ଅନ୍ଵିଷ୍ଯତାଂ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠାନନ୍ଦଦାଶିବିକା ତ୍ଵଯା
ହେ ରାଜାମାନ୍ୟ, ଆପଣ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଶିବିକାକୁ ଖୋଜନ୍ତୁ।
କ୍ଵ ଜାତଂ ଛତ୍ରମିତ୍ଯେଷ ନ୍ଯାଯସ୍ତ୍ଵଯି ତଥା ମଯି
'ଛତା କେଉଁଠି ଜନ୍ମିଲା?' ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଆପଣଙ୍କୁ ଓ ମୋତେ ସମାନ ଭାବେ ଲାଗୁ ହୁଏ।
ଦେହେଷୁ ଲୋକସଂଜ୍ଞେଯଂ ଵିଜ୍ଞେଯା କର୍ମହେତୁଷୁ
ଏହି ଲୋକ ନାମ ଶରୀରରେ, ଯାହା କାର୍ଯ୍ୟର କାରଣ, ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ଶରୀରାକୃତିଭେଦାସ୍ତୁ ଭୂପୈତେ କର୍ମଯୋନଯଃ
ଶରୀରର ଆକୃତିର ଭିନ୍ନତା, ହେ ରାଜା, କାର୍ଯ୍ୟର ମୂଳ କାରଣ।
ତଥାନ୍ଯଶ୍ଚ ନୃପେତ୍ଥଂ ତନ୍ନ ସତ୍ଯଂ କଲ୍ପନାମଯମ୍
ଏଭଳି ଅନ୍ୟ ଜଣେ ମଧ୍ୟ, ହେ ରାଜା, ଏପରି; ଏହା ସତ୍ୟ ନୁହେଁ, କଳ୍ପନାର ତିଆରି।
ପରିଣାମାଦିସଂଭୂତଂ ତଦ୍ଵସ୍ତୁ ନୃପ ତଞ୍ଚ କିମ୍
ପରିଣାମ ଇତ୍ୟାଦିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ସେଇ ବସ୍ତୁ କ'ଣ, ହେ ରାଜା?
ପତ୍ନ୍ଯାଃ ପତିଃ ପିତା ସୂନୋଃ କସ୍ତ୍ଵଂ ଭୂପ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ସ୍ତ୍ରୀର ସ୍ୱାମୀ, ପୁଅର ବାପା—ଆପଣ କିଏ, ମୁଁ ପଚାରୁଛି, ହେ ରାଜା।
କିମୁ ପାଦାଦିକଂ ତ୍ଵେତନ୍ନୈଵ କିଂ ତେ ମହୀପତେ
ଆପଣଙ୍କର ପାଦ ଇତ୍ୟାଦି କି? ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ—ହେ ମହୀପତି, ଆପଣଙ୍କର କ'ଣ?
କୋ ଽହମିତ୍ଯତ୍ର ନିପୁଣଂ ଭୂତ୍ଵା ଚିନ୍ତଯ ପାର୍ଥିଵ
ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଉପରେ ଗଭୀର ଭାବେ ଚିନ୍ତା କର; 'ମୁଁ କିଏ?'—ଏହି ଉପରେ ଦକ୍ଷ ହେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର।
ପୃଥକୂଚରଣନିଷ୍ପାଦ୍ଯଂ ଶକ୍ଯଂ ତୁ ନୃପତେ କଥମ୍
ହେ ରାଜା, ଯେଉଁ କାମ କେବଳ ଏକା ହୋଇ କରିବାକୁ ହୁଏ, ସେଠାରେ କିପରି ସଫଳତା ଆସିପାରିବ?
ପ୍ରଶ୍ରଯାଵନତୋ ଭୂତ୍ଵା ତମାହ ନୃପତିର୍ଦ୍ଵିଜମ୍
ରାଜା ନମ୍ର ହୋଇ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଶ୍ରୁତେ ତସ୍ମିନ୍ଭ୍ରମନ୍ତୀଵ ମନସୋ ମମ ଵୃତ୍ତଯଃ
ଏହା ଶୁଣି, ମୋର ମନ ଏମିତି ଭାବରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଛି, ଯେପରି ହେଲା ହେଉଛି।
ଭଵତା ଦର୍ଶିତଂ ଵିପ୍ର ତତ୍ପରଂ ପ୍ରକୃତେର୍ମହତ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ମୋତେ ପ୍ରକୃତିର ସେଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱ ଦେଖାଇଦେଲେ।
ଶରୀରମନ୍ଯଦସ୍ମତ୍ତୋ ଯେନେଯଂ ଶିବିକା ଧୃତା
ମୋ ଦେହ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ଦେହ ଦ୍ୱାରା ଏହି ପାଳଙ୍କି ଉଠାଯାଉଛି।
ପ୍ରଵର୍ତନ୍ତେ ଗୁଣାଶ୍ଚୈତେ କିଂ ମମେତି ତ୍ଵଯୋଦିତମ୍
ଆପଣ କହିଛନ୍ତି ଏହି ଗୁଣମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏହା କାହାର—ମୋର କି?
