କାମଧେନ୍ଵା ପୁଷ୍ଯମାଣଶ୍ଚିତ୍ରାଭରଣଭୂଷିତଃ
କାମଧେନୁ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲେ।
ଗଚ୍ଛନ୍ଵିଷ୍ଣୁପଦଂ ଦିଵ୍ଯଂମନୁଜଂ ପଥି ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ପଦକୁ ଯିବା ସମୟରେ, ସେ ରାସ୍ତାରେ ଜଣେ ମଣିଷକୁ ଦେଖିଲେ।
ଇତସ୍ତତଃ ପ୍ରାଧାଵନ୍ତଂ ଵିଲପନ୍ତମନାଥଵତ୍
ସେ ତାକୁ ଏପଟେ ସେପଟେ ଦୌଡ଼ୁଥିବା, ନିରାଶ୍ରୟ ଭଳି କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
କ୍ରୋଶନ୍ତଂ ଚ ସୁଦନ୍ତଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମନସି ଵିଵ୍ଯଥେ
ତାକୁ କାନ୍ଦୁଥିବା ଓ ନିୟମିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ମନ ଦୁଃଖିତ ହେଲା।
କୋ ଽଯଂ ଭଟୈର୍ବାଧ୍ଯମାନଂ ଇତ୍ଯପୃଚ୍ଛତ୍କୃତାଞ୍ଜଲିଃ
ଯୋଡ଼ିହାତରେ ପ୍ରଣାମ କରି ସେ ପଚାରିଲେ, 'ଏହି ଜଣେ କିଏ, ଯିଏ ପାଳମାନେ ଦ୍ୱାରା ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛନ୍ତି?'
ଅସୌ ସୁମାଲୀ ଭ୍ରାତା ତେ ପାପାତ୍ମେତି ସମବ୍ରୁଵନ୍
ସେମାନେ କହିଲେ, 'ଏହିଯେ ସୁମାଳୀ, ତୁମର ଭାଇ, ଯିଏ ପାପୀ।'
ମନସା ଦୁଃଖମାପନ୍ନଃ ପୁନଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ନାରଦ
ମନରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ସେ ପୁଣିଥରେ ପଚାରିଲେ, ହେ ନାରଦ,
ତଦୁପାଯଂବଦଧ୍ଵଂ ମେ ଯୂଯଂ ହି ମମବାନ୍ଧଵାଃ
'ଏହାର ଉପାୟ କହ, କାରଣ ତୁମେମାନେ ମୋର ଆତ୍ମୀୟ।'
ସତାଂ ସାପ୍ତପଦୀ ମୈତ୍ରୀ ସତ୍ସତାଂ ତ୍ରିପଦୀ ତଥା
ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସାତଟି ପଦ ଚାଲିଲେ ମିତ୍ରତା ହୁଏ; ଭଲ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତିନିଟି ପଦରେ ମଧ୍ୟ ହୁଏ।
ସତ୍ସତାମପି ଯେ ସଂତସ୍ତେଷାଂ ମୈତ୍ରଘୀ ପଦେ ପଦେ
ଭଲ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନେ ସଙ୍ଗେ ରହନ୍ତି, ପ୍ରତି ପଦକୁ ମିତ୍ରତା ଓ ଶତ୍ରୁତା ଦୁହିଁ ଥାଏ।
ଯତୋ ଽଯଂ ମମ ଭ୍ରାତାପି ମୁଚ୍ଯତେ ତଦିହୋଚ୍ଯତାମ୍
ଏହିଯେ ମୋର ଭାଇ, ଯଦି ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିପାରେ, ତେବେ ଏଠାରେ କହ।
ପୁନଃ ସ୍ମିତାମୁଖାଃ ପ୍ରୋଚୁର୍ଯଜ୍ଞମାଲିହରିପ୍ରିଯମ୍
ପୁଣି, ହସୁଥିବା ମୁହଁରେ ସେମାନେ ଯଜ୍ଞମାଳୀ, ହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଉପାଯଂ ତଵ ଵକ୍ଷ୍ଯାମଃ ସୁମାଲିପ୍ରେମମୁକ୍ତିଦମ୍
ସୁମାଳି, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏମିତି ଉପାୟ କହିବି, ଯାହା ଭକ୍ତି ଓ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମଃ ସମାସେନ ତଚ୍ଛ୍ରଣୁଷ୍ଵ ସମାହିତଃ
ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି; ତୁମେ ଏହାକୁ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣ।
ତ୍ଵଯା କୃତାନି ପାପାନି ଅହନ୍ତ୍ଯଗଣିତାନି ଵୈ
ତୁମେ ଯେତେ ଅପରାଧ କରିଛ, ସେଗୁଡିକ ଅଗଣା।
ଏକଦା ବନ୍ଧୁଭିସ୍ତ୍ଯକ୍ତଃ ଶୋକସଂତାପପୀଡିତଃ
ଏକଥର, ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେ ତୁମକୁ ଛାଡିଦେଲେ, ତୁମେ ଦୁଃଖ ଓ ବେଦନାରେ ଭରିଗଲା।
ତଦା ଵୃଷ୍ଟିରଭୂତ୍ତତ୍ର ତତ୍ସ୍ଥାନଂ ପଙ୍କିଲଂ ହ୍ଯଭୂତ
ସେ ସମୟରେ ଏଠାରେ ବର୍ଷା ହେଲା, ଏହି ସ୍ଥାନ ମାଟିରେ ଭରିଗଲା।
ଉପଲେପନତାଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ତତ୍ସ୍ଥାନଂ ଵିଷ୍ଣୁମନ୍ଦିରେ
ସେ ସ୍ଥାନ ମାଟିରେ ଲେପି ହୋଇଥିଲା, ଏହା ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ଦିର ଭିତରେ ଥିଲା।
ଦଂଶିତଶ୍ଚୈଵ ସର୍ପେଣ ପ୍ରାପ୍ତଂ ପଞ୍ଚତ୍ଵମେଵ ଚ
ତୁମେ ଏକ ସାପରେ କାମ୍ଡି ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଥିଲା।
ଵିପ୍ରଜନ୍ମ ତ୍ଵଯା ପ୍ରାପ୍ତଂ ହରି ଭକ୍ତିସ୍ତଥାଚଲା
ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲା, ଏବଂ ହରିଙ୍କୁ ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ଲାଗିଲା।
ଵସାଦ୍ଯ ଜ୍ଞାନମାସାଦ୍ଯ ପରଂ ମୋକ୍ଷଂ ଗମିଷ୍ଯସି
ସେଠାରେ ରହି, ଜ୍ଞାନ ଅर्जନ କରି, ତୁମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମୁକ୍ତି ପାଇବ।
ଉପାଯଂ ତଵ ଵକ୍ଷ୍ଯାମସ୍ତଂ ନିବୋଧ ମହାମତେ
ମୁଁ ତୁମକୁ ଉପାୟ କହିବି; ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଏହାକୁ ଶୁଣ।
ଦତ୍ତ୍ଵୋଦ୍ଧର ମହାଭାଗ ଭ୍ରାତରଂ କୃପଯାନ୍ଵିତଃ
ମହାଭାଗ, ଦୟା କରି ତୁମ ଭାଇକୁ ଦେଉ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କର।
ତତ୍ଫଲଂ ପ୍ରଦଦୌ ତସ୍ମୈ ଭ୍ରାତ୍ରେ ପାପଵିମୁକ୍ତଯେ
ସେ ଫଳ ତାଙ୍କ ଭାଇକୁ ଦେଲେ, ଯାହାର ଫଳରେ ଭାଇ ଅପରାଧ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।
ବଭୂଵ ଯମଦୂତାସ୍ତୁ ତଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରପଲାଯିତାଃ
ଯମଦୂତମାନେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡି ଦେଇ, ଦୂରେ ଚାଲିଗଲେ।
ତଦା ସୁମାଲୀ ସ୍ଵର୍ଯାନମାରୁହ୍ଯ ମୁମୁଦେ ମୁନେ
ସେ ସମୟରେ, ମୁନି, ସୁମାଳି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଅଵାପତୁର୍ଭୃଶଂ ପ୍ରୀତିଂ ସମାଲିଙ୍ଗ୍ଯ ପରସ୍ପରମ୍
ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଲିଂଗନ କରି, ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ।
ଗୀଯମାନୌ ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ପ୍ରଜଗ୍ମତୁଃ
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତ ଗାଇଥିବାବେଳେ, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଯଜ୍ଞମାଲୀ ଚୋଷତୁସ୍ତୌ କଲ୍ପମେକଂ ମୁଦାନ୍ଵିତୌ
ଯଜ୍ଞମାଳି ମଧ୍ୟ ଏକ କଳ୍ପ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ସେଠାରେ ରହିଥିଲେ।
ତତ୍ରୈଵ ଜ୍ଞାନସଂପନ୍ନଃ ପରଂ ମୋକ୍ଷମୁପାଗତଃ
ସେଠାରେ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ।