ଆତ୍ମନ୍ଯେଵ ନ ଦୋଷାଯ ଶବ୍ଦୋ ଽହମିତି ଯୋ ଦ୍ଵିଜା
ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ନିଜ ପ୍ରତି ଆମେ କହେଁ, ସେଥିରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ, ହେ ଦ୍ୱିଜ।
ଅନାତ୍ମନ୍ଯାତ୍ମଵିଜ୍ଞାନଂ ଶବ୍ଦୋ ଵା ଶ୍ରୁତିଲକ୍ଷଣଃ
ନିଜ ନୁହେଁଥିବା ଜିନିଷରେ ଆତ୍ମାର ଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶବ୍ଦ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ।
ଏତେନାହଂ ଯତଃ ସର୍ଵେ ଵାଙ୍ନିଷ୍ପାଦନହେତଵଃ
ଏହିପରି, ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥାର ଉତ୍ପତ୍ତିର କାରଣ।
ତଥାପି ଵାଗହମେଦ୍ଵକ୍ତୁମିତ୍ଥଂ ନ ଯୁଜ୍ଯତେ
ତଥାପି, 'ମୁଁ କଥା' କିମ୍ବା 'ମୁଁ କଥା କହୁଛି' ବୋଲି କହିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ।
ତତୋ ଽହମିତି କୁତ୍ରୈନାଂ ସଂଜ୍ଞାଂ ରାଜନ୍କରୋମ୍ଯହମ୍
ତେଣୁ, ମୁଁ ଏହି 'ମୁଁ' ବୋଲି ନାମ କେଉଁଠି ଦେଉଛି, ମୁଁ ରାଜା?
ନ ଦେହୋ ଽହମଯଂ ଚାନ୍ଯେ ଵକ୍ତୁମେଵମପୀଷ୍ଯତେ
ଏହି ଶରୀର 'ମୁଁ' ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ତଥାପି ଏପରି କହିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ହୁଏ।
ତଦଦା ହି କୋ ଭଵାନ୍କୋ ଽହମିତ୍ଯେତଦ୍ଵିଫଲଂ ଵଚଃ
ତେବେ, ଆପଣ କିଏ ଏବଂ ମୁଁ କିଏ? ଏପରି କଥା କହିବା ବ୍ୟର୍ଥ।
ଅଯଂ ଚ ଭଵତୋ ଲୋକୋ ନ ସଦେତନ୍ନୃପୋଚ୍ଯତେ
ଏବଂ ଏହି ଆପଣଙ୍କର ଜଗତ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏହିପରି କୁହାଯାଏ।
କ୍ଵ ଵୃକ୍ଷସଂଜ୍ଞା ଵୈ ତସ୍ଯା ଦାରୁସଂଜ୍ଞାଥଵା ନୃପ
ଏହାକୁ 'ଗଛ' ବୋଲି କେଉଁଠି କୁହାଯାଏ, କିମ୍ବା 'କାଠ' ବୋଲି କେଉଁଠି କୁହାଯାଏ, ହେ ରାଜା?
ନ ଚ ଦାରୁଣି ସର୍ଵସ୍ତ୍ଵାଂ ବ୍ରଵୀତି ଶିବିକାଗତମ୍
କାଠ ମଧ୍ୟରେ କେହି ଆପଣଙ୍କୁ ଶିବିକା ଚଢ଼ିଥିବା ବୋଲି କହେନାହାନ୍ତି।
ଅନ୍ଵିଷ୍ଯତାଂ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠାନନ୍ଦଦାଶିବିକା ତ୍ଵଯା
ହେ ରାଜାମାନ୍ୟ, ଆପଣ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଶିବିକାକୁ ଖୋଜନ୍ତୁ।
କ୍ଵ ଜାତଂ ଛତ୍ରମିତ୍ଯେଷ ନ୍ଯାଯସ୍ତ୍ଵଯି ତଥା ମଯି
'ଛତା କେଉଁଠି ଜନ୍ମିଲା?' ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଆପଣଙ୍କୁ ଓ ମୋତେ ସମାନ ଭାବେ ଲାଗୁ ହୁଏ।
ଦେହେଷୁ ଲୋକସଂଜ୍ଞେଯଂ ଵିଜ୍ଞେଯା କର୍ମହେତୁଷୁ
ଏହି ଲୋକ ନାମ ଶରୀରରେ, ଯାହା କାର୍ଯ୍ୟର କାରଣ, ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ଶରୀରାକୃତିଭେଦାସ୍ତୁ ଭୂପୈତେ କର୍ମଯୋନଯଃ
ଶରୀରର ଆକୃତିର ଭିନ୍ନତା, ହେ ରାଜା, କାର୍ଯ୍ୟର ମୂଳ କାରଣ।
ତଥାନ୍ଯଶ୍ଚ ନୃପେତ୍ଥଂ ତନ୍ନ ସତ୍ଯଂ କଲ୍ପନାମଯମ୍
ଏଭଳି ଅନ୍ୟ ଜଣେ ମଧ୍ୟ, ହେ ରାଜା, ଏପରି; ଏହା ସତ୍ୟ ନୁହେଁ, କଳ୍ପନାର ତିଆରି।
ପରିଣାମାଦିସଂଭୂତଂ ତଦ୍ଵସ୍ତୁ ନୃପ ତଞ୍ଚ କିମ୍
ପରିଣାମ ଇତ୍ୟାଦିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ସେଇ ବସ୍ତୁ କ'ଣ, ହେ ରାଜା?