ମନୋ ଵିହ୍ଵଲତାମେତି ପରମାର୍ଥାର୍ଥତାଂ ଗତମ୍
ସତ୍ୟ ଜିଜ୍ଞାସାରେ ପହଞ୍ଚି, ମୋର ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଉଛି।
ପ୍ରଷ୍ଟୁମଭ୍ଯୁଦ୍ଯତୋ ଗତ୍ଵା ଶ୍ରେଯଃ କିନ୍ତ୍ଵତ୍ର ସଂଶଯେ
ମୁଁ ପଚାରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, କିନ୍ତୁ ଏହି ବିଷୟରେ ଏଉଁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ସନ୍ଦେହ ଅଛି।
ତେନୈଵ ପରମାର୍ଥାର୍ଥଂ ତ୍ଵଯି ଚେତଃ ପ୍ରଧାଵତି
ଏହିକାରଣରୁ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟ ପାଇଁ ମୋର ମନ ଆପଣଙ୍କ ଉପରେ ଦୌଡ଼ିଯାଉଛି।
ଵିଷ୍ଣୋରଂଶୋ ଜଗନ୍ମୋହନାଶାଯ ସମୁପାଗତଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଏକ ଅଂଶ ଏହି ସଂସାରକୁ ମୋହିତ କରିବା ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷତାମନୁଗତସ୍ତଥୈତଦ୍ଭଵତୋଚ୍ଯତେ
ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଲାଭ କରି, ଆପଣ ଏହି କଥା କହୁଛନ୍ତି।
ତଦ୍ଵଦାଖିଲ ଵିଜ୍ଞାନଜଲଵୀଚ୍ଯୁଜଧିର୍ଭଵାନ୍
ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ତରଙ୍ଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିବା ମହାନ, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ।
ଶ୍ରେଯାଂସି ପରମାର୍ଥାନି ହ୍ଯଶେଷାଣ୍ଯେନ ଭୂପତେ
ହେ ରାଜା, ସେ ଭଳି ଲୋକ ସମସ୍ତ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମଙ୍ଗଳ ଓ ପରମ ସତ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ପୁତ୍ରାନିଚ୍ଛତି ରାଜ୍ଯଂ ଚ ଶ୍ରେଯସ୍ତସ୍ଯୈଵ ତନ୍ନୃପ
ସେ ପୁଅ ଓ ରାଜ୍ୟ ଆଶା କରେ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସେଇ ହେଉଛି ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ, ହେ ରାଜା।
କର୍ମଯଜ୍ଞାଦିକଂ ଶ୍ରେଯଃ ସ୍ଵର୍ଲୋକପଲଦାଯି ଯତ୍
ଯାହା ସ୍ୱର୍ଗର ଫଳ ଦେଇଥାଏ—ଯଜ୍ଞ, କର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା—ସେଉଁଠି ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ମନାଯାଏ।
ଆତ୍ମା ଧ୍ଯେଯଃ ସଦା ଭୂପ ଯୋଗଯୁକ୍ତୈସ୍ତଥା ପରୈଃ
ହେ ରାଜା, ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗରେ ଏକତ୍ରିତ ଅଛନ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ସଦା ଆତ୍ମାକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରେଯାଂସ୍ଯେଵମନେକାନି ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ
ଏଭଳି ଅନେକ ଶତ ଶତ, ସହସ୍ର ସହସ୍ର ପ୍ରକାରର ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ଅଛି।
ଧର୍ମୋ ଽଯଂ ତ୍ଯଜତେ କିଂ ତୁ ପରମାର୍ଥୋ ଧନଂ ଯଦି
ଯଦି ଧନକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭାବିଲେ, ଏହି ଧର୍ମକୁ ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଏ।
ମୁତ୍ରଶ୍ଚେତ୍ପରମାର୍ଥାଖ୍ଯଃ ସୋ ଽପ୍ଯନ୍ଯସ୍ଯ ନରେଶ୍ଵର
ହେ ରାଜା, ଯଦି ପରଲୋକରେ ସେହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଅଛି, ତେବେ ସେ ଅନ୍ୟ କାହାରି।
ଏଵଂ ନ ପରମାର୍ଥୋ ଽସ୍ତି ଜଗତ୍ଯତ୍ର ଚରାଚରେ
ଏଭଳି ଏହି ସଂସାରରେ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।
ରାଜ୍ଯାଦିପ୍ରାପ୍ତିରତ୍ରୋକ୍ତା ପରମାର୍ଥତଯା ଯଦି
ଯଦି ଏଠାରେ ରାଜ୍ୟ ଓ ଏପରି ଲାଭକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ,