ସ ତସ୍ଯ ଵୈଶ୍ଵଦେଵନ୍ତି ଦ୍ଵାରାଲୋକନଗୋଚରଃ
ସେ, ଦ୍ୱାରରେ ଦେଖାଯାଇ, ବୈଶ୍ୱଦେବ ଭାବେ ଦେଖାଗଲେ।
ପ୍ରକ୍ଷାଲିତାଙ୍ଘ୍ରିପାଣିଂ ଚ କୃତାସନପରିଗ୍ରହମ୍
ହାତ ପା ଧୋଇ, ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରି, ସେ ବସିଲେ।
ଭୋ ଵିପ୍ରଵର୍ଯ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ଯଦତ୍ର ଭଵତୋ ଗୃହେ
'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ଘରେ ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାକୁ ଅଛି—'
ସକ୍ତୁଯାଵକଵ୍ରୀହୀନାମପୂପାନାଂ ଚ ମେ ଗୃହେ
'ମୋ ଘରେ ସକ୍ତୁ, ଯବ, ଚାଉଳ ଓ ପିଠା ଅଛି—'
କଦନ୍ନାନି ଦିଜୈତାନି ମିଷ୍ଟମନ୍ନଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ମେ
'ହେ ଦ୍ୱିଜ, ସାଧାରଣ କିମ୍ବା ମିଠା ଯେଉଁ ପକାଖାଦ୍ୟ ଅଛି, ମୋତେ ଦିଅ।'
ଗୃହେ ଶାଲିନି ମଦ୍ଗେହେ ଯତ୍କିଞ୍ଚିଦତି ଶୋଭନମ୍
'ମୋ ଘରେ ଚାଉଳ କିମ୍ବା ଯବ ସହିତ ଯେଉଁ ଭଲ ଖାଦ୍ୟ ଅଛି—'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ତେନ ସା ପତ୍ନୀ ମିଷ୍ଟମନ୍ନଂ ଦ୍ଵିଜସ୍ଯ ତତ୍
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ତାଙ୍କର ଜଣେ ଜଣେ ପତ୍ନୀ ସେ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ନ ଭୁକ୍ତଵନ୍ତମିଚ୍ଛାତୋ ମିଷ୍ଟମନ୍ନଂ ମହାମୁନିମ୍
ମହାମୁନି, ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଦିଆଯିବା ସତ୍ୱେ, ଖାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ ନାହିଁ।
ଅପି ତେ ପରମା ତୃପ୍ତିରୁତ୍ପନ୍ନା ପୁଷ୍ଟିରେଵ
'ତୁମେ କି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି କିମ୍ବା ପୁଷ୍ଟି ଅନୁଭବ କରିଛ?'
କ୍ଵ ନିଵାସୀ ଭଵାନ୍ଵିପ୍ର କ୍ଵ ଵା ଗନ୍ତୁଂ ସମୁଦ୍ଯତଃ
'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ କେଉଁଠି ବସୁଛ, ଏବଂ କେଉଁଠି ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?'
କ୍ଷୁଧିତସ୍ଯ ଚ ଭୁକ୍ତେ ଽନ୍ନେ ତୃପ୍ତିର୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ଵିଜାଯତେ
ଏକ ଭୁକ୍ତ ଲୋକ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଆସେ।
ଵହ୍ନିନା ପାର୍ଥିଵେନାଦୌ ଦଗ୍ଧେ ଵୈ କ୍ଷୁରାପୀଶ୍ଵଃ
ଆଗିଅ କିମ୍ବା ମାଟି ଦ୍ୱାରା ଯଦି କ୍ଷୁରାପି ପ୍ରଥମେ ପୁଡ଼ିଯାଏ—
କ୍ଷୁତ୍ତୃଷ୍ଣେ ଦେହଧର୍ମାଖ୍ଯେ ନ ମମୈତେ ଯତୋ ଦ୍ଵିଜ
ଓ ଦ୍ୱିଜ, ଭୋକ ଓ ତିରିଷ୍ଣା ଏହି ଦୁଇଟି ଦେହର ଗୁଣ, ମୋର କିଛି ନୁହେଁ।
ମନସଃ ସ୍ଵସ୍ଥତା ତୁଷ୍ଟିଶ୍ଚିତ୍ତଧର୍ମାଵିମୌ ଦ୍ଵିଜ
ମନର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ସନ୍ତୋଷ—ଏହି ଦୁଇଟି ମନର ଗୁଣ, ଓ ଦ୍ୱିଜ।
କ୍ଵ ନିଵାସସ୍ତଵେତ୍ଯୁକ୍ତଂ କ୍ଵ ଗନ୍ତାସି ଚ ଯତ୍ତ୍ଵଯା
ତୁମେ ପଚାରିଥିଲ, 'ତୁମର ଘର କେଉଁଠି?' ଓ 'ତୁମେ କେଉଁଠି ଯିବେ?'
