ଅସାରଭୂତେ ସଂସାରେ ପ୍ରୋକ୍ତା ତତ୍ର ମହାମତେ
ଏହି ଅସାର ଜଗତରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଏହା ଏଭଳି ବର୍ଣ୍ନିତ ହୋଇଛି।
ତଯା ତିରୋହିତତ୍ଵାତ୍ତୁ ଶକ୍ତିଃ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ସଂଜ୍ଞିତା
ସେଇ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଲୁଚି ରହିଥିବାରୁ, ଏହାକୁ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ।
ଅପ୍ରାଣଵତ୍ସୁ ଖଲ୍ଵଲ୍ପା ସ୍ଥାଵରେଷୁ ତତୋ ଽଧିକା
ଯେଉଁ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପ୍ରାଣ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ଏହା ଅତି କମ; ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଅଧିକ।
ପତତ୍ର୍ରିଭ୍ଯୋ ମୃଗାସ୍ତେଭ୍ଯଃ ସ୍ଵଶକ୍ତ୍ଯା ପଶଵୋ ଽଧିକାଃ
ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଠାରୁ ମୃଗମାନେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଠାରୁ ପଶୁମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅଧିକ।
ତେଭ୍ଯୋ ଽପି ନାଗଗନ୍ଧର୍ଵଯକ୍ଷାଦ୍ଯା ଦେଵତା ନୃପ
ସେମାନଙ୍କୁ ଉପରେ ମଧ୍ୟ, ରାଜା, ନାଗ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଅଛନ୍ତି।
ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭୋ ଽପି ତତଃ ପୁଂସଃ ଶକ୍ତ୍ଯୁପଲକ୍ଷିତଃ
ତାପରେ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ମଧ୍ୟ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଶକ୍ତିରେ ବିଶିଷ୍ଟ ଭାବରେ ପରିଚିତ।
ଯତସ୍ତଚ୍ଛକ୍ତିଯୋଗେନ ଯୁକ୍ତାନି ନଭସା ଯଥା
ଏହି ଶକ୍ତି ସହିତ ଯୋଗ ହେଇଥିବାରୁ, ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଆକାଶ ଭଳି ଅଟୁଟ ରହିଛି।
ଅମୃର୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ରୂପଂ ଯତ୍ସଦିତ୍ଯୁଚ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅମର ଆକାର, ଯାହାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ 'ସତ୍' କୁହନ୍ତି,
ନହି ସ୍ଵରୂପରୂପଂ ଵୈ ରୂପମନ୍ଯଦ୍ଧରେର୍ମହତ୍
ହରିଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବଡ଼ ଆକାର ନାହିଁ।
ଦେଵତିର୍ଯଙ୍ମନୁଷ୍ଯାଦିଚେଷ୍ଟାଵନ୍ତି ସ୍ଵଲୀଲଯା
ତାଙ୍କର ନିଜ ଲୀଳାରେ, ଦେବତା, ପଶୁ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।
ଚେଷ୍ଟା ତସ୍ଯାପ୍ରମେଯସ୍ଯ ଵ୍ଯାପିନ୍ଯଵିହିତାତ୍ମିକା
ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ, ଅପରିମାପ୍ତ ଓ ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପି, ତାଙ୍କର ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ନିର୍ମିତ।
ତସ୍ଯ ହ୍ଯାତ୍ମଵିଶୁଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ସର୍ଵକିଲ୍ବିଷନାଶନମ୍
ତାଙ୍କର ଆତ୍ମା ପବିତ୍ର କରିବା ପାଇଁ, ଏହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ।
ତଥା ଚିତ୍ତସ୍ଥିତୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଯୋଗିନାଂ ସର୍ଵକିଲ୍ବିଷମ୍
ଏପରି ଭାବରେ ଯେତେବେଳେ ବିଷ୍ଣୁ ମନରେ ବସିଥାନ୍ତି, ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
କୁର୍ଵୀତ ସଂସ୍ଥିତଂ ସାଧୁ ଵିଜ୍ଞେଯା ଶୁଦ୍ଧଲକ୍ଷଣା
