ଵିଶାଲାମଗମତ୍କୃଷ୍ଣେ ସମାଵେଶିତମାନସଃ
ନିଜ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଏ ବିଶାଳ ସହରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଵିଷ୍ଣ୍ଵାଖ୍ଯେ ନିର୍ମଲେ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଵାପ ନୃପତିର୍ଲଯମ୍
ଏହି ନିର୍ମଳ ବ୍ରହ୍ମା, ଯାହାକୁ ବିଷ୍ଣୁ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ, ତାହାରେ ରାଜା ଲୟ ପାଇଲେ।
ବୁଭୁଜେ ଵିଷଯାନ୍କର୍ମ ଚକ୍ରେ ଚାନଭିସଂଧିତମ୍
ସେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କଲେ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଆସକ୍ତି ବିନା।
ଅଵାପ ସିଦ୍ଧିମତ୍ଯନ୍ତତ୍ରିତାପକ୍ଷପଣୀଂ ମୁନେ
ମୁନି, ସେ ସମସ୍ତ ଅସନ୍ତୋଷ ଦୂର କରିବା ଶିଦ୍ଧିକୁ ଲାଭ କଲେ।
ତାପତ୍ରଯଚିକିତ୍ସାର୍ଥଂ କିମନ୍ଯତ୍କଥଯାମି ତେ
ତିନି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖର ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ଆଉ କଣ କହିବି?
ତଥାପି ମେ ମନୋ ଭ୍ରାନ୍ତଂ ନ ସ୍ଥିତିଂ ଲଭତେଂଽଜସା
ତଥାପି, ମୋର ମନ ଏଉଁ ଭାବରେ ଭ୍ରମିତ ଅଛି, ସହଜରେ ସ୍ଥିରତା ଲାଭ କରୁନାହିଁ।
ସୋଢୁଂ ଶକ୍ଯେତ ମନୁଜୈସ୍ତନ୍ମମାଖ୍ଯାହି ମାନଦ
ମାନଦା, ଏହାକୁ ମାନବ କିପରି ସହିପାରିବ, ମୋତେ କହ।
ଉଵାଚ ହର୍ଷସଂଯୁକ୍ତଃ ସ୍ମରନ୍ଭଘରତଚେଷ୍ଟିତମ୍
ସେ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ରାଜାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରି କଥା କହିଲେ।
ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତ୍ଵନ୍ମନୋ ଭ୍ରାନ୍ତମାସ୍ଥାନଂ ଲଭତେ ଭୂଶମ୍
ଯାହାକୁ ଶୁଣିଲେ, ତୁମର ଭ୍ରମିତ ମନ ଏକାଏକି ଠିକ୍ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଯାଏ ।
ଆର୍ଷଭୋ ଯସ୍ଯ ନାମ୍ନେଦଂ ଭାରତଂ ଖଣ୍ଡମୁଚ୍ଯତେ
ଯାହା ନାମରେ ଏହି ଭାରତ ଭୂମିର ନାମ ହୋଇଛି, ସେ ଉତ୍ତମ ଋଷଭ ।
ପାଲଯାମାସ ଧର୍ମେଣ ପିତୃବଦ୍ରଞ୍ଜଯନ୍ ପ୍ରଜାଃ
ସେ ଧର୍ମରେ ରାଜ୍ୟ ଚାଲାଇଥିଲେ, ପ୍ରଜାମାନେ ପିତାପରି ଖୁସି ହେଇଥିଲେ ।
ସର୍ଵଦେଵାତ୍ମକଂ ଧ୍ଯାଯନ୍ନାନାକର୍ମସୁ ତନ୍ମତିଃ
ସେ ନିଜ ମନକୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଲଗାଇ, ଅନେକ କାମରେ ଲିପ୍ତ ଥିଲେ ।
ମୁକ୍ତ୍ଵା ରାଜ୍ଯଂ ଯଯୌ ଵିଦ୍ଵାନ୍ପୁଲସ୍ତ୍ଯପୁହାଶ୍ରମମ୍
ସେ ଜ୍ଞାନୀ, ରାଜ୍ୟ ଛାଡି, ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ ।
ତତ୍ରାସୌ ତାପସୋ ତାପସୋ ଭୂତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୋରାରାଧନଂ ମୁନେ
ସେଠାରେ ତାପସ ହୋଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉପାସନାରେ ଲଗିଗଲେ, ମୁନି ।
ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରାତଃ ସମାପ୍ଲୁତ୍ଯ ନିର୍ମଲେ ଽଭଲି ନାରଦ
ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରଭାତେ, ସ୍ୱଚ୍ଛ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ନାରଦ, ସେ ନିଜ କ୍ରିୟା କରୁଥିଲେ ।
ଅଥାଶ୍ରମେ ସମାଗତ୍ଯ ଵାସୁଦେଵଂ ଜଗତ୍ପତିମ୍
ପରେ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ବାସୁଦେବ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ।
ଫଲୈଃ ପୁଷ୍ପୈଂସ୍ତଥା ପତ୍ରୈସ୍ତୁଲସ୍ଯାଃ ସ୍ଵଚ୍ଛଵାରିଭିଃ
ଫଳ, ଫୁଲ, ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଜଳରେ ସେ ଉପାସନା କଲେ ।
ସଚୈକଦା ମହାଭାଗଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ପ୍ରାତଃ ସମାହିତଃ
ଏକ ଦିନ, ମହାଭାଗ, ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନ କରି, ସେ ମନୋଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ।
ଅଥାଜଗାମ ତତ୍ତୀରଂ ଜଲଂ ପାତୁଂ ପିପାସିତା
ପରେ ସେ ଜଳ ପିବାକୁ ତୀରକୁ ଗଲେ, ତିବ୍ର ତିଆସରେ ।
ତତଃ ସମଭଵତ୍ତତ୍ର ପୀତପ୍ରାଯେ ଜଲେ ତଯା
ସେଠାରେ, ଜଳ ପିଇ ଶେଷ କରୁଥିବାବେଳେ, ଏକ ଘଟଣା ଘଟିଗଲା ।
ତତଃ ସା ସିଂହସନ୍ନାଦାଦୁତ୍ପ୍ଲୁତା ନିମ୍ନଗାତଟମ୍
ସିଂହର ଦହାଡ଼ରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ସେ ନଦୀତୀରକୁ ଲାଫିଗଲା ।
ତମୁହ୍ଯମାନଂ ଵେଗେନ ଵୀଚିମାଲାପରିପ୍ଲୁତମ୍
ତୀବ୍ର ଧାରାରେ ଭସି, ତରଙ୍ଗରେ ଢକି, ସେ ଦୂରକୁ ଚାଲିଗଲା ।
ଗର୍ଭପ୍ରଚ୍ଯୁତିଦୁଃଖେନ ପ୍ରୋତ୍ତୁଙ୍ଗାକ୍ରଣେନ ଚ
ଗର୍ଭ ଛାଡିବାର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ଶରୀର ଉପରେ ଉଠିଥିଲା ।
ହରିଣୀଂ ତାଂ ଵିଲୋକ୍ଯାଥ ଵିପନ୍ନାଂ ନୃପତାପସଃ
ହରିଣୀକୁ ଦୁଃଖିତ ଓ ଅସହାୟ ଦେଖି, ରାଜା ତାପସ ଦୟାରେ ଭରିଗଲେ ।
ଚକାରାନୁଦିନଂ ଚାସୌ ମୃଗପୋତସ୍ଯ ଵୈ ନୃପଃ
ରାଜା ପ୍ରତିଦିନ ମୃଗଶିଶୁକୁ ଦେଖଭାଲ କରୁଥିଲେ ।
ଚଚାରାଶ୍ରମପର୍ଯନ୍ତଂ ତୃଣାନି ଗହନେଷୁ ସଃ
ସେ ଆଶ୍ରମ ଚାରିପାଖରେ, ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ତୃଣ ଉଠାଇ ଘୁଞ୍ଚିଯାଉଥିଲେ ।
ପ୍ରାତର୍ଗତ୍ଵାଦିଦୂରଂ ଚ ସାଯମାଯାତ୍ଯଥାଶ୍ରମମ୍
ସକାଳେ ସେ ଦୂରକୁ ଯାଉଥିଲେ, ସଂଧ୍ୟାବେଳେ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଆସୁଥିଲେ।
ତସ୍ଯତସ୍ମିନ୍ମୃଗେ ଦୂରସମୀପପରିଵର୍ତିନି
ସେଠାରେ, ଏହି ମୃଗ କେବେ ଦୂରେ, କେବେ ନିକଟରେ ଘୁଞ୍ଚିଉଞ୍ଚି ଘୁଡ଼ିଉଥିଲା।
ଵିମୁକ୍ତରାଜ୍ଯତନଯଃ ପ୍ରୋଜ୍ଝିତାଶେଷବାନ୍ଧଵଃ
ସେ ରାଜ୍ୟ ଓ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ସମସ୍ତ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ।
କିଂ ଵୃକୈଭକ୍ଷିତୋ ଵ୍ଯାଘ୍ନୈଃ କିଂ ସିଂହେନ ନିପାତିତଃ
କି ଏକ ଭେଡ଼ିଆ ତାଙ୍କୁ ଖାଇଦେଲା? କି ଅଜଗର ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଲା? କି ଏକ ସିଂହ ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଲା?