ଏଵଂ ସ ଭଗଵାନ୍ପୃଷ୍ଟୋ ଭରଦ୍ଵାଜେନ ସଂଶଯମ୍
ଏଭଳି ଭାବରେ ଭରଦ୍ୱାଜ ତାଙ୍କୁ ସଂଶୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ, ଭଗବାନ—
ମାନସୋ ନାମ ଯଃ ପୂର୍ଵୋ ଵିଶ୍ରୁତୋ ଵେ ମହର୍ଷିଭିଃ
ଯେଉଁଟି ପୂର୍ବରୁ ମନସୁ ଜନ୍ମିତ ବୋଲି ମହାର୍ଷିମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରିଥିଲେ,
ଅଵ୍ଯକ୍ତ ଇତି ଵିଖ୍ଯାତଃ ଶାଶ୍ଵତୋ ଽଥାକ୍ଷଯୋ ଽଵ୍ଯଯଃ
ସେ ଅବ୍ୟକ୍ତ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଚିରକାଳୀନ, ଅନଶ୍ୱର ଓ ଅକ୍ଷୟ।
ସୋ ଽମୃଜତ୍ପ୍ରଥମଂ ଦେଵୋ ମହାନ୍ତଂ ନାମ ନାମତଃ
ସେ ଦେବତା ପ୍ରଥମେ ଏକ ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ନାମରେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
ଆକାଶାଦଭଵଦ୍ଵାରି ସଲିଲାଦଗ୍ନିମାରୁତୌ
ଆକାଶରୁ ପାଣି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ପାଣିରୁ ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ହେଲା।
ତତସ୍ତେଜୋ ମଯଂ ଦିଵ୍ଯଂ ପଦ୍ମଂ ସୃଷ୍ଟଂ ସ୍ଵଯଂଭୁଵା
ତାପରେ, ସ୍ୱୟଂଭୁ ଦେବତା ଏକ ଦିବ୍ୟ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ପଦ୍ମ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଅହୄଙ୍କାର ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ସର୍ଵଭୂତାତ୍ମଭୂତକୃତ୍
ସେ ଅହଂକାର ନାମରେ ପରିଚିତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆତ୍ମା ଓ ଉତ୍ପାଦକ।
ଶୈଲାସ୍ତସ୍ଯାସ୍ଥିସଂଧାସ୍ତୁ ମେଦୋ ମସିଂ ଚ ମେଦିନୀ
ତାଙ୍କର ହାଡ଼ ହେଉଛି ପାହାଡ଼; ମଜ୍ଜା ହେଉଛି ପୃଥିବୀର ମାଟି ଓ କଳମାନି।
ପଵନଶ୍ଚୈଵ ନିଶ୍ଵାସସ୍ତେଜୋ ଽଗ୍ନିର୍ନିମ୍ନଗାଃ ଶିରାଃ
ତାଙ୍କର ଶ୍ୱାସ ହେଉଛି ପବନ; ତେଜ ହେଉଛି ଅଗ୍ନି; ଶିରା ହେଉଛି ନଦୀ।
ନଭଶ୍ଚୋର୍ଧ୍ଵଶିରସ୍ତସ୍ଯ କ୍ଷିତିଃ ପଦୌ ଭୁଜୌ ଦିଶଃ
ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ନଭ; ପାଦ ହେଉଛି ପୃଥିବୀ; ଭୁଜ ହେଉଛି ଦିଗ।
ସ ଏଷ ଭଗଵାନ୍ଵିଷ୍ଣୁରନନ୍ତ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ
ସେ ଏହି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ଅନନ୍ତ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ତତଃ ସମଭଵଦ୍ଵିଶ୍ଵଂ ପୃଷ୍ଟୋ ଽହଂ ଯଦିହ ତ୍ଵଯା
ତାଙ୍କୁ ଠାରୁ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା—ଯଦି ତୁମେ ଏହା ବିଷୟରେ ପଚାରିଛ।
କାନ୍ଯତ୍ର ପରିମାଣାନି ସଂଶଯଂ ଛିନ୍ଧି ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ଅନ୍ୟ କେଉଁ ପରିମାଣ ଅଛି? ତୁମର ସଂଶୟକୁ ସତ୍ୟରେ ଦୂର କର।
ରମ୍ଯଂ ନାନାଶ୍ରଯାକୀର୍ଣଂ ଯସ୍ଯାଂ ତୋ ନାଧିଗମ୍ଯତେ
ଯେଉଁ ରମ୍ୟ ଜଗତ, ଅନେକ ଆଧାରରେ ଭରିଆ, ତୁମେ ଏହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେନି।
ତତ୍ର ଦେଵାଃ ସ୍ଵଯଂ ଦୀପ୍ତା ଭାସ୍କରାଭାଗ୍ନିଵର୍ଚସଃ
ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱୟଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ରହନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ।
ଦୁର୍ଗମତ୍ଵାଦନନ୍ତତ୍ଵାଦିତି ମେ ଵଦ ମାନଦ
ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ଓ ସୀମାହୀନ ଥିବାରୁ, ମୋତେ କହ, ମାନ୍ୟଦାତା।
ନିରୁଦ୍ଧମେତଦାକାଶଂ ହ୍ଯପ୍ରମେଯଂ ସୁରୈରପି
ଏହି ଆକାଶ ଅଟକାଇ ରହିଛି, ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ମାପିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ତମସୋଂଽତେ ଜଲଂ ପ୍ରାହୁର୍ଜଲସ୍ଯାନ୍ତେ ଽଗ୍ନିରେଵ ଚ
ଅନ୍ଧକାରର ସେଷରେ ଜଳ ଅଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ଜଳର ସେଷରେ ଅଗ୍ନି ଅଛି।
ତଦନ୍ତେ ପୁନରାକାଶମାକାଶାନ୍ତେ ପୁନର୍ଜଲମ୍
ତାହା ପରେ ପୁଣି ଆକାଶ ଅଛି, ଆଉ ଆକାଶର ସେଷରେ ପୁଣି ଜଳ ଅଛି।
ଅଗ୍ନିମାରୁତତୋଯେଭ୍ଯୋ ଦୁର୍ଜ୍ଞେଯଂ ଦୈଵତୈରପି
ଅଗ୍ନି, ପବନ ଓ ଜଳରୁ ଏହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଆକାଶସଦୃଶା ହ୍ଯେତେ ଭିଦ୍ଯନ୍ତେ ତତ୍ତ୍ଵଦଶନାତ୍
ଏମାନେ ଆକାଶ ପରି, ଏବଂ ସତ୍ୟର ଛେଦନରେ ଏମାନେ ବିଭକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ସାଗରେ ଚୈଵ ପ୍ରମାଣଂ ଵିହିତଂ ଯଥା
ତିନି ଲୋକ ଓ ସାଗରରେ ଯେପରି ମାପ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ସେପରି।
ସିଦ୍ଧାନାଂ ଦେଵତାନାଂ ଚ ପରିମୀତା ଯଦା ଗତିଃ
ସିଦ୍ଧମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ ଯେତେବେଳେ ଚଳାଚଳରେ ସୀମିତ ହୁଅନ୍ତି।
ନାମଧେଯାନୁରୁପସ୍ଯ ମାନସସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ବଡ ମନ୍ଦିର ଲୋକଙ୍କର ନାମ ଓ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ।
କୋ ଽନ୍ଯସ୍ତଦ୍ଵେଦିତୁଂ ଶକ୍ଯୋ ଯୋ ଽପି ସ୍ଯାତ୍ତଦ୍ଵିଧୋ ଽପରଃ
ଏହାକୁ ଅନ୍ୟ କିଏ ଜାଣିପାରିବ, ଯଦି ଏପରି ଅନ୍ୟ କେହି ଥାଏ ମଧ୍ୟ?
ବ୍ରହ୍ମା ଧର୍ମମଯଃ ପୂର୍ଵଃ ପ୍ରଜାପତିରନୁତ୍ତମଃ
ବ୍ରହ୍ମା ଧର୍ମର ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ପ୍ରଥମ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା।
ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ପୂର୍ଵଜଂ ଚାହ ଭଵାନ୍ସଂଦେହ ଏଵ ମେ
ଆପଣ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରାଚୀନ ବୋଲି କହୁଛନ୍ତି, ଏହା ନେଇ ମୋର ସନ୍ଦେହ ଅଛି।
ତସ୍ଯାସନଵିଧାନାର୍ଥଂ ପୃଥିଵୀ ପଦ୍ମମୁଚ୍ଯତେ
ତାଙ୍କର ଆସନ ପାଇଁ ପୃଥିବୀକୁ ପଦ୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ସ୍ଥିତୋ ଲୋକାନ୍ସୃଜତ୍ଯେଷ ଜଗଦ୍ଵିଧିଃ
ସେହି ପଦ୍ମର ମଧ୍ୟରେ ବସି, ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି; ସେହିଏ ଏହି ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା।
ମେରୁମଧ୍ଯେ ସ୍ଥିତୋ ବ୍ରହ୍ମା ତଦ୍ଵହିର୍ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ମେରୁ ପର୍ବତର ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ବସିଛନ୍ତି; ଏହାର ବାହାରେ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।