ଵିଗଣଯ୍ଯ ସ୍ଵଯଂ ଦୃଷ୍ଟୋ ଵିସ୍ମିତଶ୍ଚାର୍ଥଚିନ୍ତଯା
ନିଜେ ଗଣି ଦେଖି, ସେ ଧନ ଭାବନାରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ମେଯା ତପୋ ଵିକ୍ରଯାଦ୍ଯୈରେତଦ୍ଧନମୁପାର୍ଜିତମ୍
ଏହି ଧନ ତପ, ବ୍ୟବସାୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ଉପାର୍ଜିତ ହୋଇଥିଲା।
ମେରୁତୁଲ୍ଯସୁଵର୍ଣାନି ହ୍ଯସଂଖ୍ଯାତାନି ଵାଞ୍ଛତି
ସେ ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ସୁନା, ଏବଂ ଅଗଣନ ସମ୍ପତ୍ତି ଚାହେଁ।
ସର୍ଵାନ୍କାମାନଵାଂପ୍ନୋତି ପୁନରନ୍ଯଞ୍ଚ କାଙ୍କ୍ଷତି
ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ବସ୍ତୁ ପାଇଯାଏ, ତଥାପି ପୁଣି ଅନ୍ୟ କିଛି ଆଶା କରେ।
ଚକ୍ଷୁଃଶ୍ରୋତ୍ରେ ଚ ଜୀର୍ଯେତେ ତୃଷ୍ଣେକା ତରୁଣାଯତେ
ଆଖି ଓ କାନ ବୃଦ୍ଧ ହୋଇଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଆଶା ମାତ୍ର ସଦା ଯୁବା ରହିଯାଏ।
ବଲଂ ହତଂ ଚ ଜରସା ତୃଷ୍ଣା ତରୁଣତାଂ ଗତା
ବୟସରେ ଶକ୍ତି ହରାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଆଶା ତ ଯୁବତା ହୋଇଯାଏ।
ସୁଶାନ୍ତୋ ଽପି ପ୍ରମନ୍ଯୁଃ ସ୍ଯାଦ୍ଧୀମାନପ୍ଯତିମୂଢଧୀଃ
ଅତି ଶାନ୍ତ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇପାରେ, ଓ ଜ୍ଞାନୀ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାଏ।
ତସ୍ମାଦାଶାଂ ତ୍ଯଜେତ୍ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଯଦୀଚ୍ଛେଚ୍ଛାଶ୍ଵତଂ ସୁଖମ୍
ସେଥିପାଇଁ, ଯଦି କେହି ଦୀର୍ଘ ସୁଖ ଚାହେଁ, ତେବେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଆଶାକୁ ଛାଡିଦେବା ଉଚିତ।
ତଥୈଵ ସତ୍କୁଲେ ଜନ୍ମ ଆଶା ହତ୍ଯତିଵେଗତଃ
ଏଭଳି, ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ମଧ୍ୟ ଆଶା ଦ୍ୱାରା ତୁରନ୍ତ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
କିଞ୍ଚିଦ୍ଦାତାପି ଚାଣ୍ଡାଲସ୍ତସ୍ମାଦଧିକତାଂ ଗତଃ
ଅଳ୍ପ ଦାନ କରୁଥିବା ନିମ୍ନଜାତି ଲୋକ ମଧ୍ୟ, ଉତ୍ତମ କୁଳର ଲୋକଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଅଵମାନାଦିକଂ ଦୁଃଖଂ ନ ଜାନନ୍ତି କଦାପ୍ଯହୋ
ହାଏ, ସେମାନେ କେବେ ଅପମାନ ଓ ଏପରି ଦୁଃଖକୁ ଜାଣିନଥାନ୍ତି।
ଶରୀରମପି ଜୀର୍ଣଂ ଚ ଜରସାପହତଂ ବଲମ୍
ଦେହ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧ ହୋଇଯାଏ, ବୟସ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତି ହରାଯାଏ।
ଏଵଂ ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ଧର୍ମମାର୍ଗ ରତୋ ଽଭଵତ୍
ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ହେଲେ।
ସ୍ଵଯଂ ତୁ ଭାଗ ଦ୍ଵିତଯ ସ୍ଵାର୍ଜିତାର୍ଥାଦପାହରତ୍
ସେ ନିଜେ ଉପାର୍ଜିତ ଧନର ଅର୍ଧାଂଶ ନେଇଲେ।
ସ୍ଵେନାର୍ଜିତାନାଂ ପାପାନାଂ ନାଶଂ କର୍ତୁମନାସ୍ତଦା
ତାପରେ, ନିଜେ କରିଥିବା ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ଠାନିଲେ।
ଅନ୍ନାଦୀନାଂ ଚ ଦାନାନି ଗଙ୍ଗାତୀରେ ଚକାର ସଃ
ସେ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଅନ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବସ୍ତୁ ଦାନ କଲେ।
ନାରନାରାଯଣ ସ୍ଥାନଂ ଜଗାମ ତପସେ ଵନମ୍
ସେ ନର ଓ ନାରାୟଣଙ୍କର ଆଶ୍ରମକୁ, ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ।
ଫଲିତୈଃ ପୁଷଅପିତୈଶ୍ଚୈଵ ଶୋଭିତଂ ଵୃକ୍ଷସଂଚଯୈଃ
ଫଳ ଓ ଫୁଲ ଲଗା ଗଛମାନେ ଦ୍ୱାରା ସେଠା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ପରିଚର୍ଯାପରୈର୍ଵୃଦ୍ଧୈର୍ମୁନିଭିଃ ପରିଶୋଭିତମ୍
ସେଠାରେ ସେବାରେ ଲିନ ବୃଦ୍ଧ ଋଷିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭା ବଢ଼ିଥିଲା।
ଗୃଣନ୍ତଂ ପରମଂ ବ୍ରହ୍ମ ତେଜୋରାଶିଂ ଦଦର୍ଶ ହ
ସେ ଦେଖିଲେ, ଅପାର ତେଜର ମୂର୍ତ୍ତି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମକୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଉଛି।
ଶୀର୍ଣପର୍ଣାଶନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵେଦମାଲିର୍ନନାମ ତମ୍
ପତିତ ପତ୍ର ଖାଇଥିବା ସେଉଁଠିକୁ ଦେଖି, ବେଦମାଳି ତାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ।
କନ୍ଦମୂଲଫଲାଦ୍ଯୈସ୍ତୁ ନାରାଯଣଧିଯା ମୁନେ
ମୁନି, ମୂଳ, କନ୍ଦ, ଫଳ ଓ ଏହାଦି ଖାଇ, ତାଙ୍କର ମନ ସଦା ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଲାଗିଥିଲା।
ଵିନଯାଵନତୋ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରୋଵାଚ ଵଦତାଂ ଵରମ୍
ବିନୟରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ମାମୁଦ୍ଧର ମହାଭାଗ ଜ୍ଞାନଦାନେନ ପଣ୍ଡିତ
ହେ ମହାଭାଗ, ହେ ପଣ୍ଡିତ, ମୋତେ ଜ୍ଞାନ ଦେଇ ଉଦ୍ଧାର କର।
ପ୍ରୋଵାଚ ପ୍ରହସନ୍ଵାଗ୍ମୀ ଵେଦମାଲିଂ ଗୁଣାନ୍ଵିତମ୍
ହସି, ମଧୁର କଥା କହୁଥିବା ସେ ବେଦମାଳିଙ୍କୁ, ଯିଏ ଗୁଣରେ ଭରପୂର, କହିଲେ।
ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସମାସେନ ଦୁର୍ଲଭଂ ତ୍ଵକୃତାତ୍ମନାମ୍
ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ତୁମକୁ ସେଇ କଥା କହିବି, ଯାହା ଆତ୍ମସଂଯମ ନଥିବାମାନେ ପାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ପରାପଵାଦଂ ପୈଶୁନ୍ଯଂ କଦାଚିଦପି ମା କୃଥାଃ
କେବେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟ ଚର୍ଚ୍ଚା କରନି।
ହରିପୂଜାପରଶ୍ଚୈଵ ତ୍ଯଜ ମୂର୍ଖସମାଗମମ୍
ହରିଙ୍କ ପୂଜାରେ ଲାଗିରୁ, ମୂର୍ଖମାନେ ସହିତ ସଙ୍ଗ ଛାଡ।
ପରିତ୍ଯଜ୍ଯାତ୍ମଵଲ୍ଲୋକଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶାନ୍ତିଂ ଗମିଷ୍ଯସି
ନିଜ ଦେହକୁ ଯେପରି ଛାଡ, ସେପରି ସଂସାରକୁ ତ୍ୟାଗ କର; ଏଭଳି କଲେ ଶାନ୍ତି ପାଇବୁ।
ଦ୍ରଂଭାଚାରମହୄଙ୍କାରଂ ନୈଷ୍ଠୁର୍ଯଂ ଚ ପରିତ୍ଯଜ
ପ୍ରତାରଣା, ଅହଂକାର ଓ କଠୋରତାକୁ ଛାଡିଦେ।