ନ ତେଷାଂ ଶକ୍ଯତେ ଵକ୍ତୁଂ ସଂଖ୍ଯା ଵତ୍ସରକୋଟିଭିଃ
ଏମିତି ଲୋକମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା କୋଟି କୋଟି ବର୍ଷ ଗଣିଲେ ମଧ୍ୟ କହିହେବ ନାହିଁ।
ସୌଵୀରରାଜ୍ଞୋ ନଗରଂ ସର୍ଵୈଶ୍ଵର୍ଯସମନ୍ଵିତମ୍
ସେ ସୌଭୀର ରାଜାଙ୍କ ନଗରକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଥିଲା,
ଅଲଙ୍କୃତଂ ଵିପଣିଭିର୍ଯଯୋ ଦେଵପୁରୋପମମ୍
ସେହି ସହର ବଜାର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା, ଦେବତାମାନେ ରହୁଥିବା ସହର ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ଛଦିତଂ ହେମକଲଶୈର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵ୍ଯାଧୋ ମୁଦଂ ଯଯୌ
ସେଠାରେ ସୁନାର କଳଶ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ଦେଖି, ବ୍ୟାଧ ଖୁସି ହେଲେ।
ଜଗାମାଭ୍ଯନ୍ତରଂ ତସ୍ଯ କୀନାଶଶ୍ଚୌର୍ଯଲୋଲୁପଃ
ସେଠାକୁ ଚୋର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯିଏ ଚୋରି ପାଇଁ ଲାଲସା କରୁଥିଲେ।
ପରିଚର୍ଯାପରଂ ଵିଷ୍ଣୋରୁତ୍ତଙ୍କଂ ତପସାଂ ନିଧିମ୍
ସେଠାରେ ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସେବାରେ ଲଗ୍ନ ଓ ତପସ୍ୟାର ଧନ ଉତ୍ତଙ୍କଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଚୌର୍ଯାନ୍ତରାଯକର୍ତାରଂ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲୁବ୍ଧକୋ ମୁନେ
ଚୋରିକୁ ବାଘା ଦେଉଥିବା ଜଣେ ମୁନିକୁ ଦେଖି, ଶିକାରୀ ତାଙ୍କୁ ନଜର ଦେଲା।
ଉତ୍ତଙ୍କଂ ହୄନ୍ତୁମାରେଭେ ଵିଧୃତାସିର୍ମଦୋଦ୍ଧତଃ
ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ, ଅହଂକାରରେ ମତାଳି ହୋଇ, ଶିକାରୀ ଉତ୍ତଙ୍କଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଦୌଡ଼ିଲା।
ହୄନ୍ତୁଂ କୃତମତିଂ ଵ୍ଯାଧମୁତ୍ତଙ୍କଃ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଚାବ୍ରଵୀତ୍
ଶିକାରୀ ତାଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି ବୋଲି ଦେଖି, ଉତ୍ତଙ୍କ କହିଲେ—
ମଯା କିମପରାଦ୍ଧଂ ତେ ତଦ୍ଵଦସ୍ଵ ମହାମତ୍ତେ
ମୁଁ ତୁମେଠାରେ କଣ ଦୋଷ କରିଛି? ମୋତେ କହ, ବୁଦ୍ଧିମାନ।
ନହି ସୌମ୍ଯ ଵୃଥା ଘ୍ନନ୍ତି ସଜ୍ଜନା ଅପି ପାପିନଃ
ସାଧୁମନେ ଅପରାଧୀକୁ ବି ଅକାରଣରେ ମାରନ୍ତି ନାହିଁ, ମୃଦୁଭାବୀ।
ଵିରୋଧଂ ନହି କୁର୍ଵନ୍ତି ସଜ୍ଜନାଃ ଶାନ୍ତଚେତସଃ
ଶାନ୍ତ ମନର ସଜ୍ଜନମାନେ କେବେ ବି ଦ୍ୱେଷ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ତମୁତ୍ତମଂ ନରଂ ପ୍ରାହୁର୍ଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରିଯତରଂ ସଦା
ଏମିତି ମନୁଷ୍ୟକୁ ସବୁବେଳେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁହାଯାଏ।
ଛେଦେ ଽପି ଚନ୍ଦନତରୁଃ ସୁରଭଯତି ମୁଖଂ କୁଠାରସ୍ଯ
ଚନ୍ଦନ ଗଛ କଟାଯିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ସୁଗନ୍ଧ କୁଠାରକୁ ଦେଇଥାଏ।
ସର୍ଵସଂଗଵିହୀନୋ ଽପି ବାଧ୍ଯତେ ହି ଦୁରାତ୍ମନା
