ସଂହରେତ୍କ୍ରମଶଶ୍ଚୈଵ ସମ୍ଯକ୍ ତତ୍ପ୍ରଶମିଷ୍ଯତି
ସେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଚିତ୍ତକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ, ଏହିପରି ଭାବରେ ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତ ହେବ।
ପୂର୍ଵଂ ଧ୍ଯାନପଥେ ସ୍ଥାପ୍ଯ ନିତ୍ଯଯୋଗେନ ଶାମ୍ଯତି
ପ୍ରଥମେ ଧ୍ୟାନ ପଥରେ ରଖି, ନିତ୍ୟ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଏହା ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ।
ସୁଖମେଷ୍ଯତି ତତ୍ତସ୍ଯ ଯଦେଵଂ ସଂଯତାତ୍ମନଃ
ଯେଉଁଠି ଆତ୍ମା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଅଛି, ସେଠି ସୁଖ ଆସିବ।
ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଯୋଗିନୋ ହ୍ଯୋଵଂ ନିର୍ଵାଣଂ ତୁ ନିରାମଯମ୍
ଯୋଗୀମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଏହି ଦୁଃଖ ହୀନ ନିର୍ବାଣକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।
ଭୃଗୁଂ ପରମଧର୍ମାତ୍ମା ଵିସ୍ମିତଃ ପ୍ରତ୍ଯପୂଜଯତ୍
ପରମ ଧର୍ମାତ୍ମା ଭୃଗୁ ବିସ୍ମିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ନିଖିଲେନ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ କିଂ ଭୂଯଃ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି
ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ, ତୁମେ ଆଉ କଣ ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
ପୁନଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୋ ନାରଦୋ ଽଧ୍ଯାତ୍ମସତ୍କଥାମ୍
ପୁଣି ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ନାରଦ ଆତ୍ମା ବିଷୟର ଉତ୍ତମ କଥା ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ନ ଚ ମେ ଜାଯତେ ତୃପ୍ତିର୍ଭୂଯୋଭୂଯୋ ଽପି ଶୃଣ୍ଵତଃ
ମୁଁ ଏହି କଥା ପୁଣିପୁଣି ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋର ଆତ୍ମସନ୍ତୋଷ ହୁଏନାହିଁ।
ତଥା କଥଯ ସର୍ଵଜ୍ଞ ମୋକ୍ଷଧର୍ମଂ ସଦାଶ୍ରିତମ୍
ହେ ସବୁଜଣା, ଦୟାକରି ମୋକ୍ଷ ଧର୍ମ ଯାହା ସଦା ଅନୁସୃତ ହୁଏ, ସେ ନେଇ କଥା କହ।
ଯଥା ମୋକ୍ଷମନୁପ୍ରାପ୍ତୋ ଜନକୋ ମିଥିଲାଧିପଃ
ମିଥିଳାର ରାଜା ଜନକ କିପରି ମୋକ୍ଷ ପାଇଲେ?
ଔର୍ଧ୍ଵଦେହିକଧର୍ମାଣାମାସୀଦ୍ଯୁକ୍ତୋ ଵିଚିନ୍ତନେ
ସେ ଦେହ ପରେ ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇ ଚିନ୍ତାରେ ନିରତ ଥିଲେ।
ଦର୍ଶଯନ୍ତଃ ପୃଥଗ୍ଧର୍ମାନ୍ନାନାପାଷଞ୍ଜଵାଦିନଃ
ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମ ଦେଖାଇ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ମତ କହିଥିଲେ।
ଆଦମସ୍ଥଃ ସ ଭୂଯିଷ୍ଟମାତ୍ମତତ୍ତ୍ଵେନ ତୁଷଅଯତି
ସେ ଏହି ଉପରେ ଅଟୁଟ ରହି, ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱରେ ବେଶ ଆନନ୍ଦ ପାଇଥିଲେ।
ପରିଧାଵନ୍ମହୀଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ଜଗାମ ମିଥିଲାମଥ
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀକୁ ଘୁଞ୍ଚି, ସେ ପରେ ମିଥିଳାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ସୁପର୍ଯଵସିତାର୍ଥଶ୍ଚ ନିର୍ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵୋ ନଷ୍ଟସଂଶଯଃ
ତାଙ୍କର କାମ ସଫଳ ହୋଇଥିଲା; ସେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଓ ସନ୍ଦେହରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ।
