ପାଲଯାମାସ ଧର୍ମେଣ ପିତୃବଦ୍ରଞ୍ଜଯନ୍ ପ୍ରଜାଃ
ସେ ଧର୍ମରେ ରାଜ୍ୟ ଚାଲାଇଥିଲେ, ପ୍ରଜାମାନେ ପିତାପରି ଖୁସି ହେଇଥିଲେ ।
ସର୍ଵଦେଵାତ୍ମକଂ ଧ୍ଯାଯନ୍ନାନାକର୍ମସୁ ତନ୍ମତିଃ
ସେ ନିଜ ମନକୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଲଗାଇ, ଅନେକ କାମରେ ଲିପ୍ତ ଥିଲେ ।
ମୁକ୍ତ୍ଵା ରାଜ୍ଯଂ ଯଯୌ ଵିଦ୍ଵାନ୍ପୁଲସ୍ତ୍ଯପୁହାଶ୍ରମମ୍
ସେ ଜ୍ଞାନୀ, ରାଜ୍ୟ ଛାଡି, ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ ।
ତତ୍ରାସୌ ତାପସୋ ତାପସୋ ଭୂତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୋରାରାଧନଂ ମୁନେ
ସେଠାରେ ତାପସ ହୋଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉପାସନାରେ ଲଗିଗଲେ, ମୁନି ।
ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରାତଃ ସମାପ୍ଲୁତ୍ଯ ନିର୍ମଲେ ଽଭଲି ନାରଦ
ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରଭାତେ, ସ୍ୱଚ୍ଛ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ନାରଦ, ସେ ନିଜ କ୍ରିୟା କରୁଥିଲେ ।
ଅଥାଶ୍ରମେ ସମାଗତ୍ଯ ଵାସୁଦେଵଂ ଜଗତ୍ପତିମ୍
ପରେ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ବାସୁଦେବ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ।
ଫଲୈଃ ପୁଷ୍ପୈଂସ୍ତଥା ପତ୍ରୈସ୍ତୁଲସ୍ଯାଃ ସ୍ଵଚ୍ଛଵାରିଭିଃ
ଫଳ, ଫୁଲ, ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଜଳରେ ସେ ଉପାସନା କଲେ ।
ସଚୈକଦା ମହାଭାଗଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ପ୍ରାତଃ ସମାହିତଃ
ଏକ ଦିନ, ମହାଭାଗ, ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନ କରି, ସେ ମନୋଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ।
ଅଥାଜଗାମ ତତ୍ତୀରଂ ଜଲଂ ପାତୁଂ ପିପାସିତା
ପରେ ସେ ଜଳ ପିବାକୁ ତୀରକୁ ଗଲେ, ତିବ୍ର ତିଆସରେ ।
ତତଃ ସମଭଵତ୍ତତ୍ର ପୀତପ୍ରାଯେ ଜଲେ ତଯା
ସେଠାରେ, ଜଳ ପିଇ ଶେଷ କରୁଥିବାବେଳେ, ଏକ ଘଟଣା ଘଟିଗଲା ।
ତତଃ ସା ସିଂହସନ୍ନାଦାଦୁତ୍ପ୍ଲୁତା ନିମ୍ନଗାତଟମ୍
ସିଂହର ଦହାଡ଼ରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ସେ ନଦୀତୀରକୁ ଲାଫିଗଲା ।
ତମୁହ୍ଯମାନଂ ଵେଗେନ ଵୀଚିମାଲାପରିପ୍ଲୁତମ୍
ତୀବ୍ର ଧାରାରେ ଭସି, ତରଙ୍ଗରେ ଢକି, ସେ ଦୂରକୁ ଚାଲିଗଲା ।
ଗର୍ଭପ୍ରଚ୍ଯୁତିଦୁଃଖେନ ପ୍ରୋତ୍ତୁଙ୍ଗାକ୍ରଣେନ ଚ
ଗର୍ଭ ଛାଡିବାର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ଶରୀର ଉପରେ ଉଠିଥିଲା ।
ହରିଣୀଂ ତାଂ ଵିଲୋକ୍ଯାଥ ଵିପନ୍ନାଂ ନୃପତାପସଃ
ହରିଣୀକୁ ଦୁଃଖିତ ଓ ଅସହାୟ ଦେଖି, ରାଜା ତାପସ ଦୟାରେ ଭରିଗଲେ ।
ଚକାରାନୁଦିନଂ ଚାସୌ ମୃଗପୋତସ୍ଯ ଵୈ ନୃପଃ
ରାଜା ପ୍ରତିଦିନ ମୃଗଶିଶୁକୁ ଦେଖଭାଲ କରୁଥିଲେ ।
ଚଚାରାଶ୍ରମପର୍ଯନ୍ତଂ ତୃଣାନି ଗହନେଷୁ ସଃ
ସେ ଆଶ୍ରମ ଚାରିପାଖରେ, ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ତୃଣ ଉଠାଇ ଘୁଞ୍ଚିଯାଉଥିଲେ ।
ପ୍ରାତର୍ଗତ୍ଵାଦିଦୂରଂ ଚ ସାଯମାଯାତ୍ଯଥାଶ୍ରମମ୍
