ସ ଏଷ ଭଗଵାନ୍ଵିଷ୍ଣୁରନନ୍ତ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ
ସେ ଏହି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ଅନନ୍ତ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ତତଃ ସମଭଵଦ୍ଵିଶ୍ଵଂ ପୃଷ୍ଟୋ ଽହଂ ଯଦିହ ତ୍ଵଯା
ତାଙ୍କୁ ଠାରୁ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା—ଯଦି ତୁମେ ଏହା ବିଷୟରେ ପଚାରିଛ।
କାନ୍ଯତ୍ର ପରିମାଣାନି ସଂଶଯଂ ଛିନ୍ଧି ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ଅନ୍ୟ କେଉଁ ପରିମାଣ ଅଛି? ତୁମର ସଂଶୟକୁ ସତ୍ୟରେ ଦୂର କର।
ରମ୍ଯଂ ନାନାଶ୍ରଯାକୀର୍ଣଂ ଯସ୍ଯାଂ ତୋ ନାଧିଗମ୍ଯତେ
ଯେଉଁ ରମ୍ୟ ଜଗତ, ଅନେକ ଆଧାରରେ ଭରିଆ, ତୁମେ ଏହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେନି।
ତତ୍ର ଦେଵାଃ ସ୍ଵଯଂ ଦୀପ୍ତା ଭାସ୍କରାଭାଗ୍ନିଵର୍ଚସଃ
ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱୟଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ରହନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ।
ଦୁର୍ଗମତ୍ଵାଦନନ୍ତତ୍ଵାଦିତି ମେ ଵଦ ମାନଦ
ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ଓ ସୀମାହୀନ ଥିବାରୁ, ମୋତେ କହ, ମାନ୍ୟଦାତା।
ନିରୁଦ୍ଧମେତଦାକାଶଂ ହ୍ଯପ୍ରମେଯଂ ସୁରୈରପି
ଏହି ଆକାଶ ଅଟକାଇ ରହିଛି, ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ମାପିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ତମସୋଂଽତେ ଜଲଂ ପ୍ରାହୁର୍ଜଲସ୍ଯାନ୍ତେ ଽଗ୍ନିରେଵ ଚ
ଅନ୍ଧକାରର ସେଷରେ ଜଳ ଅଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ଜଳର ସେଷରେ ଅଗ୍ନି ଅଛି।
ତଦନ୍ତେ ପୁନରାକାଶମାକାଶାନ୍ତେ ପୁନର୍ଜଲମ୍
ତାହା ପରେ ପୁଣି ଆକାଶ ଅଛି, ଆଉ ଆକାଶର ସେଷରେ ପୁଣି ଜଳ ଅଛି।
ଅଗ୍ନିମାରୁତତୋଯେଭ୍ଯୋ ଦୁର୍ଜ୍ଞେଯଂ ଦୈଵତୈରପି
ଅଗ୍ନି, ପବନ ଓ ଜଳରୁ ଏହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଆକାଶସଦୃଶା ହ୍ଯେତେ ଭିଦ୍ଯନ୍ତେ ତତ୍ତ୍ଵଦଶନାତ୍
ଏମାନେ ଆକାଶ ପରି, ଏବଂ ସତ୍ୟର ଛେଦନରେ ଏମାନେ ବିଭକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ସାଗରେ ଚୈଵ ପ୍ରମାଣଂ ଵିହିତଂ ଯଥା
ତିନି ଲୋକ ଓ ସାଗରରେ ଯେପରି ମାପ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ସେପରି।
ସିଦ୍ଧାନାଂ ଦେଵତାନାଂ ଚ ପରିମୀତା ଯଦା ଗତିଃ
ସିଦ୍ଧମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ ଯେତେବେଳେ ଚଳାଚଳରେ ସୀମିତ ହୁଅନ୍ତି।
ନାମଧେଯାନୁରୁପସ୍ଯ ମାନସସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ବଡ ମନ୍ଦିର ଲୋକଙ୍କର ନାମ ଓ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ।
କୋ ଽନ୍ଯସ୍ତଦ୍ଵେଦିତୁଂ ଶକ୍ଯୋ ଯୋ ଽପି ସ୍ଯାତ୍ତଦ୍ଵିଧୋ ଽପରଃ
ଏହାକୁ ଅନ୍ୟ କିଏ ଜାଣିପାରିବ, ଯଦି ଏପରି ଅନ୍ୟ କେହି ଥାଏ ମଧ୍ୟ?