ଶାଶ୍ଵତଂ ସୁଖମତ୍ଯନ୍ତମନ୍ଵିଚ୍ଛନ୍ସ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍
ସେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୁଖ, ଯାହା ଅତି ଦୁର୍ଲଭ, ତାହାକୁ ଖୋଜୁଥିଲେ।
ସ ମନ୍ଯେ ତେନ ରୂପେଣ ଵିଖ୍ଯାପଯତି ହି ସ୍ଵଯମ୍
ମୁଁ ଭାବୁଛି, ସେ ଏହି ରୂପରେ ନିଜେ ଏହାକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ।
ପଞ୍ଚସ୍ରୋତସି ଯଃ ସତ୍ରମାସ୍ତେ ଵର୍ଷସହସ୍ରକମ୍
ଯିଏ ପଞ୍ଚ ଝରା ପାଖରେ ରହି ହଜାର ବର୍ଷ ଯଜ୍ଞ କରେ।
ପୁରୁଷାଵସ୍ଥମଵ୍ଯଙ୍କ୍ତଂ ପରମାର୍ଥଂ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ସେ ଅପ୍ରକାଶିତ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ମନୁଷ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ।
କ୍ଷେତ୍ରକ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଯୋର୍ଵ୍ଯକ୍ତିଂ ଵିବୁଧେ ଦେହଦର୍ଶନଃ
ସେ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କୁ କ୍ଷେତ୍ର ଓ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞର ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଭିନ୍ନତା ବ୍ୟଖ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ଆସୁରିର୍ମଣ୍ଡଲେ ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରତିପେଦେ ତମଵ୍ଯଯମ୍
ସେଇ ମଣ୍ଡଳରେ ଆସୁରି ଅବିନାଶୀ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ପାଇଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୀ କପିଲୀ ନାମ କାଚିଦାସୀତ୍କୁଟୁମ୍ବିନୀ
ଏଠାରେ କପିଳୀ ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଗୃହସ୍ଥା ଥିଲେ।
ତତଶ୍ଚ କାପିଲେଯତ୍ଵଂ ଲେଭେ ବୁଦ୍ଧିଂ ଚ ନୈଷ୍ଟିକୀମ୍
ପରେ ସେ କପିଳୀ ଅବସ୍ଥା ଓ ନିଶ୍ଚଳ ବୁଦ୍ଧି ପାଇଲେ।
ତସ୍ଯ ତତ୍କାପିଲେଯତ୍ଵଂ ସର୍ଵଵିତ୍ତ୍ଵମନୁତ୍ତମମ୍
ତାଙ୍କର କପିଳୀ ଅବସ୍ଥା ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପ ଥିଲା।
ଉପେତ୍ଯ ଶତମାଚାର୍ଯାନ୍ମୋହଯାମାସ ହେତୁଭିଃ
ସେ ଶତ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ତର୍କରେ ଭ୍ରମିତ କରିଥିଲେ।
ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ଶତମାଚାର୍ଯାମ୍ପୃଷ୍ଟତୋ ଽନୁଜଗାମ ତମ୍
ସେ ଶତ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଛାଡି, ପଛରୁ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ଅବ୍ରଵୀତ୍ପରମଂ ମୋକ୍ଷଂ ଯତ୍ତତ୍ସାଂଖ୍ଯଂ ଵିଧୀଯତେ
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁକ୍ତି ବିଷୟରେ କହିଲେ, ଯାହା ସାଂଖ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
କର୍ମନିର୍ଵେଦମୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ସର୍ଵନିର୍ଵେଦମବ୍ରଵୀତ୍
କର୍ମରେ ଅସନ୍ତୋଷ ବିବରଣା କରି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସନ୍ତୋଷ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ କହିଲେ।
ତମନାଶ୍ଵାସିକଂ ମୋହଂ ଵିନାଶି ଚଲମଧ୍ରୁଵମ୍
ଏହି ଭ୍ରମ ଯାହା କୌଣସି ଆଶ୍ୱାସ ଦେଇନାହିଁ, ନଷ୍ଟକରିବା, ଅସ୍ଥିର ଓ ଅସ୍ଥାୟୀ।
ଆଗମାତ୍ପରମସ୍ତୀତି ବ୍ରୁଵନ୍ନପି ପରାଜିତଃ
ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସତ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ବୋଲି କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ପ୍ରତିଖଣ୍ଡିତ ହେଲେ।