ତେ ଵା ପୁଂନତି ଚ ଜଗନ୍ତି ଶରୀରସଂଗାତ୍ ସଂଭାଷଣାଦପି ତତୋ ହରିରେଵ ପୂଜ୍ଯଃ
ସେମାନେ ଦେହ ସଂସ୍ପର୍ଶ କିମ୍ବା କଥାବାର୍ତ୍ତା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍କୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି, ତେଣୁ ହରିଙ୍କୁ ମାତ୍ର ପୂଜିବା ଉଚିତ ।
ତତ୍ରୈଵ ସକଲଂ ଭଦ୍ରଂ ଯଥା ନିମ୍ନେ ଜଲଂ ଦ୍ଵିଜ
ଯେପରି ତଳସ୍ଥଳକୁ ସମସ୍ତ ଜଳ ଯାଏ, ସେପରି ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ, ହେ ଦ୍ୱିଜ ।
ହରିରେଵ ତତଃ ପୂଜ୍ଯୋ ଯତଶ୍ଚେତନ୍ଯକାରଣମ୍
ହରିଙ୍କୁ ମାତ୍ର ପୂଜିବା ଉଚିତ, କାରଣ ସେ ଚେତନାର କାରଣ ।
ପୃଜ୍ଯସ୍ଯ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ପରଂ ଶ୍ରେଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଯେଉଁଠାରେ ପୂଜା ହୁଏ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମଙ୍ଗଳ ମିଳିଥାଏ ।
ତେଷାଂ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା ସର୍ଵାନ୍କାମାନ୍ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି
ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁ ଖୁସି ହୋଇ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି ।
ସ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯଶ୍ଵମେଧସ୍ଯ ଫଲଂ ମୁନିଵରୋତ୍ତମ
ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇଥାଏ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ।
ସଂକୋଚଵିସ୍ତରାଭ୍ଯାଂ ତୁ କିମନ୍ଯତ୍କଥଯାମି ତେ
ସଂକ୍ଷେପ କିମ୍ବା ବିସ୍ତାରରେ ଆଉ କଣ କହିବି ?
ଇଦାନୀଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଯୁଗାନାଂ ସ୍ଥିତିଲକ୍ଷଣମ୍
ଏବେ ମୁଁ ଯୁଗମାନଙ୍କ ଅବଧି ଓ ଲକ୍ଷଣ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ ।
ଯୁଗଧର୍ମାନ୍ପ୍ରବକ୍ଷ୍ଯାମି ସର୍ଵଲୋକୋପକାରକାନ୍
ମୁଁ ଏହିଯୁଗର ଧର୍ମ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉପକାର କରେ, ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି ।
ତଥା ଵିନାସମାଯାତି ଧର୍ଂମ ଏଵ ମହୀତଲେ
ଏପରି ଭାବେ ବିନାଶ ଆସିଲେ, ପୃଥିବୀରେ କେବଳ ଧର୍ମ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ ।
ଦିଵ୍ଯୈର୍ଦ୍ଵାଦଶଭିର୍ଜ୍ଞେଯଂ ଵତ୍ସରୈସ୍ତତ୍ର ସତ୍ତମ
ଓ ସତ୍ତମ, ସେଠି ଏକ ବର୍ଷକୁ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିବ୍ୟ ମାସରେ ଗଣାଯିବା ଉଚିତ।
କାଲତୋ ଵେଦିତଵ୍ଯାନି ଇତ୍ଯୁକ୍ତଂ ତତ୍ତ୍ଵା ଦର୍ଶିଭିଃ
ସମୟର ଏହି ମାପଗୁଡିକୁ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଯେମିତି କହିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ଏହାକୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ।
ତତଶ୍ଚ ଦ୍ଵାପରଂ ପ୍ରାହୁଃ କଲିମନ୍ତ୍ଯଂ ଵିଦୁଃ କ୍ରମାତ୍
ତାପରେ, ତାଳମେ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗକୁ କହାଯାଏ, ଏବଂ କ୍ରମରେ କଳିକୁ ଶେଷ ଯୁଗ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ।
ନାସନ୍କୃତଯୁଗେ ଵିପ୍ର ସର୍ଵେ ଦେଵସମାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କୃତ ଯୁଗରେ ସମସ୍ତେ ଦେବତା ସମାନ ଭାବରେ ଗଣାଯାଇଥିଲେ।
ଵେଦାନାଂ ଚ ଵିଭାଗଶ୍ଚ ନ ଯୁଗେ କୃତସଂଜ୍ଞକେ
ଏବଂ କୃତ ଯୁଗରେ ବେଦର ବିଭାଗ ଥିଲା ନାହିଁ।
ସଦା ନାରାଯଣପରାସ୍ତପୋଧ୍ଯାନପରାଯଣାଃ
ସେମାନେ ସଦା ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିଲେ, ତପସ୍ୟା ଓ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗି ରହୁଥିଲେ।
ଧର୍ମସାଧନଚିତ୍ତାଶ୍ଚ ଗତାସୂଯା ଅଦାଂଭିକାଃ
ସେମାନଙ୍କର ମନ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଲଗିଥିଲା, ଇର୍ଷ୍ୟା ଓ ଚତୁର୍ୟ ଥିଲା ନାହିଁ।
ଵେଦାଧ୍ଯଯନସଂପନ୍ନାଃ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରଵିଚକ୍ଷଣାଃ
ସେମାନେ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନରେ ପ୍ରବୀଣ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ବୁଝିବାରେ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ।
ଅକାମଫଲସଂଯୋଗାଃ ପ୍ରଯାନ୍ତି ପରମାଂ ଗତିମ୍
ଅଇଛାପ୍ରଫଳ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେମାନେ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ।
ତ୍ରେତାଧର୍ମାନ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁଷ୍ଵ ସୁସମାହିତଃ
ମୁଁ ଏବେ ତ୍ରେତା ଯୁଗର ଧର୍ମଗୁଡିକୁ କହିବି; ତୁମେ ମନ ଲଗାଇ ଶୁଣ।
ହରିସ୍ତୁ ରକ୍ତାତାଂ ଯାତି କିଞ୍ଚିତ୍କ୍ଲେଶାନ୍ଵିତା ଜନାଃ
ହରି ଲାଲ ରଙ୍ଗ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଲୋକମାନେ କିଛି କଷ୍ଟ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
ସତ୍ଯଵ୍ରତା ଧ୍ଯାନପରାଃ ସଦାଧ୍ଯାନପରାଯଣାଃ
ସେମାନେ ସତ୍ୟ ଓ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା, ଧ୍ୟାନରେ ଲଗି ରହନ୍ତି, ସଦା ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ରହନ୍ତି।
ହରିଃ ପୀତତ୍ଵମାଯାତି ଵେଦଶ୍ଚାପି ଵିଭଜ୍ଯତେ
ହରି ପୀତ ରଙ୍ଗ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ବେଦ ମଧ୍ୟ ବିଭାଜିତ ହୋଇଯାଏ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ଵର୍ଣାଃ ସ୍ଯୁଃ କେଚିଦ୍ରାଗାଦିଦୁର୍ଗୁଣାଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଦି ଵର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, କିଛି ଲୋକ ରାଗ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁର୍ଗୁଣ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
କେଚିଦ୍ଧନାଦିକାମାଶ୍ଚ କେଚିତ୍କଲ୍ମଷଚେତସଃ
କିଛି ଲୋକ ଧନ ଓ ଅନ୍ୟ ଇଛାରେ ଲଗିଥିଲେ, କିଛି ମନ ଅଶୁଦ୍ଧ ଥିଲା।
ଅଧର୍ମସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵେଣ କ୍ଷୀଯନ୍ତେ ଚ ପ୍ରଜାସ୍ତଥା
ଅଧର୍ମର ପ୍ରଭାବରେ, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଯାନ୍ତି।
କେଚିତ୍ପୁଣ୍ଯରତାନ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଅସୂଯାଂ ଵିପ୍ର କୁର୍ଵତେ
ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କିଛି ଲୋକ ପୁଣ୍ୟରେ ଲଗିଥିବାକୁ ଦେଖି, ଅନ୍ୟମାନେ ଇର୍ଷ୍ୟା କରନ୍ତି।
ଧର୍ମଃ କଲିଯୁଗେ ପ୍ରାପ୍ତେ ପାଦେନୈକେନ ଵର୍ତତେ
କଳି ଯୁଗ ଆସିଲାପରେ, ଧର୍ମ କେବଳ ଏକ ପଦରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହେ।
ଯଃ କଶ୍ଚିଦପି ଧର୍ମାତ୍ମା ଯଜ୍ଞାଚାରାନ୍କରୋତି ଚ
ଯେଉଁଠି କିଏ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି ଯଜ୍ଞାଦି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ—
ନରଂ ଧର୍ମରତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵେ ଽସୂଯାଂ ପ୍ରକୁର୍ଵତେ
ଧର୍ମରେ ଆସକ୍ତ ଲୋକକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଅସୂୟା କରନ୍ତି।