ବ୍ରହ୍ମା ଧର୍ମମଯଃ ପୂର୍ଵଃ ପ୍ରଜାପତିରନୁତ୍ତମଃ
ବ୍ରହ୍ମା ଧର୍ମର ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ପ୍ରଥମ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା।
ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ପୂର୍ଵଜଂ ଚାହ ଭଵାନ୍ସଂଦେହ ଏଵ ମେ
ଆପଣ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରାଚୀନ ବୋଲି କହୁଛନ୍ତି, ଏହା ନେଇ ମୋର ସନ୍ଦେହ ଅଛି।
ତସ୍ଯାସନଵିଧାନାର୍ଥଂ ପୃଥିଵୀ ପଦ୍ମମୁଚ୍ଯତେ
ତାଙ୍କର ଆସନ ପାଇଁ ପୃଥିବୀକୁ ପଦ୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ସ୍ଥିତୋ ଲୋକାନ୍ସୃଜତ୍ଯେଷ ଜଗଦ୍ଵିଧିଃ
ସେହି ପଦ୍ମର ମଧ୍ୟରେ ବସି, ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି; ସେହିଏ ଏହି ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା।
ମେରୁମଧ୍ଯେ ସ୍ଥିତୋ ବ୍ରହ୍ମା ତଦ୍ଵହିର୍ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ମେରୁ ପର୍ବତର ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ବସିଛନ୍ତି; ଏହାର ବାହାରେ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସଂରକ୍ଷଣାର୍ଥଂ ଭୂତାନାଂ ସୃଷ୍ଟଂ ପ୍ରଥମତୋ ଜଲମ୍
ଭୂତମାନଙ୍କର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରଥମେ ଜଳ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା।
ଯତ୍ପ୍ରାଣାଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଵର୍ଦ୍ଧନ୍ତେ ଯେନ ଚ ପ୍ରଜାଃ
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜୀବର ପ୍ରାଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ଏବଂ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜାମାନେ ବଢ଼ନ୍ତି।
ସର୍ଵଂ ତଦ୍ଵାରୁଣଂ ଜ୍ଞେଯମାପସ୍ତସ୍ତଂଭିରେ ପୁନଃ
ଏହା ସବୁ ବାରୁଣଙ୍କର ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ୍। ପୁଣି ପାଣି ସବୁ ଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲା।
କଥଂ ଵା ମେଦିନୀ ସୃଷ୍ଟେତ୍ଯତ୍ର ମେ ସଂଶଯୋ ମହାନ୍
ମେଦିନୀ କିପରି ତିଆରି ହେଲା? ଏହା ନେଇ ମୋର ମନରେ ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ ଅଛି।
ଲୋକସଂଭଵସଂଦେହଃ ସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ମହାତ୍ମନାମ୍
ବଡ଼ ମନିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସଂସାରର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି।
ତ୍ଯକ୍ତାହାରାଃ ସ୍ପର୍ଦ୍ଧମାନା ଦିଵ୍ଯଂ ଵିର୍ଷଶତଂ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଦ୍ୱିଜମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ଏକାଉଁଠି ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ହରାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ଶତ ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଧରି ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ।
ଦିଵ୍ଯା ସରସ୍ଵତୀ ତତ୍ର ସଂବଭୂଵ ନଭସ୍ତଲାତ୍
ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ସରସ୍ୱତୀ ଆକାଶରୁ ଅବତରିତ ହେଲେ।
ନଷ୍ଟଚନ୍ଦ୍ରାର୍କପଵନଂ ପ୍ରସୁପ୍ତମିଵ ସଂବଭୌ
ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ପବନ ହରାଇଯିବା ପରି ଲାଗିଲା, ସବୁ କିଛି ଘୁମେ ପଡ଼ିଥିବା ପରି ଦେଖାଗଲା।
ତସ୍ମାଞ୍ଚ ସଲିଲୋତ୍ପୀଡାଦୁଦତିଷ୍ଟତ ମାରୁତଃ
ପାଣିର ଚାପରୁ ପବନ ଉଠିଆସିଲା।
ତଞ୍ଚାଭସା ପୂର୍ଯମାଣଂ ସଶବ୍ଦଂ କୁରୁତେ ଽନିଲଃ
ସେଇ ପବନ ଆକାଶକୁ ଭରିଦେଇ, ଶବ୍ଦ କରିବାକୁ ଲାଗିଲା।