ଏଭଳି ଭାବରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବସିଥିବା ଯାହାକୁ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ, ସେହି ଶୁଦ୍ଧତାର ଚିହ୍ନ ରଖିଥାଏ।
ତ୍ରିଭାଵଭାଵନାତୀତୋ ମୁକ୍ତଯେ ଯୋଗିନାଂ ନୃପ
ରାଜା, ତିନି ପ୍ରକାର ଭାବନାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ମୁକ୍ତି ପାଇଁ।
ଅଶୁଦ୍ଧାସ୍ତେ ସମସ୍ତାସ୍ତୁ ଦେଵାଦ୍ଯାଃ କର୍ମଯୋନଯଃ
ଦେବମାନେ ଆଦି ଯେଉଁ ସମସ୍ତ କର୍ମର ଉତ୍ସ, ସେଗୁଡିକ ଅଶୁଦ୍ଧ।
ଏଷା ଵୈ ଧାରଣା ଜ୍ଞେଯା ଯଞ୍ଚିତଂ ତତ୍ର ଧାର୍ଯତେ
ଏହି ଧାରଣା ଭାବରେ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ; ଯାହାଠାରେ ଯାହା ଏକାଗ୍ର ହୋଇଥାଏ, ସେଉଁଠି ଧାରିତ ହୁଏ।
ତଚ୍ଛ୍ରୂଯତା ମନାଧାରେ ଧାରଣା ନୋପପଦ୍ଯତେ
ଶୁଣ, ମନରେ ଏକ ଆଧାର ନଥିଲେ ଧାରଣା ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ସୁକପୋଲଂ ସୁଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଲଲାଟଫଲକୋଜ୍ଜ୍ଵମ୍
ତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ଭାବନା କରିବା ଉଚିତ—ସୁନ୍ଦର ଓ ଭଲ ଗଠିତ ଗାଲ ଓ ଚଉଡ଼ା, ଦୀପ୍ତିମାନ ଲଳାଟ।
କମ୍ବୁଗ୍ରୀଵଂ ସୁଵିସ୍ତୀର୍ଣଶ୍ରୀଵତ୍ସାଂକିତଵକ୍ଷସମ୍
ଶଙ୍ଖ ଭଳି ଗଳା, ଚଉଡ଼ା ଛାତି ଉପରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ରହିଥିବା।
ପ୍ରଲଂବାଷ୍ଟଭୁଜଂ ଵିଷ୍ଣୁମଥ ଵାପି ଚତୁର୍ଭୁଜମ୍
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ଆଠଟି ବାହୁ ଥିବା ଭାବରେ, କିମ୍ବା ଚାରି ବାହୁ ଥିବା ଭାବରେ ଭାବନା କରିବା ଉଚିତ।
ଚିନ୍ତଯେଦ୍ବୂହ୍ଯଭୂତଂ ତଂ ପୀତନିର୍ମଲଵାସସମ୍
ତାଙ୍କୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦେଖିବା ଭାବରେ ଭାବନା କରିବା ଉଚିତ, ସେ ପବିତ୍ର ହଳଦୀ ରଙ୍ଗର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା।
ଶାର୍ଙ୍ଗଶଙ୍ଖଗଦାଖଡ୍ଗପ୍ରକାଶଵଲଯାଞ୍ଚିତମ୍
ଦୀପ୍ତିମାନ କଙ୍ଗନ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁ, ଶଙ୍ଖ, ଗଦା ଓ ଖଡ଼ଗ ଧରିଥିବା।
ତାଵଦ୍ଯାଵଦ୍ ଦୃଢୀଭୂତା ତତ୍ରୈଵ ନୃପ ଧାରଣା
ରାଜା, ଧାରଣା ଏଠି ତାଳେ ଯାଏଁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ରହିଥାଏ।
ନାପଯାତି ଯଦା ଚିତ୍ତାତ୍ସିଦ୍ଧାଂ ମନ୍ଯେତ ତାଂ ତଦା
ଯେତେବେଳେ ଧାରଣା ମନରୁ ଅପସାରି ଯାଏନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ତାହାକୁ ସଫଳ ଭାବିବା ଉଚିତ।
ଚିନ୍ତଯେ ଦ୍ଭଗଵଦ୍ରୂପଂ ପ୍ରଶାନ୍ତଂ ସାକ୍ଷସୂତ୍ରକମ୍
ଭଗବାନଙ୍କ ଶାନ୍ତ ରୂପ, ଛାତି ଉପରେ ତାନ୍ତୁ ରହିଥିବା, ଏହି ଭାବରେ ଭାବନା କରିବା ଉଚିତ।
କିରୀଟକେଯୂରମୁଖୈର୍ଭୂଷଣୈ ରହିତଂ ସ୍ମରେତ୍
ତାଙ୍କୁ କିରୀଟ, କେୟୁର, ମୁଣ୍ଡା ଓ ଗଳାର ଭୂଷଣ ନଥିବା ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।
କୁର୍ଯାତ୍ତତୋ ଽଵଯଵିନି ପ୍ରାଣିଧାନପରୋ ଭଵେତ୍
ତାପରେ ଦେହର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଂଶରେ ପ୍ରାଣକୁ ଏକାଗ୍ର କରିବାରେ ଲଗି ଥିବା ଉଚିତ।
ତଦ୍ଧ୍ଯାନଂ ପ୍ରଥମୈରଙ୍ଗୈଃ ଷଙ୍ଭିର୍ନିଷ୍ପାଦ୍ଯତେ ନୃପ
ରାଜା, ସେହି ଧ୍ୟାନ ପ୍ରଥମ ଛଅଟି ଅଂଗ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।
ମନସା ଧ୍ଯାନନିଷ୍ପାଦ୍ଯଂ ସମାଧିଃ ସୋ ଽଭିଧୀଯତେ
ମନରେ ଯେ ଧ୍ୟାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ସେହିକୁ 'ସମାଧି' ଭାବରେ କୁହାଯାଏ।