ତଦ୍ଵଦାଖିଲ ଵିଜ୍ଞାନଜଲଵୀଚ୍ଯୁଜଧିର୍ଭଵାନ୍
ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ତରଙ୍ଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିବା ମହାନ, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ।
ଶ୍ରେଯାଂସି ପରମାର୍ଥାନି ହ୍ଯଶେଷାଣ୍ଯେନ ଭୂପତେ
ହେ ରାଜା, ସେ ଭଳି ଲୋକ ସମସ୍ତ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମଙ୍ଗଳ ଓ ପରମ ସତ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ପୁତ୍ରାନିଚ୍ଛତି ରାଜ୍ଯଂ ଚ ଶ୍ରେଯସ୍ତସ୍ଯୈଵ ତନ୍ନୃପ
ସେ ପୁଅ ଓ ରାଜ୍ୟ ଆଶା କରେ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସେଇ ହେଉଛି ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ, ହେ ରାଜା।
କର୍ମଯଜ୍ଞାଦିକଂ ଶ୍ରେଯଃ ସ୍ଵର୍ଲୋକପଲଦାଯି ଯତ୍
ଯାହା ସ୍ୱର୍ଗର ଫଳ ଦେଇଥାଏ—ଯଜ୍ଞ, କର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା—ସେଉଁଠି ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ମନାଯାଏ।
ଆତ୍ମା ଧ୍ଯେଯଃ ସଦା ଭୂପ ଯୋଗଯୁକ୍ତୈସ୍ତଥା ପରୈଃ
ହେ ରାଜା, ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗରେ ଏକତ୍ରିତ ଅଛନ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ସଦା ଆତ୍ମାକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରେଯାଂସ୍ଯେଵମନେକାନି ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ
ଏଭଳି ଅନେକ ଶତ ଶତ, ସହସ୍ର ସହସ୍ର ପ୍ରକାରର ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ଅଛି।
ଧର୍ମୋ ଽଯଂ ତ୍ଯଜତେ କିଂ ତୁ ପରମାର୍ଥୋ ଧନଂ ଯଦି
ଯଦି ଧନକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭାବିଲେ, ଏହି ଧର୍ମକୁ ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଏ।
ମୁତ୍ରଶ୍ଚେତ୍ପରମାର୍ଥାଖ୍ଯଃ ସୋ ଽପ୍ଯନ୍ଯସ୍ଯ ନରେଶ୍ଵର
ହେ ରାଜା, ଯଦି ପରଲୋକରେ ସେହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଅଛି, ତେବେ ସେ ଅନ୍ୟ କାହାରି।
ଏଵଂ ନ ପରମାର୍ଥୋ ଽସ୍ତି ଜଗତ୍ଯତ୍ର ଚରାଚରେ
ଏଭଳି ଏହି ସଂସାରରେ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।
ରାଜ୍ଯାଦିପ୍ରାପ୍ତିରତ୍ରୋକ୍ତା ପରମାର୍ଥତଯା ଯଦି
ଯଦି ଏଠାରେ ରାଜ୍ୟ ଓ ଏପରି ଲାଭକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ,
ଋଗ୍ଯଜୁଃସାମନିଷ୍ପାଦ୍ଯଂ ଯଜ୍ଞକର୍ମ ମତଂ ତଵ
ତେବେ ତୁମେ ଋକ୍, ଯଜୁର୍ ଓ ସାମ ମାନେ କରାଯାଇଥିବା ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ମହତ୍ୱ ଦେଉଛ।
ଯତ୍ତୁ ନିଷ୍ପାଦ୍ଯତେ କାର୍ଯଂ ମୃଦା କାରଣଭୂତଯା
କିନ୍ତୁ ମାଟି ଦ୍ୱାରା ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ ହୁଏ, ସେହିପରି,
ଏଵଂ ଵିନାଶିଭିର୍ଦ୍ରଵ୍ଯୈଃ ସମିଦାଜ୍ଯକୁଶାଦିଭିଃ
ଏଭଳି ନଶ୍ୱର ସାମଗ୍ରୀ ଯେପରିକି କାଠ, ଘିଅ, କୁଶ ଇତ୍ୟାଦି ଦ୍ୱାରା କରାଯାଏ,
ଅନାଶୀ ପରମାର୍ଥସ୍ତୁ ପ୍ରାଜ୍ଞୈରଭ୍ଯୁପଗମ୍ଯତେ
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଅବିନାଶୀକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭାବେ ମାନନ୍ତି।
ତଦେଵାପଲଦଂ କର୍ମ ପରମାର୍ଥୋ ମତୋ ମମ
ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ ଫଳ ଦେଇନାହିଁ, ସେହିକୁ ମୁଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭାବେ ମାନେ।
ଧ୍ଯାନମେଵାତ୍ମନୋ ଭୂପପରମାର୍ଥାର୍ଥଶବ୍ଦିତମ୍
ହେ ରାଜା, ଆତ୍ମାର ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ପରମାର୍ଥାତ୍ମନୋର୍ଯୋଗଃ ପରମାର୍ଥ ଇତୀଷ୍ଯତେ
ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଓ ଆତ୍ମାଙ୍କର ଏକତାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ତସ୍ମାଚ୍ଛ୍ରେଯାଂସ୍ଯଶେଷାଣି ନୃପୈତାନି ନ ସଂଶଯଃ
ତେଣୁ, ରାଜା, ଏଗୁଡ଼ିକ ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଏକୋ ଵ୍ଯାପୀ ସମଃ ଶୁଦ୍ଧୋ ନିର୍ଗୁଣ ପ୍ରକୃତେଃ ପରଃ
ସେ ଏକ, ସମସ୍ତ ଠାରେ ବ୍ୟାପି, ସମ, ପବିତ୍ର, ଗୁଣହୀନ ଓ ପ୍ରକୃତିରୁ ପରେ।
ପରିଜ୍ଞାନମଯୋ ସଦ୍ଭିର୍ନାମଜାତ୍ଯାଦିଭିଵିଭୁଃ
ସେ ନିଜର ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାନ୍ତି, ନାମ, ଜାତି ଓ ଅନ୍ୟ ସବୁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା।
ତସ୍ଯାତ୍ମପରଦେହେଷୁ ସତୋ ଽପ୍ଯେକମଯଂ ହି ତତ୍
ନିଜ ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦେହରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଏକ ମାତ୍ର ସତ୍ତା।
ଵେଣୁରଙ୍ଘ୍ରଵିଭେଦେନ ଭେଦଃ ଷଙ୍ଜାଦିସଂଜ୍ଞିତଃ
ବେଣୁ, ପାଦ ଇତ୍ୟାଦି ଭିନ୍ନତା ନାମ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଭିନ୍ନତା ଦେଖାଯାଏ, ସେ ଭିନ୍ନତା ପ୍ରକୃତିର ଫଳ।
ଏକତ୍ଵଂ ରୂପଭେଦଶ୍ଚ ଵାହ୍ଯକର୍ମପ୍ରଵୃତ୍ତିଜଃ
ଏକତା ଓ ରୂପର ଭିନ୍ନତା ବାହ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଶୃଣ୍ଵତ୍ର ଭୂପ ପ୍ରାଗ୍ଵୃତ୍ତଂ ଯଦ୍ଗୀତମୃଭୁଣା ଭଵେତ୍
ହେ ରାଜା, ଏବେ ଆଗରୁ ଋଭୁ ମୁନି ଯାହା ଗାଇଥିଲେ, ସେଥିରେ କାନ ଦିଅ।
ଋଭୁର୍ନାମାବଵତ୍ପୁତ୍ରୋ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପରମେଷ୍ଟିନଃ
ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ସ୍ୱାମୀ, ତାଙ୍କର ଏକ ପୁଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଋଭୁ।
ତସ୍ଯ ଶିଷ୍ଯୋ ନିଦାଘୋ ଽଭୂତ୍ପୁଲସ୍ତ୍ଯତନଯଃ ପୁରା
ପୁରୁଣା ଦିନରେ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କର ପୁଅ ନିଦାଘ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ ହେଲେ।
ଅଵାପ୍ତଜ୍ଞାନ ତତ୍ତ୍ଵସ୍ଯ ନ ତସ୍ଯାଦ୍ଵୈତଵାସନା
ସେ ଯେତେବେଳେ ସତ୍ୟର ଜ୍ଞାନ ପାଇଲେ, ତାଙ୍କର ଅଦ୍ୱୈତରେ କୌଣସି ଆସକ୍ତି ରହିଲାନି।
ଦେଵିକାଯାସ୍ତଟେ ଵୀର ନାଗରଂ ନାମ ଵୈ ପୁରମ୍
ହେ ବୀର, ଦେବିକା ନଦୀର କୂଳରେ ଏକ ସହର ଥିଲା, ତାହାର ନାମ ନାଗର।
ରମ୍ଯୋପଵନପର୍ଯନ୍ତଂ ସ ତସ୍ମିନ୍ପାର୍ଥଵୋତ୍ତମ
ହେ ପାଣ୍ଡବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ସହର ଚାରିପାଖରେ ସୁନ୍ଦର ବଗିଚା ଥିଲା।
ଦିଵ୍ଯେ ଵର୍ଷସହସ୍ରେ ତୁ ସମତୀତେ ଽସ୍ଯ ତତ୍ପୁରମ୍
ଦେବତାଙ୍କର ହଜାର ବର୍ଷ କଟିଗଲାପରେ, ସେ ସହର—