ଜିତକ୍ଲମାଃ ସମା ଧୀରା ମୂର୍ଦ୍ଧନ୍ଯାତ୍ମାନମାଦଧନ୍
ଯେଉଁ ଧୀର ଓ ଶାନ୍ତ ଲୋକେ କ୍ଲାନ୍ତିକୁ ଜିତି, ଆତ୍ମାକୁ ମୁଣ୍ଡରେ ଅବସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି।
ତସ୍ମିନ୍ସମିଧ୍ଯତେ ନିତ୍ଯମଗ୍ନିଃ ସ୍ଥାଲ୍ଯାମିଵାହିତଃ
ସେଠାରେ ଅଗ୍ନି ସଦା ଜ୍ୱଳିତ ଅଛି, ଯେପରି ଚୁଲିରେ ଥିବା ହାଣ୍ଡିରେ।
ଶ୍ଵସିତ୍ଯାଭାଷତେ ଚୈଵ ତତୋ ଜୀଵୋ ନିରର୍ଥକଃ
ସେ ଶ୍ୱାସ ନେଇବା ଓ କଥା କହିବା ପରେ, ଜୀବ ନିର୍ଅର୍ଥକ ହୁଏ।
ଅଗ୍ନିର୍ଜରଯତେ ଚୈତତ୍ତଦା ଜୀଵୋ ନିରର୍ଥକଃ
ଅଗ୍ନି ଏହି ଦେହକୁ ଜଳାଇ ଦେଇ, ତାପରେ ଜୀବ ନିର୍ଅର୍ଥକ ହୁଏ।
ଵାଯୁରେଵ ଜହାତ୍ଯେନମୂଷ୍ମଭାଵଶ୍ଚ ନଶ୍ଯତି
ବାୟୁ ମାତ୍ର ଛାଡି ଯାଏ, ତାହାର ଉଷ୍ମତା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଵାଯୁମଞ୍ଜଲଵତ୍ପଶ୍ଯେଦ୍ଗଚ୍ଛେତ୍ସହ ମରୁଦ୍ଗୁଣୈଃ
ବାୟୁକୁ ହାତରେ ଧରିଥିବା ପରି ଦେଖିବା ଉଚିତ, ଏହା ବାୟୁର ଗୁଣ ସହିତ ଚାଲିଯାଏ।
ମହାର୍ଣଵଵିମୁକ୍ତତ୍ଵାଦନ୍ଯତ୍ସଲିଲଭାଜନମ୍
ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ଅନ୍ୟ ଜଳପାତ୍ର ରହିଯାଏ।
କ୍ଷିପ୍ରଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ନଶ୍ଯେତ ଯଥା ନଶ୍ଯତ୍ଯସୌ ତଥା
ସେ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରବେଶ କରି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ଯେପରି ଅନ୍ୟଟି ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ଯେଷାମନ୍ଯତରାଭାଵାଞ୍ଚତୁର୍ଣାଂ ନାସ୍ତି ସଂଶଯଃ
ଏହି ଚାରିଟିରୁ ଯଦି ଯେକୌଣସି ଏକ ଅନୁପସ୍ଥିତ ହୁଏ, ତେବେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ନଶ୍ଯତେ କୋଷ୍ଟଭେଦାର୍ଥମଗ୍ରିର୍ନଶ୍ଯତ୍ଯଭୋଜନାତ୍
ଅଗ୍ନି ଇନ୍ଧନ ନଥିଲେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ଖାଦ୍ୟ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ପୀଡିତେ ଽନ୍ଯତରେ ହ୍ଯେଷାଂ ସଂଘାତୋ ଯାତି ପଞ୍ଚତାମ୍
ଏହି ଦୁଇଟିରୁ ଯଦି କୌଣସି ଏକ କଷ୍ଟ ଭୋଗେ, ସମସ୍ତ ମିଶ୍ରଣ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
କିଂ ଖେଦଯତି ଵା ଜୀଵଃ କିଂ ଶୃଣୋତି ବ୍ରଵୀତି ଚ
ଜୀବ କଣ କ୍ଲାନ୍ତି ଅନୁଭବେ, କଣ ଶୁଣେ, ଏବଂ କଣ କହେ?
ଯୋ ଦତ୍ତ୍ଵା ମ୍ରିଯତେ ଜନ୍ତୁଃ ସା ଗୌଃ କଂ ତାରଯିଷ୍ଯତି
ଯେ ପ୍ରାଣୀ ଦେଇ ମରିଯାଏ, ସେ ଗାଈ କିପରି କାହାକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରିବ?
ଇହୈଵ ଵିଲଯଂ ଯାନ୍ତି କୁତସ୍ତେଷାଂ ସମାଗମଃ
ସେମାନେ ଏଠାରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି; ତେବେ ସେମାନଙ୍କର ପୁନଃ ମିଳନ କିପରି ସମ୍ଭବ?
ଅଗ୍ନିନା ଚୋପଯୁକ୍ତସ୍ଯ କୁତଃ ସଂଜୀଵନଂ ପୁନଃ
ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିବା ପାଇଁ, ପୁନଃ ଜୀବନ କିପରି ହେବ?
ଜୀଵନ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରଵର୍ତନ୍ତେ ମୃତଃ କ୍ଵ ପୁନରେଷ୍ଯତି
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ ଅଛି, ସେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ; ମରିଗଲା ପରେ, ସେ କିପରି ପୁନଃ ଫେରିପାରିବ?
ମୃତାଃ ପ୍ରଣଶ୍ଯନ୍ତି ବୀଜାଦ୍ବୀଜଂ ପ୍ରଣଶ୍ଯତି
ମୃତ ଲୋକ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି; ବିଜରୁ ବିଜ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ତ ନିଵର୍ତଯ ସର୍ଵଜ୍ଞ ଯତସ୍ତ୍ଵାମାଶ୍ରିତୋ ହ୍ଯହମ୍
ସମସ୍ତଜ୍ଞ, ଏମାନେକୁ ଫେରାଇ ଦିଅ, କାରଣ ମୁଁ ତୁମେଠାରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି।
ପୁନରାହୁ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ତତ୍ସଂଦେହନିଵୃତ୍ତଯେ
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ପୁନଃ କହ।
ଯାତି ଦେହାନ୍ତରଂ ପ୍ରାଣୀ ଶରୀରଂ ତୁ ଵିଶୀର୍ଯତେ
ପ୍ରାଣୀ ଅନ୍ୟ ଦେହକୁ ଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଶରୀର ତାହାର ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ସମିଧାମଗ୍ନିଦଗ୍ଧାନାଂ ଯଥାଗ୍ରିର୍ଦ୍ଦଶ୍ଯତେ ତଥା
ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଥିବା କାଠରେ ଯେପରି ଅଗ୍ନି ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ହୁଏ।
ଇନ୍ଧନସ୍ଯୋପଯୋଗାନ୍ତେ ସ ଵାଗ୍ନିର୍ନୋପଲଭ୍ଯତେ
ଇନ୍ଧନ ଶେଷ ହେଲା ପରେ, ସେ ଅଗ୍ନି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
ଗତିର୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରମାଣଂ ଵା ସଂସ୍ଥାନଂ ଵା ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଯାହାର ଗତି, ମାପ କିମ୍ବା ଆକାର କେହି ଜାଣିପାରିନାହିଁ—
ନଶ୍ଯତୀତ୍ଯେଵ ଜାନାମି ଶାନ୍ତମଗ୍ନିମନିନ୍ଧନମ୍
ମୁଁ ଏହି କଥା ଜାଣିଛି, ଏହା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ; ଜଳିବା ଜଳିବା ଅଗ୍ନି ପରି, ଯେଉଁଠାରେ ଜଳାଇବା ପାଇଁ କିଛି ନାହିଁ।
ସମିଧାମୁପଯୋଗାନ୍ତେ ଯଥାଗ୍ନିର୍ନୋପଲଭ୍ଯତେ
ଯେପରି ଜଳାଇବା ଜାଳିବା ସମିଧା ଶେଷ ହେଲେ ଅଗ୍ନି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେନାହିଁ—
ତଥା ଶରୀରସଂତ୍ଯାଗେ ଜୀଵୋ ହ୍ଯାକାଶଵତ୍ସ୍ଥିତଃ
ସେପରି ଶରୀର ଛାଡିଦେଲେ, ଜୀବ ଆକାଶ ପରି ଅବସ୍ଥିତ ରହିଯାଏ।
ପ୍ରାଣାନ୍ଧାରଯତେ ହ୍ଯଗ୍ନିଃ ସ ଜୀଵ ଉପଧାର୍ଯତାମ୍
ଏହି ଅଗ୍ନି ହେଉଛି ପ୍ରାଣକୁ ଧାରଣ କରେ; ଏହି ଜୀବକୁ ଭଲଭାବେ ବୁଝ।
ତସ୍ମିନ୍ନଷ୍ଟେ ଶରୀରାଗ୍ନୌ ତତୋ ଦେହମଚେତନମ୍
ଯେତେବେଳେ ଶରୀରର ଅଗ୍ନି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଶରୀର ଜଡ ହୋଇଯାଏ।
ଜଗମାନାଂ ହି ସର୍ଵେଷାଂ ସ୍ଥାଵରାଣାଂ ତଥୈଵ ଚ
ଏହି କଥା ସମସ୍ତ ଚଳିତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ଏକରୂପ।
ତେଷାଂ ତ୍ରଯାଣାମେକତ୍ଵାଦ୍ଵଯଂ ଭୂମୌ ପ୍ରତିଷ୍ଟିତମ୍
ଏହି ତିନିଟି ଏକ ହେବାରୁ, ତାଙ୍କର ଦ୍ୱିତ୍ୱ ଭୂମିରେ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଛି।