କଲୌ ନାସ୍ତ୍ଯେଵ ନାସ୍ତ୍ଯେଵ ଗତିରନ୍ଯଥା
କଳିଯୁଗରେ ନିଶ୍ଚୟ, ନିଶ୍ଚୟ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପଥ ନାହିଁ ।
ପରାଂ ନିର୍ଵୃତ୍ତିମାପନ୍ନଃ ପୁନରେତଦୁଵାଚ ହ
ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦକୁ ପାଇବା ପରେ ସେ ପୁନି ଏହି କଥା କହିଲେ ।
ପ୍ରକାଶିତଂ ଜଗଜ୍ଜ୍ଯୋତିଃ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ସନାତନମ୍
ଏହି ବିଶ୍ୱର ଆଲୋକ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ଚିରକାଳୀନ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି ।
ଯଃ ସ୍ମରେତ୍ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଂ ସର୍ଵପାପଵିନାଶନମ୍
ଯେଉଁଠି ମଣିଷ ପଦ୍ମନୟନ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଷ୍ଟ କରେ ।
ତ୍ଵଯୋକ୍ତଂ ତତ୍ପ୍ରତୀଯେ ଽହଂ କଥଂ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତମନ୍ତରା
ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ମୁଁ ଏହାକୁ ମନେ ରଖିଛି । କିନ୍ତୁ ଉଦାହରଣ ଛଡ଼ା ମୁଁ କିପରି ବୁଝିପାରିବି ?
ତଦାଖ୍ଯାହି ଯଥା ଚିତ୍ତଂ ସୀଦତ୍ସ୍ଥିତିମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ତେଣୁ କହ, ଏକ ଅସ୍ଥିର ମନ କିପରି ନିଶ୍ଚିତ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିବ ?
ସନକଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚେଦଂ ସ୍ମରନ୍ନାରାଯଣଂ ପରମ୍
ସନକ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ।
ଵେଦାନ୍ତଶାସ୍ତ୍ରେ କୁଶଲସ୍ତଵାଯଂ ନିଵର୍ତଯେଦ୍ଵା ପରମାର୍ଯଵନ୍ଦ୍ଯଃ
ଏହି ଜଣେ ବେଦାନ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଦକ୍ଷ, ସେ ତୁମକୁ ଫେରାଇପାରିବେ । ଉନ୍ମତ୍ତ ମାନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୂଜ୍ୟ ।
ସନନ୍ଦନଂ ମୋକ୍ଷଧର୍ମାନ୍ପ୍ରଷ୍ଟୁଂ ସମୁପଚକ୍ରମେ
ସନନ୍ଦନ ମୋକ୍ଷ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ ।
ପ୍ରଲଯେ ଚ କମଭ୍ଯେତି ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି ସନନ୍ଦନ
ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ଏହା କେଉଁଠି ଯାଏ ? ସନନ୍ଦନ, ଏହି କଥା ମୋତେ କହ ।
ସଭୂମିଃ ସାଗ୍ନିପଵନୋ ଲୋକୋ ଽଯଂ କେନ ନିର୍ମିତଃ
ପୃଥିବୀ, ଅଗ୍ନି, ପବନ ସହିତ ଏହି ଜଗତ କିଏ ତିଆରି କରିଛି ?
ଶୌଚାଶୌଚଂ କଥଂ ତେଷାଂ ଧର୍ମାଧର୍ମଵିଧିଃ କଥମ୍
ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଚି ଅଶୁଚି କିପରି ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ ? ଧର୍ମ ଅଧର୍ମର ନିୟମ କିପରି ହୁଏ ?
ଅସ୍ମାଲ୍ଲୋକାଦମୁଂ ଲୋକଂ ସର୍ଵଂ ଶଂସତୁ ମେ ଭଵାନ୍
ଏହି ଲୋକରୁ ଅନ୍ୟ ଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଆପଣ ମୋତେ ସବୁ କଥା କହନ୍ତୁ ।
ଭୃଗୁଣାଭିହିତଂ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ଭରଦ୍ଵାଜାଯ ପୃଚ୍ଛତେ
ଭୃଗୁଙ୍କ କହିଥିବା ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଭରଦ୍ୱାଜ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ ।
ଭୃଗୁମହର୍ଷିମାସୀନଂ ଭରଦ୍ଵାଜୋ ଽନ୍ଵପୃଚ୍ଛତ
ଭୃଗୁ ମହର୍ଷି ବସିଥିବାବେଳେ ଭରଦ୍ୱାଜ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ ।
କଥଂ ମୁକ୍ତିଶ୍ଚ ସଂସାରାଜ୍ଜାଯତେ ତସ୍ଯ ମାନଦ
ମାନ୍ୟତା ଦେଇଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସଂସାରରୁ ମୋକ୍ଷ କିପରି ମିଳେ ?
ସେଵ୍ଯସେଵକଭାଵେନ ଵର୍ତେତେ ଇତି ତୌ ସଦା
ସେମାନେ ସାଧାରଣତଃ ମାଲିକ ଓ ଦାସର ଭାବରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି।
ଲୋକାନାଂ ରମଣଃ ସୋ ଽଯଂ ନିର୍ଗୁଣଶ୍ଚ ନିରଞ୍ଜନଃ
ସେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆନନ୍ଦ, ଗୁଣହୀନ ଓ ଦୂଷଣରହିତ।
କଥମେନଂ ପରାତ୍ମାନଂ କାଲଶକ୍ତିଦୁରନ୍ଵଯମ୍
ସେ ପରମାତ୍ମା, ଯେଉଁଠାରେ କାଳ ଓ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବୁଝିବା ଅତି କଷ୍ଟ, କିପରି ଜଣାଯିବ?
ଜୀଵୋ ଜୀଵତ୍ଵମୁଲ୍ଲଙ୍ଘ୍ଯ କଥଂ ବ୍ରହ୍ମ ସମନ୍ଵଯାତ୍
ଜୀବ ତାହାର ଜୀବତ୍ୱକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି, କିପରି ବ୍ରହ୍ମ ସହିତ ଏକତା ପାଇପାରିବ?
ଏଵଂ ସ ଭଗଵାନ୍ପୃଷ୍ଟୋ ଭରଦ୍ଵାଜେନ ସଂଶଯମ୍
ଏଭଳି ଭାବରେ ଭରଦ୍ୱାଜ ତାଙ୍କୁ ସଂଶୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ, ଭଗବାନ—
ମାନସୋ ନାମ ଯଃ ପୂର୍ଵୋ ଵିଶ୍ରୁତୋ ଵେ ମହର୍ଷିଭିଃ
ଯେଉଁଟି ପୂର୍ବରୁ ମନସୁ ଜନ୍ମିତ ବୋଲି ମହାର୍ଷିମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରିଥିଲେ,
ଅଵ୍ଯକ୍ତ ଇତି ଵିଖ୍ଯାତଃ ଶାଶ୍ଵତୋ ଽଥାକ୍ଷଯୋ ଽଵ୍ଯଯଃ
ସେ ଅବ୍ୟକ୍ତ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଚିରକାଳୀନ, ଅନଶ୍ୱର ଓ ଅକ୍ଷୟ।
ସୋ ଽମୃଜତ୍ପ୍ରଥମଂ ଦେଵୋ ମହାନ୍ତଂ ନାମ ନାମତଃ
ସେ ଦେବତା ପ୍ରଥମେ ଏକ ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ନାମରେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
ଆକାଶାଦଭଵଦ୍ଵାରି ସଲିଲାଦଗ୍ନିମାରୁତୌ
ଆକାଶରୁ ପାଣି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ପାଣିରୁ ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ହେଲା।
ତତସ୍ତେଜୋ ମଯଂ ଦିଵ୍ଯଂ ପଦ୍ମଂ ସୃଷ୍ଟଂ ସ୍ଵଯଂଭୁଵା
ତାପରେ, ସ୍ୱୟଂଭୁ ଦେବତା ଏକ ଦିବ୍ୟ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ପଦ୍ମ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଅହୄଙ୍କାର ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ସର୍ଵଭୂତାତ୍ମଭୂତକୃତ୍
ସେ ଅହଂକାର ନାମରେ ପରିଚିତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆତ୍ମା ଓ ଉତ୍ପାଦକ।
ଶୈଲାସ୍ତସ୍ଯାସ୍ଥିସଂଧାସ୍ତୁ ମେଦୋ ମସିଂ ଚ ମେଦିନୀ
ତାଙ୍କର ହାଡ଼ ହେଉଛି ପାହାଡ଼; ମଜ୍ଜା ହେଉଛି ପୃଥିବୀର ମାଟି ଓ କଳମାନି।
ପଵନଶ୍ଚୈଵ ନିଶ୍ଵାସସ୍ତେଜୋ ଽଗ୍ନିର୍ନିମ୍ନଗାଃ ଶିରାଃ
ତାଙ୍କର ଶ୍ୱାସ ହେଉଛି ପବନ; ତେଜ ହେଉଛି ଅଗ୍ନି; ଶିରା ହେଉଛି ନଦୀ।
ନଭଶ୍ଚୋର୍ଧ୍ଵଶିରସ୍ତସ୍ଯ କ୍ଷିତିଃ ପଦୌ ଭୁଜୌ ଦିଶଃ
ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ନଭ; ପାଦ ହେଉଛି ପୃଥିବୀ; ଭୁଜ ହେଉଛି ଦିଗ।