ହୁତେନ ଶାମ୍ଯତେ ପାପଂ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯେ ଶାନ୍ତିରୁତ୍ତମା
ଯଜ୍ଞ କଲେ ପାପ ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ଆତ୍ମଅଧ୍ୟୟନ କଲେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଶାନ୍ତି ମିଳେ।
ଦାନଂ ତୁ ଦ୍ଵିଵିଧଂ ପ୍ରାହୁଃ ପରତ୍ରାର୍ଥମିହୈଵ ଚ
ଦାନ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର: ଏକଟି ପରଲୋକ ପାଇଁ, ଅନ୍ୟଟି ଏହି ଲୋକ ପାଇଁ।
ଯାଦୃଶଂ ଦୀଯତେ ଦାନଂ ତାଦୃଶଂ ଫଲମଶ୍ନୁତେ
ଯେପରି ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ସେପରି ଫଳ ମିଳେ।
ଧର୍ମଃ କତିଵିଧୋ ଵାପି ତଦ୍ଭଵାନ୍ଵକ୍ତୁମର୍ହତି
ଧର୍ମ କେତେ ପ୍ରକାରର? ଏହି ବିଷୟରେ ଆପଣ କହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ତେଷାଂ ସ୍ଵର୍ଗପଲାଵାପ୍ତିର୍ଯୋ ଽନ୍ଯଥା ସ ଵିମୁହ୍ଯତେ
ଏହିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗର ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି, ଏହାକୁ ଅନ୍ୟରୂପ ଭାବିଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ଭ୍ରମିତ।
ତେଷାଂ ସ୍ଵେ ସ୍ଵେ ସମାଚାରାସ୍ତନ୍ମେ ଵକ୍ତୁମିହାର୍ହସି
ସେମାନଙ୍କର ନିଜ ନିଜ ଆଚରଣ ବିଷୟରେ ଆପଣ ଏଠାରେ ମୋତେ କହିବେ।
ପୂର୍ଵମେଵ ଭଗଵତା ବ୍ରହ୍ମଣା ଲୋକହିତମନୁତିଷ୍ଟତା ଧର୍ମସଂରକ୍ଷଣାର୍ଥମାଶ୍ରମାଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ଽଭିନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟାଃ
ପୂର୍ବରୁ ଭଗବାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଧର୍ମର ସୁରକ୍ଷା ନିମିତ୍ତେ ଚାରିଟି ଆଶ୍ରମ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିଥିଲେ।
ଇତି ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ଯଂ ଖଲୁ ଦ୍ଵିତୀଯମାଶ୍ରମଂ ଵଦନ୍ତି
ଏଭଳି, ଗୃହସ୍ଥ ଆଶ୍ରମକୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଆଶ୍ରମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସମାଵୃତାନାଂ ସଦାଚାରାଣାଂ ସହଧର୍ମଚର୍ଯଫଲାର୍ଥିନାଂ ଗୃହାଶ୍ରମୋ ଵିଧୀଯତେ
ଯେମାନେ ଅଧ୍ୟୟନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛନ୍ତି, ଭଲ ଆଚରଣ ଅଛି, ଏବଂ ସହଧର୍ମ ଚରଣର ଫଳ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗୃହସ୍ଥ ଆଶ୍ରମ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
