜ୍ଞାନୀ ବୋଲି ଭାବେ।'
ଅଧିରୁଢୋ ନରେନ୍ଦ୍ରୋ ଽଯଂ ପରିତୋ ଯସ୍ତଥେତରଃ
'ଏହି ରାଜା ଗଜରେ ବସିଛନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଅନ୍ୟମାନେ ଅଛନ୍ତି।'
ଭଵତା ନିର୍ଵିଶେଷେଣ ପୃଥଗ୍ଵେଦୋପଲକ୍ଷିତୌ
'ତୁମେ ଭେଦ ନ କରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବେଦ ଦ୍ୱାରା ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଚିହ୍ନଟ କର।'
ଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ କୋ ଽତ୍ର ଗଜଃ କୋ ଵା ନରାଧିପଃ
'ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି—ଏଠି କିଏ ହାତୀ ଏବଂ କିଏ ମନୁଷ୍ୟର ରାଜା?'
ଵାହ୍ଯଵାହକସଂବନ୍ଧଂ କୋ ନ ଜାନାତି ଵୈ ଦ୍ଵିଜ
'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯିଏ ଚଡ଼ିଛି ଓ ଯାହା ଉପରେ ଚଡ଼ିଛି, ସେମାନଙ୍କର ସମ୍ପର୍କ କିଏ ଜାଣେନାହିଁ?'
ଅଧଃ ସତ୍ତ୍ଵଵିଭାଗଂ କିଂ କିଂ ଚୋର୍ଦ୍ଧମଭିଧୀଯତେ
'ତଳେ କଣ ସତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କର ବିଭାଗ ଓ ଉପରେ କଣ କୁହାଯାଏ?'
ଶ୍ରଯତାଂ କଥଯାମ୍ଯେଷ ଯନ୍ମାଂ ତ୍ଵଂ ପରିପୃଚ୍ଛସି
'ଶୁଣ, ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଛ, ସେଥିରେ ମୁଁ କହିବି।'
ଅଵବୋଧାଯ ତେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତୋ ଦର୍ଶିତୋ ମଯା
'ତୁମର ବୁଝିବା ପାଇଁ, ମୁଁ ଏକ ଉଦାହରଣ ଦେଖେଇଛି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।'
ତଦେଵଂ ତ୍ଵଂ ସମାଚକ୍ଷ୍ଵ କତମସ୍ତ୍ଵମହଂ ତଥା
'ଏବେ ତୁମେ କୁହ, ତୁମେ କିଏ ଏବଂ ମୁଁ କିଏ?'
ନିଦାଧଃ ପ୍ରାହ ଭଗଵନ୍ନାଚାର୍ଯସ୍ତ୍ଵମୃଭୁର୍ମମ୍
ନିଦାଘ କହିଲେ, 'ହେ ଭଗବନ୍, ଆପଣ ମୋ ଗୁରୁ ନୁହଁନ୍ତି, ଆପଣ ଋଭୁ।'
ଯଥାଚାର୍ଯସ୍ଯ ତେନ ତ୍ଵାଂ ମନ୍ଯେ ପ୍ରାପ୍ତମହଂ ଗୁରୁମ୍
'ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଯେପରି ଭାବ, ସେପରି ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଥିବା ଗୁରୁ ବୋଲି ଭାବେ।'
ଗୁରୁସ୍ନେହାଦୃଭୁର୍ନାମନିଦାଘଂ ସମୁପାଗତଃ
'ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରେମରୁ, ଋଭୁ ନାମକ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଦାଘଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଥିଲେ।'
ପରମାର୍ଥସାରଭୂତଂ ଯତ୍ତଦଦ୍ଵୈତମଶେଷତଃ
'ଯାହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟର ସାର, ସେହି ଅଦ୍ୱୈତକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ—'
ନିଦାଘୋ ଽପ୍ଯୁପଦେଶେନ ତେନାଦ୍ଵୈତପରୋ ଽଭଵତ୍
'ନିଦାଘ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ଅଦ୍ୱୈତରେ ନିଷ୍ଠା ହେଲେ।'
ତଥା ବ୍ରହ୍ମତନୌ ମୁକ୍ତିମଵାଚ ପରମାଦ୍ଵିଜଃ
ଏଭଳି, ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବ୍ରହ୍ମର ଦେହରେ ମୁକ୍ତି ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ।
ଭଵ ସର୍ଵଗତଂ ଜ୍ଞାନମାତ୍ମାନମଵନୀପତେ
ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଜାଣ, ଆତ୍ମା ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଜ୍ଞାନ ସ୍ୱରୂପ।
ଭ୍ରାନ୍ତଦୃଷ୍ଟିଭିରାତ୍ମାପି ତଥୈକଃ ସନ୍ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍
ଭ୍ରମିତ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଏକ ଆତ୍ମା ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ଭାବେ, ଅଲଗା ଅଲଗା ଦେଖାଯାଏ।