ନିଵେଦାଦେଵ ନିର୍ଵାଣଂ ନ ଚ କିଞ୍ଚିଦ୍ଵିଚ୍ଚିତଯେତ୍
ବିରକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ମିଳେ; କୌଣସି କଥାରେ ମନକୁ ବିଘ୍ନିତ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଶୌଚେ ତୁ ସତତଂ ଯୁକ୍ତଃ ସଦାଚାରସମନ୍ଵିତଃ
ସଦା ପବିତ୍ରତାରେ ଲଗିଥିବା ଉଚିତ, ଭଲ ଆଚରଣ ଥିବା ଉଚିତ।
ସତ୍ଯଂଵ୍ରତଂ ତପଃ ଶୌଚଂ ସତ୍ଯଂ ଵିସୃଜତେ ପ୍ରଜା
ସତ୍ୟ, ପ୍ରତିଜ୍ଞା, ତପସ୍ୟା, ପବିତ୍ରତା—ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜାମାନେ ଟିକି ରହନ୍ତି।
ଅନୃତଂ ତମସୋ ରୂପଂ ତମସା ନୀଯତେ ହ୍ଯଧଃ
ମିଥ୍ୟା ହେଉଛି ଅନ୍ଧକାରର ରୂପ; ଅନ୍ଧକାର ଦ୍ୱାରା ଲୋକ ତଳକୁ ଯାନ୍ତି।
ସୁଦୁଷ୍ପ୍ରକାଶ ଇତ୍ଯାହୁର୍ନରକଂ ତମ ଏଵ ଚ
ନରକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ଧାର ଏବଂ ପ୍ରକାଶିତ କରିବା ଅତି କଷ୍ଟକର, ଏହା ଅନ୍ଧକାର ନିଜେ।
ତତ୍ରାପ୍ଯେଵଂଵିଧା ଲୋକେ ଵୃତ୍ତିଃ ସତ୍ଯାନୃତେ ଭଵେତ୍
ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ, ଏପରି ଜଗତରେ, ଆଚରଣ ସତ୍ୟ ଓ ମିଥ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଘଟେ।
ଶାରୀରୈର୍ମାନସୈର୍ଦୁଃଖୈଃ ସୁଖୈଶ୍ଚାପ୍ଯସୁଖୋଦଯୈଃ
ଶରୀର ଓ ମନର ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଏବଂ ଯେଉଁ ସୁଖ ତଥାପି ଆସଲେ ସୁଖ ନୁହେଁ—
ତତ୍ର ଦୁଃଖଵିମୋକ୍ଷାର୍ଥଂ ପ୍ରଯତେତ ଵିଚକ୍ଷଣଃ
ସେଠାରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ।
ରାହୁଗ୍ରସ୍ତସ୍ଯ ସୋମସ୍ଯ ଯଥା ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନା ନ ଭାସତେ
ରାହୁ ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦ୍ର ଆଚ୍ଛାଦିତ ହେଲେ, ତାହାର ଆଲୋକ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ଯେପରି—
ତଥା ତମୋଭିଭୂତାନାଂ ଭୂତାନାଂ ନଶ୍ଯତେ ସୁଖମ୍
ସେପରି, ଅନ୍ଧକାରରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କର ସୁଖ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ଵଦୈତଦ୍ଭଵତାଭିହିତଂ ସୁଖାନାଂ ପରମା ସ୍ଥିତିରିତି
ଆପଣ ଯେପରି କହିଛନ୍ତି, ସୁଖର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥା କଣ, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ।
ନ ତଦୁପଗୃହ୍ଣୀମୋ ନ ହ୍ଯେଷାମୃଷୀଣାଂ ମହତି ସ୍ଥିତାନାମ୍
ଆମେ ଏହାକୁ ମନେ ନେଇପାରୁନାହିଁ, କାରଣ ଏହିପରି ଅବସ୍ଥା ଏହି ମହା ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାହିଁ।
ତପସି ଶ୍ରୂଯତେ ତ୍ରିଲୋକକୃଦ୍ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଭୁରେକାକୀ ତିଷ୍ଟତି ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ନ କାମସୁଖୋଷ୍ଵାତ୍ମାନମଵଦଧାତି
