ତତ୍ର ପଶ୍ଯ କୁଶଲାନ୍ନ ଶୋଚତେ ଜାଯତେ ଯଦି ଭଯଂ ପଦଂ ସଦା
ସେଠାରେ, ଦକ୍ଷ ଲୋକମାନେ ଦେଖି, ସେ ଶୋକ କରିନାହାନ୍ତି; ଭୟ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଏକ ଅସ୍ଥାୟୀ ଅବସ୍ଥା।
ଯଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନରସ୍ତ୍ରିଵିଧତାପତଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯାହାକୁ ଜାଣି ମଣିଷ ତିନିପ୍ରକାର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉଛି,
ଯଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଶାଶ୍ଵତୀଂ ସିଦ୍ଧିଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତୀହ ମହର୍ଷଯଃ
ଯାହାକୁ ଜାଣି ଏଠାରେ ମହାର୍ଷିମାନେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ସିଦ୍ଧିକୁ ପାଉଛନ୍ତି,
ମହର୍ଷଯୋ ଜ୍ଞାନତୃପ୍ତା ନିର୍ଵାଣଗତମାନସାଃ
ମହାର୍ଷିମାନେ ଜ୍ଞାନରେ ତୃପ୍ତ, ତାଙ୍କର ମନ ନିର୍ବାଣକୁ ଲାଗିଛି,
ଜନ୍ମଦୋଷପାରୀକ୍ଷୀଣାଃ ସ୍ଵଭାଵେ ପର୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ
ଜନ୍ମର ଦୋଷ ଶେଷ ହୋଇ, ସେମାନେ ନିଜ ସ୍ଵଭାବରେ ବସିଛନ୍ତି।
ଅସଂଗାନ୍ଯ ଵିଧାଦୀନି ମନଃ ଶାନ୍ତିକରାଣି ଚ
ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଅସଙ୍ଗ ହୋଇ, ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରିବା କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଛନ୍ତି।
ପିଣ୍ଡୀକୃତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯଗ୍ରାମମାସୀନଃ କାଷ୍ଟଵନ୍ମୁନିଃ
ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ଏକଠା କରି, ମୁନି ଗୋଟିଏ କାଠ ଭଳି ବସିଥାନ୍ତି।
ରୂପଂ ନ ଚକ୍ଷୁଷା ଵିନ୍ଦ୍ଯାଜ୍ଜିହ୍ଵଯା ନ ରସାଂସ୍ତଥା
ସେ ଚକ୍ଷୁରେ ରୂପ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ଜିହ୍ବାରେ ରସ ଅନୁଭବ କରିନାହାନ୍ତି।
ପଞ୍ଚଵର୍ଗପ୍ରମାଥୀନି ନେଚ୍ଛେଞ୍ଚୈତାନି ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ସେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମନରେ, ପଞ୍ଚ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦଳକୁ ଚାହିନାହାନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ମନକୁ ବିକ୍ଷିପ୍ତ କରନ୍ତି।
ସମାଦଧ୍ଯାନ୍ମନୋ ଭ୍ରାନ୍ତମିନ୍ଦ୍ରିଯୈଃ ସହ ପଞ୍ଚଭିଃ
ସେ ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି, ଯାହା ପଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସହିତ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଥାଏ।
ପୂର୍ଵଧ୍ଯାନପଥେ ଧୀରଃ ସମାଦଧ୍ଯାନ୍ମନସ୍ତ୍ଵରା
ପୂର୍ବ ଧ୍ୟାନ ପଥରେ ଦୃଢ ମନ ରଖିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ ଲୋକ ନିଜ ଚିତ୍ତକୁ ଏହିପରି ଦୃଢତାରେ ଲଗାଇବା ଉଚିତ।
ଏଷ ଧ୍ଯାନପଥଃ ପୂର୍ଵୋ ଭଯା ସମନୁଵର୍ଣିତଃ
ଏହି ପୂର୍ବ ଧ୍ୟାନ ପଥ ସହିତ ତାହାର ଭୟ ଓ ବିପଦ ଭଲଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି।
ସ୍ଫୁରିଷ୍ଯତି ସମୁଦ୍ରାନ୍ତା ଵିଦ୍ଯୁଦମ୍ବୁଧରେ ଯଥା
ଏହା ବର୍ଷା ମେଘରେ ତୁଡ଼ିଯାଉଥିବା ବିଜୁଳି ଭଳି ସମୁଦ୍ର କୂଳକୁ ପହଞ୍ଚି ଚମକିଉଠିବ।
ଏଵମେଵାସ୍ଯ ଚିତ୍ତଂ ଚ ଭଵତି ଧ୍ଯାନଵର୍ତ୍ମନି
ଏହିପରି ଭାବରେ ତାଙ୍କର ଚିତ୍ତ ଧ୍ୟାନର ରାସ୍ତାକୁ ଅନୁସରଣ କରେ।
ପୁନର୍ଵାଯୁପଥଂ ଭ୍ରାନ୍ତଂ ମନୋ ଭଵତି ଵାଯୁଵତ୍
ପୁଣି ଚିତ୍ତ ବାୟୁର ରାସ୍ତାରେ ଭ୍ରମଣ କରେ, ବାୟୁ ଭଳି ଚଞ୍ଚଳ ହୋଇଯାଏ।
ସମାଦଧ୍ଯାତ୍ପୁନଶ୍ଚେତୋ ଧ୍ଯାନେନ ଧ୍ଯାନଯୋଗଵିତ୍
ଧ୍ୟାନ ଜଣା ଲୋକ ପୁଣି ଧ୍ୟାନ ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜ ଚିତ୍ତକୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
ମୁନେଃ ସମାଧିଯୁକ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରଥମଂ ଧ୍ଯାନମାଦିତଃ
ଯେଉଁ ମୁନି ସମାଧିରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେ ପ୍ରଥମେ ଧ୍ୟାନ ଆରମ୍ଭ କରେ।
ନ ନିର୍ଵେଦଂ ମୁନିର୍ଗଚ୍ଛେତ୍କୁର୍ଯାଦେଵାତ୍ମନୋ ହିତମ୍
ମୁନି ନିରାଶାରେ ପଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ସେ ନିଜ ଉପକାର ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ସହସା ଵାରିଣା ସିକ୍ତା ନ ଯାନ୍ତି ପରିଭାଵନାଃ
ଅଚନାକ ପାଣିରେ ଭିଜିଲେ ବସ୍ତୁଗୁଡିକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଭିଜିଯାନ୍ତି ନାହିଁ।
କ୍ରମେଣ ତୁ ଶନୈର୍ଗଚ୍ଛତ୍ସର୍ଵଂ ତତ୍ପରିଭାଵନମ୍
କିନ୍ତୁ ଦୀରେ ଦୀରେ ପାଣି ଯାଉଥିବା ସମୟରେ ସବୁ କିଛି ଭଲଭାବେ ଭିଜିଯାଏ।
ସଂହରେତ୍କ୍ରମଶଶ୍ଚୈଵ ସମ୍ଯକ୍ ତତ୍ପ୍ରଶମିଷ୍ଯତି
ସେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଚିତ୍ତକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ, ଏହିପରି ଭାବରେ ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତ ହେବ।
ପୂର୍ଵଂ ଧ୍ଯାନପଥେ ସ୍ଥାପ୍ଯ ନିତ୍ଯଯୋଗେନ ଶାମ୍ଯତି
ପ୍ରଥମେ ଧ୍ୟାନ ପଥରେ ରଖି, ନିତ୍ୟ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଏହା ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ।
ସୁଖମେଷ୍ଯତି ତତ୍ତସ୍ଯ ଯଦେଵଂ ସଂଯତାତ୍ମନଃ
ଯେଉଁଠି ଆତ୍ମା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଅଛି, ସେଠି ସୁଖ ଆସିବ।
ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଯୋଗିନୋ ହ୍ଯୋଵଂ ନିର୍ଵାଣଂ ତୁ ନିରାମଯମ୍
ଯୋଗୀମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଏହି ଦୁଃଖ ହୀନ ନିର୍ବାଣକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।
ଭୃଗୁଂ ପରମଧର୍ମାତ୍ମା ଵିସ୍ମିତଃ ପ୍ରତ୍ଯପୂଜଯତ୍
ପରମ ଧର୍ମାତ୍ମା ଭୃଗୁ ବିସ୍ମିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ନିଖିଲେନ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ କିଂ ଭୂଯଃ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି
ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ, ତୁମେ ଆଉ କଣ ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
ପୁନଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୋ ନାରଦୋ ଽଧ୍ଯାତ୍ମସତ୍କଥାମ୍
ପୁଣି ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ନାରଦ ଆତ୍ମା ବିଷୟର ଉତ୍ତମ କଥା ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ନ ଚ ମେ ଜାଯତେ ତୃପ୍ତିର୍ଭୂଯୋଭୂଯୋ ଽପି ଶୃଣ୍ଵତଃ
ମୁଁ ଏହି କଥା ପୁଣିପୁଣି ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋର ଆତ୍ମସନ୍ତୋଷ ହୁଏନାହିଁ।
ତଥା କଥଯ ସର୍ଵଜ୍ଞ ମୋକ୍ଷଧର୍ମଂ ସଦାଶ୍ରିତମ୍
ହେ ସବୁଜଣା, ଦୟାକରି ମୋକ୍ଷ ଧର୍ମ ଯାହା ସଦା ଅନୁସୃତ ହୁଏ, ସେ ନେଇ କଥା କହ।
ଯଥା ମୋକ୍ଷମନୁପ୍ରାପ୍ତୋ ଜନକୋ ମିଥିଲାଧିପଃ
ମିଥିଳାର ରାଜା ଜନକ କିପରି ମୋକ୍ଷ ପାଇଲେ?