ସମସ୍ତ ସଂସ୍ପୃତିରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଅନ୍ତି।
ତତ୍ରାପି ସାଧୂନ୍ବାଧନ୍ତେ ନ ସମାନାନ୍କଦାଚନ
ତଥାପି, ସାଧୁମାନେ କେବେ ବି ସମାନ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହାନି ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
ଲୁବ୍ଧକଧୀଵରପିଶୁନା ନିଷ୍କାରଣଵୈରିଣୋ ଜଗତି
ଏହି ଜଗତରେ ଶିକାରୀ, ମାଛ ଧରୁଥିବା ଲୋକ ଓ ନିନ୍ଦକମାନେ କାରଣ ବିନା ଶତ୍ରୁ ହୁଅନ୍ତି।
ପୁତ୍ରମିତ୍ରକଲତ୍ରାର୍ଥଂ ସର୍ଵଂ ଦୁଃଖେନ ଯୋଜଯେତ୍
ପୁଅ, ବନ୍ଧୁ, ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ଓ ଧନ ପାଇଁ ଲୋକ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ସହିଥାଏ।
ଅନ୍ତେ ତତ୍ସର୍ଵମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଏକ ଏଵ ପ୍ରଯତି ଵୈ
ଶେଷରେ ସେ ସବୁକୁ ଛାଡ଼ି, ଏକା ଏକା ଚାଲିଯାଏ।
ମମେଦମିତି ଜନ୍ତୂନାଂ ମମତା ବାଧତେ ଵୃଥା
‘ଏହା ମୋର’ ବୋଲି ଭାବିବା ଜନ୍ତୁମାନେକୁ ବେଫଳ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଏ।
ଧର୍ମାଧର୍ମୌଂ ସହୈଵାସ୍ତାମିହାମୁତ୍ର ନ ଚାପରଃ
ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ସହିତ ରହୁନ୍ତୁ; ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।
ମୃତମଗ୍ନିମୁଖେ ହୁତ୍ଵା ଘୃତାନ୍ନଂ ଭୁଞ୍ଜତେ ହି ତେ
ମୃତ ଲୋକଙ୍କ ମୁହଁରେ ଘୃତ ଭାତ ଦେଇ ହୋମ କରି, ସେମାନେ ତାହା ଖାଆନ୍ତି।
ଧର୍ମାଧର୍ମୌଂ ନ ଚ ଧନଂ ନ ପୁତ୍ରା ନ ଚ ବାନ୍ଧଵାଃ
ଧର୍ମ, ଅଧର୍ମ, ଧନ, ପୁଅ କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁ—କିଛି ରହିଯାଏ ନାହିଁ।
କାମଃ ସଂକ୍ଷଯମାଯାତି ନରାଣାଂ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣାମ୍
ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ଆସକ୍ତି କ୍ଷୟ ହୁଏ।
ଵୃଥୈଵ ଵ୍ଯାକୁଲା ଲୋକା ଧନାଦାନାଂ ସଦାର୍ଜନେ
ଲୋକେ ଧନ ଜମା କରିବା ଓ ଦାନ କରିବାରେ ଅକାରଣ ଚିନ୍ତା ଓ ଅଶାନ୍ତିରେ ପଡ଼ନ୍ତି।
ଇତି ନିଶ୍ଚିତବୁଦ୍ଧୀନାଂ ନ ଚିନ୍ତା ବାଧତେ କ୍ଵଚିତ୍
ଏଭଳି ନିଶ୍ଚିତ ମନ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ କେବେ ଚିନ୍ତା ଦୁଃଖ ଭୋଗାଇନାହିଁ।
ତସ୍ମାଜ୍ଜନ୍ମ ଚ ମୃତ୍ଯୁଂ ଚ ଦୈଵଂ ଜାନାତି ନାପରଃ
ଏହିପରି, ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ କେବଳ ଭାଗ୍ୟ ଜାଣେ, ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହେଁ।
ଲୋକସ୍ତୁ ତତ୍ର ଵିଜ୍ଞାଯ ଵୃଥାଯାସଂ କରୋତି ହି
ଏହା ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ବ୍ୟର୍ଥ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି।
ମହାପାପାନି କୃତ୍ଵାପି ପରାନ୍ପୁଷ୍ଯାନ୍ତି ଯତ୍ନତଃ
ବଡ଼ ପାପ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଉପକାର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି।
ସ୍ଵଯମେକତମୋ ମୂଢସ୍ତତ୍ପାପଫଲମଶ୍ନୁତେ
କିନ୍ତୁ ଏହି ପାପର ଫଳ କେବଳ ଏକ ମୂଢ଼ ଲୋକ ଏକା ଭୋଗ କରେ।