ସକାଳେ ସେ ଦୂରକୁ ଯାଉଥିଲେ, ସଂଧ୍ୟାବେଳେ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଆସୁଥିଲେ।
ତସ୍ଯତସ୍ମିନ୍ମୃଗେ ଦୂରସମୀପପରିଵର୍ତିନି
ସେଠାରେ, ଏହି ମୃଗ କେବେ ଦୂରେ, କେବେ ନିକଟରେ ଘୁଞ୍ଚିଉଞ୍ଚି ଘୁଡ଼ିଉଥିଲା।
ଵିମୁକ୍ତରାଜ୍ଯତନଯଃ ପ୍ରୋଜ୍ଝିତାଶେଷବାନ୍ଧଵଃ
ସେ ରାଜ୍ୟ ଓ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ସମସ୍ତ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ।
କିଂ ଵୃକୈଭକ୍ଷିତୋ ଵ୍ଯାଘ୍ନୈଃ କିଂ ସିଂହେନ ନିପାତିତଃ
କି ଏକ ଭେଡ଼ିଆ ତାଙ୍କୁ ଖାଇଦେଲା? କି ଅଜଗର ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଲା? କି ଏକ ସିଂହ ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଲା?
ପ୍ରୀତିପ୍ରସନ୍ନଵଦନଃ ପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥେ ଚାଭଵନ୍ମୃଗେ
ସେ ମୃଗ ପାଖରେ ରହି, ଆନନ୍ଦ ଓ ପ୍ରେମରେ ଭରିଥିବା ମୁହଁ ନେଇ ଅଟୁଟ ରହୁଥିଲେ।
କାଲେନ ଗଚ୍ଛତା ସୋ ଽଥ କାଲଂ ଚକ୍ରେ ମହୀପତିଃ
ସମୟ ବିତିବା ସହିତ, ସେ ରାଜା ନିଜ ଜୀବନର ଶେଷକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ମୃଗମେଵ ତଦାଦ୍ରାକ୍ଷୀତ୍ତ୍ଯଜନ୍ପ୍ରାଣାନସାଵପି
ସେ ମୃଗକୁ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ସେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଜାତି ସ୍ମରତ୍ଵାଦୁଦ୍ଵିଗ୍ନଃ ସଂସାରସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ପୂର୍ବଜନ୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କରିବାରୁ, ସେ ସଂସାର ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହେଇଥିଲେ, ଦ୍ବିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଶୁଷ୍କୈସ୍ତୃଣୈସ୍ତଥା ପର୍ଣୈଃ ସ କୁର୍ଵନ୍ନାତ୍ମପୋଷଣମ୍
ସେଠାରେ, ଶୁଉଁ ଘାସ ଓ ପତ୍ର ଖାଇ ନିଜକୁ ପୋଷଣ କରୁଥିଲେ।
ତତ୍ର ଚୋତ୍ସୃଷ୍ଟଦେହୋ ଽସୌ ଜଜ୍ଞେ ଜାତିସ୍ମରୋ ଦ୍ଵିଜଃ
ସେଠାରେ, ଶରୀର ଛାଡ଼ିବା ପରେ, ସେ ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମରଣ କରୁଥିବା ଦ୍ବିଜ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ସର୍ଵଵିଜ୍ଞାନ ସଂପନ୍ନଃ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍
ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିଲେ।
ଆତ୍ମନୋଧିଗତଜ୍ଞାନାଦ୍ଦ୍ଵେଵାଦୀନି ମହାମୁନେ
ନିଜ ଆତ୍ମାରୁ ଲାଭ କରିଥିବା ଜ୍ଞାନରେ, ମହାମୁନି, ସେ ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ଦୁଇଟି ଜାଣିଥିଲେ।
ନ ପପାଠ ଗୁରୁପ୍ରୋକ୍ତଂ କୃତୋପନଯନଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ଉପନୟନ ହୋଇଥିଲା ଠିକ୍, କିନ୍ତୁ ଗୁରୁ କହିଥିବା ଶିକ୍ଷା ସେ ପଢ଼ିନଥିଲେ।
ଉକ୍ତୋ ଽପି ବହୁଶଃ କିଞ୍ଚିଜ୍ଜଣ୍ଡ ଵାକ୍ଯମଭାଷତ
ବାରମ୍ବାର କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ କିଛି ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଶବ୍ଦ ମାତ୍ର କହିଥିଲେ।