ପୁମାନ୍ସଵର୍ଗତୋ ଵ୍ଯାପୀତ୍ଯାକାଶଵଦଯଂ ଯତଃ
ଜଣେ ପୁରୁଷ ସ୍ୱଭାବରେ ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିଥାଏ, ଆକାଶ ପରି।
ସୋ ଽହଂ ଗନ୍ତା ନ ଚାଗନ୍ତା ନୈକଦେଶନିକେତନଃ
ମୁଁ ଯିଏ ଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଆସୁଥିବା ନୁହେଁ; ମୋର କୌଣସି ଏକ ନିଶ୍ଚିତ ସ୍ଥାନ ନାହିଁ।
ମିଷ୍ଟନ୍ନେ ମିଷ୍ଟମିତ୍ଯେଷା ଜିହ୍ଵା ସା ମେ କୃତା ତଵ
ମୋ ଜିଭ, ଯାହା 'ଏହା ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ' ବୋଲି କହେ, ସେଠି ତୁମେ ଦେଇଥିଲ।
ମିଷ୍ଟମେଵ ଯଦାମିଷ୍ଟଂ ତଦେଵୋଦ୍ଵେଗକାରଣମ୍
ଯାହାକୁ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଭାବିଥିଲୁ, ସେଠି ଅସ୍ୱାଦ ହେଲେ, ସେଇ ଦୁଃଖର କାରଣ ହୁଏ।
ଆଦିମଧ୍ଯାଵସାନେଷୁ କିମନ୍ନଂ ରୁଚିକାରଣମ୍
ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷରେ, କେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ସତ୍ୟରେ ସ୍ୱାଦର କାରଣ?
ପାର୍ଥିଵୋ ଽଯଂ ତଥା ଦେହଃ ପାର୍ଥିଵୈଃ ପରମାଣୁଭିଃ
ଏହି ଦେହ ମଧ୍ୟ ମାଟିରୁ ଗଠିତ, ମାଟିର ଅଣୁମାନେ ମିଶି।
ଗୁଡଃ ଫଲାନୀତି ତଥା ପାର୍ଥିଵାଃ ପରମାଣଵଃ
ଗୁଡ଼ ଓ ଫଳ ମଧ୍ୟ, ଏହି ମାଟିର ଅଣୁମାନେ ତିଆରି।
ତନ୍ମନଃ ଶମନାଲବି କାର୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯଂ ହି ମୁକ୍ତଯେ
ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର, ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ; ଏହି ମୁକ୍ତିର ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ।
ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ମହାଭାଗୋ ନିଦାଘୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ନମସ୍କାର କରି, ମହାଭାଗ ନିଦାଘ ଏହି ଶବ୍ଦ କହିଲେ।
ନଷ୍ଟୋ ମୋହସ୍ତଵାକର୍ଣ୍ଯ ଵଚାଂସ୍ଯେତାନି ମେ ଦ୍ଵିଜ
ତୁମର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଓ ଦ୍ୱିଜ, ମୋର ମୋହ ଦୂରିଗଲା।
ଇହାଗତୋ ଽହଂ ଦାସ୍ଯାମି ପରମାର୍ଥଂ ସୁବୋଧିତମ୍
ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି; ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ପରମ ସତ୍ୟ ଦେବି।
ଵାସୁଦେଵାଭିଧେଯସ୍ଯ ସ୍ଵରୁପଂ ପରାତ୍ମନଃ
ଯିଏକୁ ବାସୁଦେବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେଇ ପରମ ଆତ୍ମାର ସ୍ୱରୂପ।
ପୂଜିତଃ ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯାନିଚ୍ଛିତଃ ପ୍ରଯଯୌ ଵିଭୁଃ
ପରମ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜିତ ହୋଇ, ପ୍ରଭୁ ଅନୁରୋଧ ବିନା ଚାଲିଗଲେ।
ନିଦାଘଜ୍ଞାନଦାନାଯ ତଦେଵ ନଗରଂ ଗୁରୁଃ
ନିଦାଘଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଦେବା ପାଇଁ ସେଇ ସହର ଗୁରୁ ହେଲା।
ମହାବଲପରୀଵାରେ ପୁରଂ ଵିଶତି ପାର୍ଥିଵେ
ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପରିବାର ସହିତ ସେ ପୃଥିବୀର ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।