ପତ୍ନ୍ଯାଃ ପତିଃ ପିତା ସୂନୋଃ କସ୍ତ୍ଵଂ ଭୂପ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ସ୍ତ୍ରୀର ସ୍ୱାମୀ, ପୁଅର ବାପା—ଆପଣ କିଏ, ମୁଁ ପଚାରୁଛି, ହେ ରାଜା।
କିମୁ ପାଦାଦିକଂ ତ୍ଵେତନ୍ନୈଵ କିଂ ତେ ମହୀପତେ
ଆପଣଙ୍କର ପାଦ ଇତ୍ୟାଦି କି? ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ—ହେ ମହୀପତି, ଆପଣଙ୍କର କ'ଣ?
କୋ ଽହମିତ୍ଯତ୍ର ନିପୁଣଂ ଭୂତ୍ଵା ଚିନ୍ତଯ ପାର୍ଥିଵ
ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଉପରେ ଗଭୀର ଭାବେ ଚିନ୍ତା କର; 'ମୁଁ କିଏ?'—ଏହି ଉପରେ ଦକ୍ଷ ହେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର।
ପୃଥକୂଚରଣନିଷ୍ପାଦ୍ଯଂ ଶକ୍ଯଂ ତୁ ନୃପତେ କଥମ୍
ହେ ରାଜା, ଯେଉଁ କାମ କେବଳ ଏକା ହୋଇ କରିବାକୁ ହୁଏ, ସେଠାରେ କିପରି ସଫଳତା ଆସିପାରିବ?
ପ୍ରଶ୍ରଯାଵନତୋ ଭୂତ୍ଵା ତମାହ ନୃପତିର୍ଦ୍ଵିଜମ୍
ରାଜା ନମ୍ର ହୋଇ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଶ୍ରୁତେ ତସ୍ମିନ୍ଭ୍ରମନ୍ତୀଵ ମନସୋ ମମ ଵୃତ୍ତଯଃ
ଏହା ଶୁଣି, ମୋର ମନ ଏମିତି ଭାବରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଛି, ଯେପରି ହେଲା ହେଉଛି।
ଭଵତା ଦର୍ଶିତଂ ଵିପ୍ର ତତ୍ପରଂ ପ୍ରକୃତେର୍ମହତ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ମୋତେ ପ୍ରକୃତିର ସେଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱ ଦେଖାଇଦେଲେ।
ଶରୀରମନ୍ଯଦସ୍ମତ୍ତୋ ଯେନେଯଂ ଶିବିକା ଧୃତା
ମୋ ଦେହ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ଦେହ ଦ୍ୱାରା ଏହି ପାଳଙ୍କି ଉଠାଯାଉଛି।
ପ୍ରଵର୍ତନ୍ତେ ଗୁଣାଶ୍ଚୈତେ କିଂ ମମେତି ତ୍ଵଯୋଦିତମ୍
ଆପଣ କହିଛନ୍ତି ଏହି ଗୁଣମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏହା କାହାର—ମୋର କି?
ମନୋ ଵିହ୍ଵଲତାମେତି ପରମାର୍ଥାର୍ଥତାଂ ଗତମ୍
ସତ୍ୟ ଜିଜ୍ଞାସାରେ ପହଞ୍ଚି, ମୋର ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଉଛି।
ପ୍ରଷ୍ଟୁମଭ୍ଯୁଦ୍ଯତୋ ଗତ୍ଵା ଶ୍ରେଯଃ କିନ୍ତ୍ଵତ୍ର ସଂଶଯେ
ମୁଁ ପଚାରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, କିନ୍ତୁ ଏହି ବିଷୟରେ ଏଉଁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ସନ୍ଦେହ ଅଛି।
ତେନୈଵ ପରମାର୍ଥାର୍ଥଂ ତ୍ଵଯି ଚେତଃ ପ୍ରଧାଵତି
ଏହିକାରଣରୁ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟ ପାଇଁ ମୋର ମନ ଆପଣଙ୍କ ଉପରେ ଦୌଡ଼ିଯାଉଛି।
ଵିଷ୍ଣୋରଂଶୋ ଜଗନ୍ମୋହନାଶାଯ ସମୁପାଗତଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଏକ ଅଂଶ ଏହି ସଂସାରକୁ ମୋହିତ କରିବା ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷତାମନୁଗତସ୍ତଥୈତଦ୍ଭଵତୋଚ୍ଯତେ
ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଲାଭ କରି, ଆପଣ ଏହି କଥା କହୁଛନ୍ତି।