ଆକାଶସଦୃଶା ହ୍ଯେତେ ଭିଦ୍ଯନ୍ତେ ତତ୍ତ୍ଵଦଶନାତ୍
ଏମାନେ ଆକାଶ ପରି, ଏବଂ ସତ୍ୟର ଛେଦନରେ ଏମାନେ ବିଭକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ସାଗରେ ଚୈଵ ପ୍ରମାଣଂ ଵିହିତଂ ଯଥା
ତିନି ଲୋକ ଓ ସାଗରରେ ଯେପରି ମାପ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ସେପରି।
ସିଦ୍ଧାନାଂ ଦେଵତାନାଂ ଚ ପରିମୀତା ଯଦା ଗତିଃ
ସିଦ୍ଧମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ ଯେତେବେଳେ ଚଳାଚଳରେ ସୀମିତ ହୁଅନ୍ତି।
ନାମଧେଯାନୁରୁପସ୍ଯ ମାନସସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ବଡ ମନ୍ଦିର ଲୋକଙ୍କର ନାମ ଓ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ।
କୋ ଽନ୍ଯସ୍ତଦ୍ଵେଦିତୁଂ ଶକ୍ଯୋ ଯୋ ଽପି ସ୍ଯାତ୍ତଦ୍ଵିଧୋ ଽପରଃ
ଏହାକୁ ଅନ୍ୟ କିଏ ଜାଣିପାରିବ, ଯଦି ଏପରି ଅନ୍ୟ କେହି ଥାଏ ମଧ୍ୟ?
ବ୍ରହ୍ମା ଧର୍ମମଯଃ ପୂର୍ଵଃ ପ୍ରଜାପତିରନୁତ୍ତମଃ
ବ୍ରହ୍ମା ଧର୍ମର ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ପ୍ରଥମ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା।
ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ପୂର୍ଵଜଂ ଚାହ ଭଵାନ୍ସଂଦେହ ଏଵ ମେ
ଆପଣ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରାଚୀନ ବୋଲି କହୁଛନ୍ତି, ଏହା ନେଇ ମୋର ସନ୍ଦେହ ଅଛି।
ତସ୍ଯାସନଵିଧାନାର୍ଥଂ ପୃଥିଵୀ ପଦ୍ମମୁଚ୍ଯତେ
ତାଙ୍କର ଆସନ ପାଇଁ ପୃଥିବୀକୁ ପଦ୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ସ୍ଥିତୋ ଲୋକାନ୍ସୃଜତ୍ଯେଷ ଜଗଦ୍ଵିଧିଃ
ସେହି ପଦ୍ମର ମଧ୍ୟରେ ବସି, ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି; ସେହିଏ ଏହି ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା।
ମେରୁମଧ୍ଯେ ସ୍ଥିତୋ ବ୍ରହ୍ମା ତଦ୍ଵହିର୍ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ମେରୁ ପର୍ବତର ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ବସିଛନ୍ତି; ଏହାର ବାହାରେ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସଂରକ୍ଷଣାର୍ଥଂ ଭୂତାନାଂ ସୃଷ୍ଟଂ ପ୍ରଥମତୋ ଜଲମ୍
ଭୂତମାନଙ୍କର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରଥମେ ଜଳ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା।
ଯତ୍ପ୍ରାଣାଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଵର୍ଦ୍ଧନ୍ତେ ଯେନ ଚ ପ୍ରଜାଃ
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜୀବର ପ୍ରାଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ଏବଂ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜାମାନେ ବଢ଼ନ୍ତି।
ସର୍ଵଂ ତଦ୍ଵାରୁଣଂ ଜ୍ଞେଯମାପସ୍ତସ୍ତଂଭିରେ ପୁନଃ
ଏହା ସବୁ ବାରୁଣଙ୍କର ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ୍। ପୁଣି ପାଣି ସବୁ ଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲା।
କଥଂ ଵା ମେଦିନୀ ସୃଷ୍ଟେତ୍ଯତ୍ର ମେ ସଂଶଯୋ ମହାନ୍
ମେଦିନୀ କିପରି ତିଆରି ହେଲା? ଏହା ନେଇ ମୋର ମନରେ ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ ଅଛି।
ଲୋକସଂଭଵସଂଦେହଃ ସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ମହାତ୍ମନାମ୍
ବଡ଼ ମନିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସଂସାରର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି।
ତ୍ଯକ୍ତାହାରାଃ ସ୍ପର୍ଦ୍ଧମାନା ଦିଵ୍ଯଂ ଵିର୍ଷଶତଂ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଦ୍ୱିଜମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ଏକାଉଁଠି ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ହରାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ଶତ ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଧରି ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ।
ଦିଵ୍ଯା ସରସ୍ଵତୀ ତତ୍ର ସଂବଭୂଵ ନଭସ୍ତଲାତ୍
ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ସରସ୍ୱତୀ ଆକାଶରୁ ଅବତରିତ ହେଲେ।
ନଷ୍ଟଚନ୍ଦ୍ରାର୍କପଵନଂ ପ୍ରସୁପ୍ତମିଵ ସଂବଭୌ
ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ପବନ ହରାଇଯିବା ପରି ଲାଗିଲା, ସବୁ କିଛି ଘୁମେ ପଡ଼ିଥିବା ପରି ଦେଖାଗଲା।
ତସ୍ମାଞ୍ଚ ସଲିଲୋତ୍ପୀଡାଦୁଦତିଷ୍ଟତ ମାରୁତଃ
ପାଣିର ଚାପରୁ ପବନ ଉଠିଆସିଲା।
ତଞ୍ଚାଭସା ପୂର୍ଯମାଣଂ ସଶବ୍ଦଂ କୁରୁତେ ଽନିଲଃ
ସେଇ ପବନ ଆକାଶକୁ ଭରିଦେଇ, ଶବ୍ଦ କରିବାକୁ ଲାଗିଲା।
ଭିତ୍ତ୍ଵାର୍ଣଵତଲଂ ଵାଯୁଃ ସମୁତ୍ପତତି ଘୋଷଵାନ୍
ପବନ ପାଣିର ତଳକୁ ଭେଦି, ଉପରକୁ ଉଡ଼ିଗଲା ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କଲା।
ଆକାଶସ୍ଥାନମାସାଦ୍ଯ ପ୍ରଶାନ୍ତିଂ ନାଧିଗଚ୍ଛତି
ପବନ ଆକାଶରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତି ପାଇଲା ନାହିଁ।
ପ୍ରାଦୁରାସୀଦୂର୍ଧ୍ଵଶିଖଃ କୃତ୍ଵା ନିସ୍ତିମିରଂ ତମଃ
ଏଠାରେ ଏକ ଘନ ଅନ୍ଧାର ଉପରକୁ ଉଠି ଦେଖାଦେଲା, ଯେଉଁଥିରେ କିଛି ଆଲୋକ ନଥିଲା।
ତଦଗ୍ନିଵାଯୁସଂପର୍କାଦ୍ଧନତ୍ଵମୁପପଦ୍ଯତେ
ଅଗ୍ନି ଓ ପବନର ସଂଯୋଗରୁ ଦୃଢତା ଆସିଥାଏ।
ସ ସଂଘାତତ୍ଵମାପନ୍ନୋ ଭୂମିତ୍ଵମନୁଗଚ୍ଛତି
ସେଇ ଦୃଢତା ଏକଠି ହୋଇ, ପୃଥିବୀର ଗୁଣ ନେଇଥାଏ।
ଭୂମିର୍ଯୋ ନିରିଯଂ ଜ୍ଞେଯା ଯସ୍ଯାଃ ସର୍ଵଂ ପ୍ରସୂଯତେ
ଏହି ପୃଥିବୀ ହେଉଛି ସେଉଁଠାରୁ ସବୁ କିଛି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏହିକୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ୍।
ଆଵୃତା ଯୈରିମେ ଲୋକା ମହାଭୂତାଭିସଂଜ୍ଞିତୈଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ମହାଭୂତ ନାମରେ ଯାହାକୁ କୁହାଯାଏ, ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଢାକି ରହିଛି।
ପଶ୍ଚାତ୍ତେଷ୍ଵେଵ ଭୂତତ୍ଵଂ କଥଂ ସମୁପପଦ୍ଯତେ
ପରେ କିପରି ଏହିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୂତ ଗୁଣ ଆସିଥାଏ?
ଅତସ୍ତେଷାଂ ମହାଭୂତଶବ୍ଦୋ ଽଯମୁପପଦ୍ଯତେ
ସେଥିପାଇଁ, ଏହିମାନଙ୍କୁ 'ମହାଭୂତ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ପୃଥିଵୀ ଚାତ୍ର ସଂଘାତଃ ଶରୀରଂ ପାଞ୍ଚଭୌତିକମ୍
ଏଠାରେ ପୃଥିବୀ ହେଉଛି ସଂଘାତ, ଏବଂ ଶରୀର ପାଞ୍ଚଭୂତିକ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି।