ଵିଶ୍ଵମେତତ୍ପରଂ ଚାନ୍ଯଦ୍ଭେଦଭିନ୍ନଦୃଶାଂ ନୃପ
ହେ ରାଜା, ଯେଉଁମାନେ ଭିନ୍ନତାରେ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଅନ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅଟୁଟ ଅଛି।
ଵଚସାମାତ୍ମସଂତୋଦ୍ଯଂ ତଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ବ୍ରହ୍ମସଂଜ୍ଞିତମ୍
ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ ନିଜ ଆତ୍ମାରୁ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଭବିତ ହୁଏ, ତାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଵିଶ୍ଵସ୍ଵରୂପଂ ଵୈରୂପ୍ଯଲକ୍ଷଣଂ ପରମାତ୍ମନଃ
ବିଶ୍ୱର ଯେଉଁ ରୂପ ଓ ତାହାର ବିଭିନ୍ନତା, ସେଗୁଡିକୁ ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ତତଃ ସ୍ଥୂଲଂ ହରେ ରୂପଂ ଚିନ୍ତ୍ଯଂ ଯଞ୍ଚକ୍ଷୁଗୋଚରମ୍
ତାପରେ, ଯାହା ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ସେହି ହରିଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ।
ମରୁତୋ ଵସଵୋ ରୁଦ୍ରା ଭାସ୍କାରାସ୍ତାରକା ଗ୍ରହାଃ
ମରୁତ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତାରା ଓ ଗ୍ରହଗୁଡ଼ିକ—
ମନୁଷ୍ଯାଃ ପଶଵଃ ଶୈଲାସମୁଦ୍ରାଃ ସରିତୋ ଦ୍ରୁମାଃ
ମନୁଷ୍ୟ, ପଶୁ, ପାହାଡ଼, ସମୁଦ୍ର, ନଦୀ ଓ ଗଛଗୁଡ଼ିକ—
ପ୍ରଧାନାଦିଵିଶେଷାନ୍ତାଶ୍ଚେତନାଞ୍ଚେତନାତ୍ମକମ୍
ମୂଳ ଦ୍ରବ୍ୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସବୁ ଉପାଦାନ, ଜଡ ଓ ଚେତନ ପ୍ରାଣୀ—
ମୂର୍ତ୍ତମେତଦ୍ଧରେ ରୂପଂ ଭାଵନାତ୍ରିତଯାତ୍ମକମ୍
ଏହା ସମସ୍ତ ହରିଙ୍କ ଦେହର ଆକାର, ତିନି ପ୍ରକାର ଭାବରେ ଥିବା।
ପରବ୍ରହ୍ମସ୍ଵରୂପସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋଃ ଶକ୍ତିସମନ୍ଵିତମ୍
ଏହା ପରବ୍ରହ୍ମ ସ୍ୱରୂପ ଅଟୁଟ ଶକ୍ତି ସହିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଅନ୍ୱିତ।
ଅଵିଦ୍ଯାକର୍ମସଂଜ୍ଞାନ୍ଯା ତୃତୀଯା ଶକ୍ତିରିଷ୍ଯତେ
ଅବିଦ୍ୟା ଓ କର୍ମ ନାମରେ ଏକ ତୃତୀୟ ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ମନ୍ୟ ହେଉଛି।
ଅସାରଭୂତେ ସଂସାରେ ପ୍ରୋକ୍ତା ତତ୍ର ମହାମତେ
ଏହି ଅସାର ଜଗତରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଏହା ଏଭଳି ବର୍ଣ୍ନିତ ହୋଇଛି।
ତଯା ତିରୋହିତତ୍ଵାତ୍ତୁ ଶକ୍ତିଃ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ସଂଜ୍ଞିତା
ସେଇ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଲୁଚି ରହିଥିବାରୁ, ଏହାକୁ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ।
ଅପ୍ରାଣଵତ୍ସୁ ଖଲ୍ଵଲ୍ପା ସ୍ଥାଵରେଷୁ ତତୋ ଽଧିକା
ଯେଉଁ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପ୍ରାଣ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ଏହା ଅତି କମ; ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଅଧିକ।
ପତତ୍ର୍ରିଭ୍ଯୋ ମୃଗାସ୍ତେଭ୍ଯଃ ସ୍ଵଶକ୍ତ୍ଯା ପଶଵୋ ଽଧିକାଃ
ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଠାରୁ ମୃଗମାନେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଠାରୁ ପଶୁମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅଧିକ।
ତେଭ୍ଯୋ ଽପି ନାଗଗନ୍ଧର୍ଵଯକ୍ଷାଦ୍ଯା ଦେଵତା ନୃପ
ସେମାନଙ୍କୁ ଉପରେ ମଧ୍ୟ, ରାଜା, ନାଗ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଅଛନ୍ତି।
ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭୋ ଽପି ତତଃ ପୁଂସଃ ଶକ୍ତ୍ଯୁପଲକ୍ଷିତଃ
ତାପରେ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ମଧ୍ୟ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଶକ୍ତିରେ ବିଶିଷ୍ଟ ଭାବରେ ପରିଚିତ।
ଯତସ୍ତଚ୍ଛକ୍ତିଯୋଗେନ ଯୁକ୍ତାନି ନଭସା ଯଥା
ଏହି ଶକ୍ତି ସହିତ ଯୋଗ ହେଇଥିବାରୁ, ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଆକାଶ ଭଳି ଅଟୁଟ ରହିଛି।
ଅମୃର୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ରୂପଂ ଯତ୍ସଦିତ୍ଯୁଚ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅମର ଆକାର, ଯାହାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ 'ସତ୍' କୁହନ୍ତି,
ନହି ସ୍ଵରୂପରୂପଂ ଵୈ ରୂପମନ୍ଯଦ୍ଧରେର୍ମହତ୍
ହରିଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବଡ଼ ଆକାର ନାହିଁ।
ଦେଵତିର୍ଯଙ୍ମନୁଷ୍ଯାଦିଚେଷ୍ଟାଵନ୍ତି ସ୍ଵଲୀଲଯା
ତାଙ୍କର ନିଜ ଲୀଳାରେ, ଦେବତା, ପଶୁ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।
ଚେଷ୍ଟା ତସ୍ଯାପ୍ରମେଯସ୍ଯ ଵ୍ଯାପିନ୍ଯଵିହିତାତ୍ମିକା
ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ, ଅପରିମାପ୍ତ ଓ ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପି, ତାଙ୍କର ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ନିର୍ମିତ।
ତସ୍ଯ ହ୍ଯାତ୍ମଵିଶୁଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ସର୍ଵକିଲ୍ବିଷନାଶନମ୍
ତାଙ୍କର ଆତ୍ମା ପବିତ୍ର କରିବା ପାଇଁ, ଏହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ।
ତଥା ଚିତ୍ତସ୍ଥିତୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଯୋଗିନାଂ ସର୍ଵକିଲ୍ବିଷମ୍
ଏପରି ଭାବରେ ଯେତେବେଳେ ବିଷ୍ଣୁ ମନରେ ବସିଥାନ୍ତି, ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
କୁର୍ଵୀତ ସଂସ୍ଥିତଂ ସାଧୁ ଵିଜ୍ଞେଯା ଶୁଦ୍ଧଲକ୍ଷଣା
ଏଭଳି ଭାବରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବସିଥିବା ଯାହାକୁ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ, ସେହି ଶୁଦ୍ଧତାର ଚିହ୍ନ ରଖିଥାଏ।
ତ୍ରିଭାଵଭାଵନାତୀତୋ ମୁକ୍ତଯେ ଯୋଗିନାଂ ନୃପ
ରାଜା, ତିନି ପ୍ରକାର ଭାବନାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ମୁକ୍ତି ପାଇଁ।
ଅଶୁଦ୍ଧାସ୍ତେ ସମସ୍ତାସ୍ତୁ ଦେଵାଦ୍ଯାଃ କର୍ମଯୋନଯଃ
ଦେବମାନେ ଆଦି ଯେଉଁ ସମସ୍ତ କର୍ମର ଉତ୍ସ, ସେଗୁଡିକ ଅଶୁଦ୍ଧ।
ଏଷା ଵୈ ଧାରଣା ଜ୍ଞେଯା ଯଞ୍ଚିତଂ ତତ୍ର ଧାର୍ଯତେ
ଏହି ଧାରଣା ଭାବରେ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ; ଯାହାଠାରେ ଯାହା ଏକାଗ୍ର ହୋଇଥାଏ, ସେଉଁଠି ଧାରିତ ହୁଏ।
ତଚ୍ଛ୍ରୂଯତା ମନାଧାରେ ଧାରଣା ନୋପପଦ୍ଯତେ
ଶୁଣ, ମନରେ ଏକ ଆଧାର ନଥିଲେ ଧାରଣା ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ସୁକପୋଲଂ ସୁଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଲଲାଟଫଲକୋଜ୍ଜ୍ଵମ୍
ତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ଭାବନା କରିବା ଉଚିତ—ସୁନ୍ଦର ଓ ଭଲ ଗଠିତ ଗାଲ ଓ ଚଉଡ଼ା, ଦୀପ୍ତିମାନ ଲଳାଟ।
କମ୍ବୁଗ୍ରୀଵଂ ସୁଵିସ୍ତୀର୍ଣଶ୍ରୀଵତ୍ସାଂକିତଵକ୍ଷସମ୍
ଶଙ୍ଖ ଭଳି ଗଳା, ଚଉଡ଼ା ଛାତି ଉପରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ରହିଥିବା।