ଧର୍ମାର୍ଥକାମାଵାପ୍ତିର୍ହ୍ଯ.ତ୍ର ତ୍ରିଵର୍ଗସାଧନମପେକ୍ଷ୍ଯାଗର୍ହିତକର୍ମଣା ଧନାନ୍ଯାଦାଯ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯୋପଲବ୍ଧପ୍ରକର୍ଷେଣ ଵା ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିନିର୍ମିତେନ ଵା ଅଦ୍ଭିଃ ସାଗରଗତେନ ଵା ଦ୍ରଵ୍ଯନିଯମାଭ୍ଯାସଦୈଵତପ୍ରସାଦୋପଲବ୍ଧେନ ଵା ଧନେନ ଗୃହସ୍ଥୋ ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ଯଂ ଵର୍ତଯେତ୍
ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ — ଏହି ତିନି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ୍। ନିର୍ମଳ କାମରେ ଧନ ଅର୍ଜନ କରି, ଅଥବା ଅଧ୍ୟୟନ ଦ୍ୱାରା, ଋଷିମାନଙ୍କ ତିଆରି କରା ଧନ, ସାଗର ଜଳ ଦ୍ୱାରା, ନିୟମ ଅଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କ ଦୟାରେ ଯେଉଁ ଧନ ମିଳେ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ ଚାଲାଇବା ଉଚିତ୍।
ତଦ୍ଧି ସର୍ଵାଶ୍ରମଣାଂ ମୂଲମୁଦାହରନ୍ତି ଗୁରୁକୁଲନିଵାସିନଃ ପରିଵ୍ରାଜକା ଯେ ଽନ୍ଯେ ସଂକଲ୍ପିତଵ୍ରତନିଯମଧର୍ମାନୁଷ୍ଟାନିନସ୍ତେଷାମପ୍ଯନ୍ତରା ଚ ଭିକ୍ଷାବଲିସଂଵିଭାଗାଃ ପ୍ରଵର୍ତନ୍ତେ
ଏହି ଗୃହସ୍ଥ ଆଶ୍ରମକୁ ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମର ମୂଳ ବୋଲି କୁହନ୍ତି। ଗୁରୁଙ୍କ ଘରେ ରହୁଥିବା, ପରିବ୍ରାଜକ ଓ ଅନ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରତ ଓ ନିୟମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଭିକ୍ଷା, ବଳି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାନ ବଣ୍ଟାଯାଏ।
ଵାନପ୍ରସ୍ଥାନାଂ ଚ ଦ୍ରଵ୍ଯୋପସ୍କାର ଇତି ପ୍ରାଯଶଃ ଖଲ୍ଵେତେ ସାଧଵଃ ସାଧୁପଥ୍ଯୋଦନାଃ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯପ୍ରସଂଗିନସ୍ତୀର୍ଥାଭିଗମନଦେଶଦର୍ଶନାର୍ଥଂ ପୃଥିଵୀଂ ପର୍ଯଟନ୍ତି
ବନବାସୀମାନେ ସାଧାରଣତଃ ଅତି କମ୍ ଜିନିଷ ଓ ଉପକରଣ ନେଇ ଚାଲନ୍ତି; ସେମାନେ ନିଜେ ନିଜେ ଭଲ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ, ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲାଗିରହନ୍ତି, ଏବଂ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଦେଖିବାକୁ ଓ ତୀର୍ଥ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଏ ଦେଶରୁ ସେ ଦେଶକୁ ଘୁଞ୍ଚନ୍ତି।
ତେଷାଂ ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ଥାନାଭିଗମନମନସୂଯାଵାକ୍ଯଦାନସୁଖସତ୍କାରାସନସୁଖଶଯନାଭ୍ଯଵହାରସତ୍କ୍ରିଯା ଚେତି
ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଠି ଅଭିବାଦନ କରିବା, ସମ୍ମାନ ସହିତ ସାମ୍ନା କରିବା, ଇର୍ଷ୍ୟା ଛାଡ଼ି ମିଠା କଥା କହିବା, ଆଦର ସହିତ ଆସନ ଓ ଶୋଇବା ସୁବିଧା ଦେବା, ଭଲ ଭାବରେ ଆତିଥ୍ୟ କରିବା ନିୟମ।
ସ ଦତ୍ତ୍ଵା ଦୁଷ୍କୃତଂ ତସ୍ମୈ ପୁଣ୍ଯମାଦାଯ ଗଚ୍ଛତି
ଯେଉଁଠି ସେମାନେ ଦାନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେ ନିଜର ପାପ ଛାଡ଼ି ତାହାର ଫଳରେ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରି ଚାଲିଯାନ୍ତି।
ଅପି ଚାତ୍ର ଯଜ୍ଞକ୍ରିଯାଭିର୍ଦେଵତାଃ ପ୍ରୀଯନ୍ତେ ନିଵାପେନ ପିତରୋ ଵିଦ୍ଯାଭ୍ଯାସଶ୍ରଵଣଧାରଣେନ ଋଷଯଃ ଅପତ୍ଯୋତ୍ପାଦନେନ ପ୍ରଜାପତିରିତି
ଏଠି ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ପିତୃମାନେ ତର୍ପଣ ଦ୍ୱାରା, ଋଷିମାନେ ପାଠ, ଶୁଣିବା ଓ ମନେ ରଖିବା ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପାଦନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ପରିତାପୋଦପଘାତଶ୍ଚ ପାରୁଷ୍ଯଂ ଚାତ୍ର ଗର୍ହିତମ୍
ଏଠି ଅତିରିକ୍ତ କଷ୍ଟ, ଅନ୍ୟକୁ କ୍ଷତି କରିବା ଓ କଠୋର କଥା କହିବା ନିଷିଦ୍ଧ।
ଅହିଂସା ସତ୍ଯମକ୍ରୋଦଂ ସର୍ଵାଶ୍ରମଗତଂ ତପଃ
ଅହିଂସା, ସତ୍ୟବାଦିତା ଓ କ୍ରୋଧ ନ ରଖିବା—ଏହି ସବୁ ଜୀବନର ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ତପସ୍ୟା।
ଅପି ଚାତ୍ର ମାଲ୍ଯାଭରଣଵସ୍ତ୍ରାଭ୍ଯଙ୍ଗନିତ୍ଯୋପଭୋଗନୃତ୍ଯଗୀତଵାଦିତ୍ରଶ୍ରୁତିସୁଖନଯନସ୍ନେହରାମାଦର୍ଶନାନାଂ ପ୍ରାପ୍ତିର୍ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯଲେହ୍ଯପେଯଚୋଷ୍ଯାଣାମଭ୍ଯଵହାର୍ଯ୍ଯାଣାଂ ଵିଵିଧାନାମୁପଭୋଗଃ
ଏଠି ମାଳା, ଗହନା, ବସ୍ତ୍ର, ତେଲ ଲଗାଇବା, ନିତ୍ୟ ଭୋଗ, ନୃତ୍ୟ-ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ ଶୁଣିବାର ଆନନ୍ଦ, ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ଦେଖିବା, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟ ଓ ମିଠା ଦ୍ରବ୍ୟ ଭୋଗ କରିବା ଅନୁମତି ଅଛି।
ସ ସୁଖାନ୍ଯନୁଭୂଯେହ ଶିଷ୍ଟାନାଂ ଗତିମାପ୍ନୁଯାତ୍
ସେ ଏଠି ଏହି ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକମାନଙ୍କର ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ତ୍ଯକ୍ତକାମସୁଖାରଂଭଃ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ତସ୍ଯ ନ ଦୁର୍ଲଭଃ
ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖ ଛାଡ଼ିଦେଇଛି, ସେ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ କରିବା କ୍ଷୁଦ୍ର କଥା ନୁହେଁ।
ଵାନପ୍ରସ୍ଥାଃ ଖଲ୍ଵପି ଧର୍ମମନୁସରନ୍ତଃ ପୁଣ୍ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ନଦୀପ୍ରସ୍ତ୍ରଵଣାନି ସ୍ଵଭକ୍ତେଷ୍ଵରଣ୍ଯେଷୁ ମୃଗଵରାହମହିଷ ଶାର୍ଦୂଲଵନଗଜାକୀର୍ଣେଷୁ ତପସ୍ଯନ୍ତେ ଅନୁସଂଚରନ୍ତି
ବନବାସୀମାନେ ଧର୍ମ ପଥ ଅନୁସରି, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ନଦୀ ଉତ୍ସ ଓ ନିଜ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଅଛିଥିବା ଅରଣ୍ୟରେ ହରିଣ, ବନଶୁକର, ମହିଷ, ବାଘ, ହାତୀ ଆଦି ମଧ୍ୟରେ ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି ଓ ଘୁଞ୍ଚନ୍ତି।
ସମିତ୍କୁଶକୁସୁମାପହାରସଂମାର୍ଜନଲବ୍ଧଵିଶ୍ରାମାଃ ଶୀତୋଷ୍ଣପଵନଵିଷ୍ଟଂ ଭଵିଭିନ୍ନସର୍ଵତ୍ଵଚୋ ଵିଵିଧନିଯମଯୋଗଚର୍ଯାନୁଷ୍ଟାନଵିହିତପରିଶୁଷ୍କମାଂସଶୋଣିତତ୍ଵଗସ୍ଥିଭୂତା ଧୃତିପରାଃ ସତ୍ତ୍ଵଯୋଗାଚ୍ଛରୀରାଣ୍ଯୁଦ୍ଵହୄନ୍ତେ
ସେମାନେ ଜଳାଉଠା, କୁଶ ଓ ଫୁଲ ଆଣି, ସଫା କରି, ଶୀତ-ଗରମ-ପବନ ସହି, ନିୟମ ଓ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସରେ ଦେହ ଶୁଖାଇ ହେବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ଧୃତିରେ ଅଟୁଟ ରହି, ମନର ଶକ୍ତିରେ ଦେହକୁ ବୋହନ୍ତି।
ସ ଦହେଦଗ୍ନିଵଦ୍ଦୋଷାଞ୍ଜଯେଲ୍ଲୋକାଂଶ୍ଚ ଦୁର୍ଜାଯାନ୍
ସେ ଅଗ୍ନି ପରି ଦୋଷକୁ ପୁଡ଼ିଦେଇ, ଦୁର୍ଜୟ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରେ।
ସମଲୋଷ୍ଟାଶ୍ମକାଞ୍ଚନାସ୍ତ୍ରିଵର୍ଗପ୍ରଵୃତ୍ତେଷ୍ଵସକ୍ତବୁଦ୍ଧଯଃ
ମାଟି, ପାଥର ଓ ସୁନାକୁ ସମାନ ଭାବେ ଦେଖି, ତିନି ପ୍ରକାର ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ମନକୁ ଅସକ୍ତ ରଖନ୍ତି।
ଅରିମିତ୍ରୋଦାସୀନାଂ ତୁଲ୍ଯଦର୍ଶନାଃ ସ୍ଥାଵରଜରାଯୁଜାଣ୍ଡଜସ୍ଵେଦଜାନାଂ ଭୂତାନାଂ ଵାଙ୍ମନୃଃକର୍ମଭିରନଭିରନଭିଦ୍ରୋହିଣୋ ଽନିକେତାଃ ପର୍ଵତପୁଲିନଵୃକ୍ଷମୂଲଦେଵାଯତନାନ୍ଯନୁସଂଚରନ୍ତୋ ଵା ସାର୍ଥମୁପେଯୁର୍ନଗରଂ ଗ୍ରାମଂ ଵା ନ କ୍ରୋଧଦର୍ପଲୋଭମୋହକାର୍ପଣ୍ଯଦଂଭପରିଵାଦାଭିମାନନିର୍ଵୃତ୍ତହିଂସା ଇତି
ନ ତସ୍ଯ ସର୍ଵଭୂତେଭ୍ଯୋ ଭଯମୁତ୍ପଦ୍ଯତେ କ୍ଵଚିତ୍
ସେଠାରୁ କେବେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ଭୟ ପାଉନାହିଁ।
ଵିପ୍ରସ୍ତୁ ଭୈକ୍ଷୋପଗତୈର୍ହଵିର୍ଭିଶ୍ଚିତା ଗ୍ନିନା ସଂଵ୍ରଜତେ ହି ସୋକାନ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭିକ୍ଷାରେ ମିଳିଥିବା ହବିଷ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିକୁ ଆହୁତି ଦେଇ ପିତୃଲୋକକୁ ଯାନ୍ତି।
ଅନିନ୍ଧନଂ ଜ୍ଯୋତିରିଵ ପ୍ରଶାନ୍ତଂ ସ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଶ୍ରଯତେ ଦ୍ଵିଜାତିଃ
ଯେଉଁପରି ଇଂଧନ ନଥିବା ଶାନ୍ତ ଅଗ୍ନି, ସେପରି ଶାନ୍ତ ଦ୍ୱିଜ ନିଜେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ତମହଂ ଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛାମି ତଦ୍ଭଵାନ୍ଵକ୍ତୁମର୍ହତି
ମୁଁ ଏହାକୁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ; ଆପଣ ଦୟାକରି ମୋତେ କହିବେ।
ତତ୍ର ଗୁରୁକୁଲଵାସମେଵ ପ୍ରଥମମାଶ୍ରମମାହରନ୍ତି ସମ୍ଯଗତ୍ର ଶୌଚସସ୍କାରନିଯମଵ୍ରତଵିନିଯତାତ୍ମା ଉଭେ ସଂଧ୍ଯେ ଭାସ୍କରାଗ୍ନିଦୈଵତାନ୍ଯୁପସ୍ଥାଯ ଵିହାଯ ତଦ୍ଧ୍ଯାଲସ୍ଯଂ ଗୁରୋରଭିଵାଦନଵେଦାବ୍ଯାସଶ୍ରଵଣପଵିତ୍ରଘୀକୃତାନ୍ତରାତ୍ମା ତ୍ରିଷଵଣମୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯାଗ୍ନିପରିଚରଣଗୁରୁଶୁଶ୍ରୂଷା ନିତ୍ଯଭିକ୍ଷାଭୈକ୍ଷ୍ଯାଦିସର୍ଵନିଵେଦିତାନ୍ତରାତ୍ମା ଗୁରୁଵଚନନିଦେଶାନୁଷ୍ଟାନାପ୍ରତିକୂଲୋ ଗୁରୁପ୍ରସାଦଲବ୍ଧସ୍ଵାଧ୍ଯାଯତତ୍ପରଃ ସ୍ଯାତ୍
ଏହି ଆଶ୍ରମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମ ଆଶ୍ରମ ହେଉଛି ଗୁରୁଙ୍କ ଘରେ ରହିବା। ଏଠି, ଶୁଚିତା, ନିୟମ, ବ୍ରତ ଓ ନିୟମିତ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମସଂଯମ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ଉଭୟ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା, ଆଳସ୍ୟ ଛାଡ଼ିବା, ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବା, ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାକୁ ପବିତ୍ର କରିବା, ଦିନେ ତିନିଥର ପାଣି ଛୁଇଁବା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ରଖିବା, ଅଗ୍ନି ସେବା, ଗୁରୁଙ୍କ ସେବା, ଦିନେ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା, ସମସ୍ତ କଥା ଗୁରୁଙ୍କୁ ଉପହାର କରିବା, ଗୁରୁଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସରଣ କରିବା, ଗୁରୁଙ୍କ ଦୟା ଲାଭ କରି ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲାଗି ରହିବା ଉଚିତ୍।
ଶତ୍ରୁ, ମିତ୍ର, ଓ ଅପରିଚିତକୁ ସମାନ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି; ଥିବା, ଡିମ୍ବରୁ, ଗର୍ଭରୁ, ଓ ଅର୍ଦ୍ରତାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି କଥା, ମନ, କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କେବେ ଅନ୍ୟାୟ କରନ୍ତିନାହିଁ; ଘର ନଥିବା, ପାହାଡ଼ ଢାଳ, ନଦୀ କୂଳ, ଗଛ ମୂଳ, ଦେଉଳ ଘୁଞ୍ଚନ୍ତି, କିମ୍ବା ସାଥି ସହିତ ସହର ଗାଁକୁ ଯାନ୍ତି; କ୍ରୋଧ, ଅଭିମାନ, ଲୋଭ, ମୋହ, ଦୁଃଖ, ଚାଳାକି, ନିନ୍ଦା, ଅହଂକାର, ହିଂସା ନାହିଁ।