କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାମଯଂ ଧର୍ମୋ ଯତ୍ପ୍ରଜାପରିପାଲନମ୍
କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ସୁରକ୍ଷା କରିବା।
ଯତ୍ରାଶକ୍ତସ୍ଯ ମେ ଦୋଷୋ ନୈଵାସ୍ତ୍ଯପକୃତେ ତ୍ଵଯା
ଯେଉଁଠି ମୁଁ ଅସମର୍ଥ, ତୁମେ ଭୁଲ କରିଲେ ଏହାର ଦୋଷ ମୋର ଉପରେ ନାହିଁ।
ଜନ୍ମୋପର୍ଭାଗଲିପ୍ସାର୍ଥମିଯଂ ଗଜ୍ଯସ୍ପୃହା ମମ
ମୋର ରାଜ୍ୟ ଆଶା ଜନ୍ମ ଓ ଭାଗ୍ୟର ଅଂଶ ପାଇବା ପାଇଁ।
ନ ଯାଚ୍ଞା କ୍ଷତ୍ରବନ୍ଧୂନାଂ ଧର୍ମାଯୈତତ୍ସତାଂ ମତମ୍
କ୍ଷତ୍ରିୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀଙ୍କଠାରୁ ମାଗିବାକୁ ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଧର୍ମ ଭାବିନାହାନ୍ତି।
ରାଜ୍ଯଂ ଗୃଧ୍ନନ୍ତି ଵିଦ୍ଵାଂସୋ ମମତ୍ଵାକୃଷ୍ଟଚେତସଃ
ଯେଉଁ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ, ତାଙ୍କର ଚିତ୍ତ ଆସକ୍ତିରେ ଆକର୍ଷିତ, ସେମାନେ ରାଜ୍ୟ ଚାହାନ୍ତି।
ଅହଂ ଚ ଵିଦ୍ଯଯା ମୃତ୍ଯୁଂ ତର୍ତୁକାମଃ କରୋମି ଵୈ
ମୁଁ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଚାହେଁ, ଏହିପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି।
ତଦିଦଂ ତେ ମନୋ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଵିଵେକୈଶ୍ଚର୍ଯତାଂ ଗତମ୍
ଏହିପରି ଭାଗ୍ୟରେ, ତୁମର ମନ ବିବେକ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚିଛି।
ଅନାତ୍ମନ୍ଯାତ୍ମବୁଦ୍ଧିର୍ଯା ହ୍ଯସ୍ଵେ ସ୍ଵଵିଷଯା ମତିଃ
ଯେଉଁ ବୁଝିବା ଅନ୍ୟରେ ଆତ୍ମାକୁ ଦେଖେ, ଅପନାର ଜିନିଷକୁ ନିଜର ଭାବେ ଗଣେ—
ପଞ୍ଚଭୂତାତ୍ମକେ ଦେହେ ଦେହୀ ମୋହତମୋଵୃତ୍ତଃ
ପଞ୍ଚ ଭୂତରେ ତିଆରି ଦେହରେ, ଦେହୀ ମୋହର ଅନ୍ଧାରେ ବସିଥାଏ।
ଆକାଶଵାଯ୍ଵଗ୍ରିଜଲପୃଥିଵୀଭିଃ ପୃଥକ୍ ସ୍ଥିତେ
ଆକାଶ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଜଳ ଓ ପୃଥିବୀ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ଅଛି।
କଲେଵରୋପଭୋଗ୍ଯଂ ହି ଗୃହକ୍ଷେତ୍ରାଦିକଂ ଚ ଯତ୍
ଦେହ ଯେଉଁ ଜିନିଷ ଉପଭୋଗ କରେ, ଘର, ଜମି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ—
ଇତ୍ଥଂ ଚ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରେଷୁ ତଦ୍ଦେହୋତ୍ପାଦିତେଷୁ ଚ
ପୁଅ, ପଉତି ଓ ଏହି ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ—
ସର୍ଵଦେହୋପଭୋଗାଯ କୁରୁତେ କର୍ମ ମାନଵଃ
ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦେହର ଉପଭୋଗ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।
ମୃଣ୍ମଯଂ ହି ଯଥା ଗେହଂ ଲିପ୍ଯତେ ଵୈ ମୃଦଂ ଭସା
ଯେପରି କାଠ ଘର କାଠ ଓ ଗୋବରରେ ଲିପିଯାଏ—
ପଞ୍ଚଭୋଗାତ୍ମକୈର୍ଭୋଗୈଃ ପଞ୍ଚଭୋଗାତ୍ମକଂ ଵପୁଃ
ପଞ୍ଚ ଭୋଗରେ ତିଆରି ଦେହ, ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଆନନ୍ଦରେ ଉପଭୋଗ ହୁଏ।
ଅନେକଜନ୍ମସାହସ୍ତ୍ରଂ ସସାରପଦଵୀଂ ଵ୍ରଜନ୍
ଅନେକ ଜନ୍ମ ହଜାର ହଜାର ଦେଇ ସଂସାରର ପଥ ଚାଲିଥାଏ—
ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯତେ ଯଦା ସୌମ୍ଯ ରେଣୁର୍ଜ୍ଞାନୋଷ୍ଣଵାରିଣା
ସୁମୂଦ୍ର, ଯେତେବେଳେ ଜ୍ଞାନର ଉଷ୍ଣ ଜଳରେ ଧୂଳି ଧୋଇଯାଏ—
ମୋହଶ୍ରମେ ଶମଂ ଯାତେ ସ୍ଵଚ୍ଛାନ୍ତଃକରଣଃ ପୁମାନ୍
ମୋହର କ୍ଲାନ୍ତି ଶାନ୍ତ ହେଲେ, ମନୁଷ୍ୟର ମନ ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଶାନ୍ତ ହୁଏ।
ନିର୍ଵାଣମଯ ଏଵାଯମାତ୍ମା ଜ୍ଞାନମଯୋ ଽମଲଃ
ଏହି ଆତ୍ମା ମୁକ୍ତିର ମୂଳ, ଜ୍ଞାନର ଗଠନା, ଏବଂ ସଫା ଅଟୁଟ।
ଜଲସ୍ଯ ନାଗ୍ନିନା ସଂଗଃ ସ୍ଥାଲୀସଂଗାତ୍ତଥାପି ହି
ପାଣି ଅଗ୍ନି ସହ ମିଶିପାରେନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଭାଣ୍ଡ ସହ ସଂସ୍ପର୍ଶ ହୁଏ।
ତଥାତ୍ମା ପ୍ରକୃତେଃ ସଂଗାଦହଂମାନାଦିଦୂଷିତଃ
ଏହିପରି ଆତ୍ମା ପ୍ରକୃତି ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଅହଂକାର ଓ ଅନ୍ୟ ଦୂଷଣରେ ଦୂଷିତ ହୁଏ।
ତଦେତତ୍କଥିତଂ ବୀଜମଵିଦ୍ଯାଯା ମଯା ତଵ
ମୁଁ ତୁମକୁ ଅବିଦ୍ୟାର ମୂଳ କଥା ଏହିପରି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛି।
କ୍ଲେଶାନାଂ ଚ କ୍ଷଯକରଂ ଯୋଗାଦନ୍ଯନ୍ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଯୋଗ ଛଡ଼ା ଦୁଃଖର ଶେଷ କରିବା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଉପାୟ ନାହିଁ।
ଖାଣ୍ଡିକ୍ଯୋ ଽମୃତଵଚ୍ଛ୍ରତ୍ଵା ପୁନରାହ ତମୀରଯନ୍
ଖାଣ୍ଡିକ୍ୟ ଅମୃତ ଭଳି ପୁନି କହିଲେ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରେରିତ କରି।
ଵିଜ୍ଞାତଯୋ ଗଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥସ୍ତ୍ଵମସ୍ଯାଂ ନିମିସଂତତୌ
ତୁମେ ଏହି ଅଳ୍ପ ସମୟରେ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ବୁଝିପାରିଛ।
ଯତ୍ର ସ୍ଥିତୋ ନ ଚ୍ଯଵତେ ପ୍ରାପ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଲଯଂ ମୁନିଃ
ଯେଉଁଠାରେ ମୁନି ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଅଟୁଟ ରହିଥାନ୍ତି।
ବନ୍ଧସ୍ଯ ଵିଷଯାସଂଗି ମୁକ୍ତେର୍ନିର୍ଵିଷଯଂ ତଥା
ବନ୍ଧନ ବସ୍ତୁ ସଂଗରୁ ହୁଏ, ମୁକ୍ତି ବସ୍ତୁ ରହିତ ଅଟୁଟ।
ଚିନ୍ତଯେନ୍ମୁକ୍ତଯେ ତେନ ବ୍ରହ୍ମଭୂତଂ ପରେଶ୍ଵରମ୍
ମୁକ୍ତି ପାଇଁ, ଏହିପରି ବ୍ରହ୍ମ ଭାବରେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ।
ଵିକାର୍ଯମାତ୍ମନଃ ଶକ୍ତ୍ଯା ଲୋହମାକର୍ଷକୋ ଯଥା
ଯେପରି ଚୁମ୍ବକ ଶକ୍ତିରେ ଲୋହା ଆକର୍ଷିତ ହୁଏ, ଏହିପରି ଆତ୍ମାର ଶକ୍ତିରେ।
ତସ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମଣି ସଂଯୋଗୋ ଯୋଗ ଇତ୍ଯଭିଧୀଯତେ
ଏହି ଆତ୍ମାର ବ୍ରହ୍ମ ସହ ଏକତାକୁ ଯୋଗ ବୋଲାଯାଏ।