ତପସ୍ୟାରେ, ତିନି ଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା, ପ୍ରଭୁ ଏକାକି ଦଣ୍ଡ ରଖିଥାନ୍ତି, ନିଜେ ନିର୍ମଳ ରହି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖରେ ଆନନ୍ଦ ନେନାହିଁ।
ଅପି ଚ ଭଗଵାନ୍ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵର ଉମାପତିଃ କାମମଭିଵର୍ତମାନମନଙ୍ଗତ୍ଵେନ ସମମନଯତ୍
ଏହା ସହିତ, ଭଗବାନ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ଉମାପତି ଶିବ, କାମକୁ ଅନଙ୍ଗ କରି, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଦମନ କରିଥିଲେ।
ତସ୍ମାଦ୍ଭୂମୌ ନ ତୁ ମହାତ୍ମଭିରଞ୍ଜଯତି ଗୃହୀତୋ ନ ତ୍ଵେଷ ତାଵଦ୍ଵିଶିଷ୍ଟୋ ଗୁଣଵିଶେଷ ଇତି
ଏହିଠାରେ ମହାନ୍ ମନ୍ୟମାନେ ଭୂମିକୁ ଶୋଭା ଦେଇନାହାନ୍ତି; ଏହାକୁ ଧାରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା କୌଣସି ବିଶେଷ ଗୁଣ ଭାବେ ଗଣାଯାଏ ନାହିଁ।
ନୈତଦ୍ଭଗଵତଃ ପ୍ରତ୍ଯେମି ଭଵତା ତୂକ୍ତଂ ସୁଖାନାଂ ପରମାଃ ସ୍ତ୍ରିଯ ଇତି ଲୋକପ୍ରଵାଦୋ ହି ଦ୍ଵିଵିଧଃ ଫଲୋଦଯଃ ସୁକୃତାତ୍ସୁଖମଵାପ୍ଯତେ ଽନ୍ଯଥା ଦୁଃଖମିତି
ମୁଁ ଏହି କଥାକୁ ମାନିନାହିଁ, ହେ ଭାଗ୍ୟବାନ୍, ଯେ ଆପଣ କହିଛନ୍ତି ନାରୀମାନେ ସମସ୍ତ ସୁଖରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଲୋକେ କହନ୍ତି, ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ଫଳ ମିଳେ: ଭଲ କାମରୁ ସୁଖ ମିଳେ, ନହେଲେ ଦୁଃଖ ଆସେ।
ନିତ୍ଯମେଵ ସୁଖଂ ସ୍ଵର୍ଗେ ସୁଖଂ ଦୁଃଖମିହୋଭଯମ୍
ସ୍ୱର୍ଗରେ ସଦା ସୁଖ ରହିଥାଏ; ଏଠାରେ ତ ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ ଦୁହିଁ ମିଳେ।
ପୃଥିଵୀ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଜନିତ୍ରୀ ତଦ୍ଵିଧାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ
ଭୂମି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମାଆ, ଏହିପରି ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ପ୍ରକୃତିର।
ଇତ୍ଯେତଲ୍ଲୋକନିର୍ମାତା ଧର୍ମସ୍ଯ ଚରିତସ୍ଯ ଚ
ଏହିଭଳି, ସେଇ ସମସ୍ତ ଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତ୍ରୀ ଓ ଧର୍ମ ଓ ଆଚାରର ମୂଳ।
ହୁତେନ ଶାମ୍ଯତେ ପାପଂ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯେ ଶାନ୍ତିରୁତ୍ତମା
ଯଜ୍ଞ କଲେ ପାପ ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ଆତ୍ମଅଧ୍ୟୟନ କଲେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଶାନ୍ତି ମିଳେ।
ଦାନଂ ତୁ ଦ୍ଵିଵିଧଂ ପ୍ରାହୁଃ ପରତ୍ରାର୍ଥମିହୈଵ ଚ
ଦାନ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର: ଏକଟି ପରଲୋକ ପାଇଁ, ଅନ୍ୟଟି ଏହି ଲୋକ ପାଇଁ।
ଯାଦୃଶଂ ଦୀଯତେ ଦାନଂ ତାଦୃଶଂ ଫଲମଶ୍ନୁତେ
ଯେପରି ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ସେପରି ଫଳ ମିଳେ।
ଧର୍ମଃ କତିଵିଧୋ ଵାପି ତଦ୍ଭଵାନ୍ଵକ୍ତୁମର୍ହତି
ଧର୍ମ କେତେ ପ୍ରକାରର? ଏହି ବିଷୟରେ ଆପଣ କହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ତେଷାଂ ସ୍ଵର୍ଗପଲାଵାପ୍ତିର୍ଯୋ ଽନ୍ଯଥା ସ ଵିମୁହ୍ଯତେ
ଏହିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗର ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି, ଏହାକୁ ଅନ୍ୟରୂପ ଭାବିଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ଭ୍ରମିତ।
ତେଷାଂ ସ୍ଵେ ସ୍ଵେ ସମାଚାରାସ୍ତନ୍ମେ ଵକ୍ତୁମିହାର୍ହସି
ସେମାନଙ୍କର ନିଜ ନିଜ ଆଚରଣ ବିଷୟରେ ଆପଣ ଏଠାରେ ମୋତେ କହିବେ।
ପୂର୍ଵମେଵ ଭଗଵତା ବ୍ରହ୍ମଣା ଲୋକହିତମନୁତିଷ୍ଟତା ଧର୍ମସଂରକ୍ଷଣାର୍ଥମାଶ୍ରମାଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ଽଭିନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟାଃ
ପୂର୍ବରୁ ଭଗବାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଧର୍ମର ସୁରକ୍ଷା ନିମିତ୍ତେ ଚାରିଟି ଆଶ୍ରମ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିଥିଲେ।
ଇତି ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ଯଂ ଖଲୁ ଦ୍ଵିତୀଯମାଶ୍ରମଂ ଵଦନ୍ତି
ଏଭଳି, ଗୃହସ୍ଥ ଆଶ୍ରମକୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଆଶ୍ରମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସମାଵୃତାନାଂ ସଦାଚାରାଣାଂ ସହଧର୍ମଚର୍ଯଫଲାର୍ଥିନାଂ ଗୃହାଶ୍ରମୋ ଵିଧୀଯତେ
ଯେମାନେ ଅଧ୍ୟୟନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛନ୍ତି, ଭଲ ଆଚରଣ ଅଛି, ଏବଂ ସହଧର୍ମ ଚରଣର ଫଳ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗୃହସ୍ଥ ଆଶ୍ରମ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
ଅତ୍ରୋଚ୍ଯତେ ଅନୃତାତ୍ଖଲୁ ତମଃ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତଂ ତତସ୍ତମୋଗ୍ରସ୍ତା ଅଧର୍ମମେଵାନୁଵର୍ତନ୍ତେ ନ ଧର୍ମଂ କ୍ରୋଧଲୋଭମୋହହିଂସାନୃତାଦିଭିଖଚ୍ଛନ୍ନାଃ ଖଲ୍ଵସ୍ମିଂଲ୍ଲୋକେ ନାମୁତ୍ର ସୁଖମାପ୍ନୁଵନ୍ତି ଵିଵିଧଵ୍ଯାଧିରୁଜୋପତାପୈରଵକୀର୍ଯନ୍ତେ ଵଧବନ୍ଧନପରିକ୍ଲେଶାଦିଭିଶ୍ଚ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାଶ୍ରମକୃତୈରୁପତାପୈରୁପତପ୍ଯନ୍ତେ ଵର୍ଷଵାତାତ୍ଯୁଷ୍ଣାତିଶୀତକୃତୈଶ୍ଚ ପ୍ରତିଭଯୈଃ ଶାରୀରୈର୍ଦୁଃଖୈରୁପତପ୍ଯନ୍ତେ ବନ୍ଧୁଧନଵିନାଶଵିପ୍ରଯୋଗକୃତୈଶ୍ଚ ମାନସୈଃ ଶୌକୈରଭିଭୂଯନ୍ତେ ଜରାମୃତ୍ଯୁକୃତୈଶ୍ଚାନ୍ଯୈରିତି ଯସ୍ତ୍ଵେତୈଃ
ଏଠାରେ କହାଯାଏ: ମିଥ୍ୟା କଥାରୁ ଅନ୍ଧକାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏହି ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକାଯାଇଥିବା ଲୋକେ ଧର୍ମ ଛାଡ଼ି ଅଧର୍ମରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ମୋହ, ହିଂସା, ମିଥ୍ୟା ଓ ଏପରି ଅନେକ ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ଲିପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ସେମାନେ ପରଲୋକରେ କେବେ ସୁଖ ପାଆନ୍ତିନାହିଁ; ବିଭିନ୍ନ ରୋଗ, ବେଦନା, ହତ୍ୟା, ବନ୍ଧନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କଷ୍ଟରେ ପୀଡ଼ିତ ହୁଅନ୍ତି; ଭୋକ, ତିଆସ, କ୍ଲାନ୍ତି ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଶାରୀରିକ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଦୁଃଖିତ ହୁଅନ୍ତି; ବର୍ଷା, ପବନ, ଅତି ତାପ, ଅତି ଶୀତର ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ ଶରୀର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗନ୍ତି; ବନ୍ଧୁ, ଧନ ହାରାଇବା ଓ ବିୟୋଗର ମନୋବେଦନାରେ ଦୁଃଖିତ ହୁଅନ୍ତି; ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଆଦି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କଷ୍ଟରେ ମୁହଁ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ତତ୍ର ଗୁରୁକୁଲଵାସମେଵ ପ୍ରଥମମାଶ୍ରମମାହରନ୍ତି ସମ୍ଯଗତ୍ର ଶୌଚସସ୍କାରନିଯମଵ୍ରତଵିନିଯତାତ୍ମା ଉଭେ ସଂଧ୍ଯେ ଭାସ୍କରାଗ୍ନିଦୈଵତାନ୍ଯୁପସ୍ଥାଯ ଵିହାଯ ତଦ୍ଧ୍ଯାଲସ୍ଯଂ ଗୁରୋରଭିଵାଦନଵେଦାବ୍ଯାସଶ୍ରଵଣପଵିତ୍ରଘୀକୃତାନ୍ତରାତ୍ମା ତ୍ରିଷଵଣମୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯାଗ୍ନିପରିଚରଣଗୁରୁଶୁଶ୍ରୂଷା ନିତ୍ଯଭିକ୍ଷାଭୈକ୍ଷ୍ଯାଦିସର୍ଵନିଵେଦିତାନ୍ତରାତ୍ମା ଗୁରୁଵଚନନିଦେଶାନୁଷ୍ଟାନାପ୍ରତିକୂଲୋ ଗୁରୁପ୍ରସାଦଲବ୍ଧସ୍ଵାଧ୍ଯାଯତତ୍ପରଃ ସ୍ଯାତ୍
ଏହି ଆଶ୍ରମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମ ଆଶ୍ରମ ହେଉଛି ଗୁରୁଙ୍କ ଘରେ ରହିବା। ଏଠି, ଶୁଚିତା, ନିୟମ, ବ୍ରତ ଓ ନିୟମିତ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମସଂଯମ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ଉଭୟ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା, ଆଳସ୍ୟ ଛାଡ଼ିବା, ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବା, ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାକୁ ପବିତ୍ର କରିବା, ଦିନେ ତିନିଥର ପାଣି ଛୁଇଁବା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ରଖିବା, ଅଗ୍ନି ସେବା, ଗୁରୁଙ୍କ ସେବା, ଦିନେ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା, ସମସ୍ତ କଥା ଗୁରୁଙ୍କୁ ଉପହାର କରିବା, ଗୁରୁଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସରଣ କରିବା, ଗୁରୁଙ୍କ ଦୟା ଲାଭ କରି ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲାଗି ରହିବା ଉଚିତ୍।