ପରମଜ୍ଞାନିନାମେତତ୍ପରବ୍ରହ୍ମାତ୍ମକଂ ଦ୍ଵିଜ
ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ଦ୍ୱିଜ, ଏହା ପରବ୍ରହ୍ମର ଗୁଣ।
ଭାତି ଵିଜ୍ଞାନଭେଦେନ ବହୁରୁପଧରୋ ଽଵ୍ଯଯଃ
ଜ୍ଞାନର ଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା, ଅବିନାଶୀ ଅନେକ ରୂପ ନେଇଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ।
ତସ୍ମାନ୍ମାଯାଂ ତ୍ଯଜେଦ୍ଯୋଗାନ୍ମୁମୁକ୍ଷୁର୍ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ୍
ତେଣୁ, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକେ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ମାୟାକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ।
ଅନିର୍ଵାଚ୍ଯା ତତୋ ଜ୍ଞେଯା ଭେଦବୁଦ୍ଧିପ୍ରଦାର୍ଯିନୀ
ତାପରେ, ମାୟାକୁ ଅବିବରଣୀୟ ଭାବରେ ଜାଣିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ଭିନ୍ନତାର ଭାବ ଦିଏ।
ତସ୍ମାଦଜ୍ଞାନଵିଚ୍ଛେଦୋ ଭଵେଦ୍ରୌଜିତମାଯିନାମ୍
ତେଣୁ, ମାୟାରୁ ମୁକ୍ତ ଲୋକେ ଅଜ୍ଞାନର ନାଶ କରିବା ଦରକାର।
ଜ୍ଞାନିନାଂ ପରମାତ୍ମା ଵୈ ହୃଦି ଭାତି ନିରନ୍ତରମ୍
ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ପରମାତ୍ମା ହୃଦୟରେ ସଦା ଚମକିଥାଏ।
ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗୈଃ ସିଦ୍ଧ୍ଯତେ ଯୋଗସ୍ତାନି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ଯୋଗ ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ସଫଳ ହୁଏ; ମୁଁ ସେଗୁଡିକୁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟରେ ବ୍ୟଖ୍ୟା କରିବି।
ପ୍ରାଣାଯାମଃ ପ୍ରତ୍ଯାହାରୋ ଧାରଣା ଧ୍ଯାନମେଵ ଚ
ସେଗୁଡିକ ହେଉଛି ପ୍ରାଣାୟାମ, ପ୍ରତ୍ୟାହାର, ଧାରଣା ଏବଂ ଧ୍ୟାନ।
ଏଷାଂ ସଂକ୍ଷେପତୋ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଲକ୍ଷଣାନି ମୁନୀଶ୍ଵର
ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ ସଂକ୍ଷେପରେ ଏବେ ବ୍ୟଖ୍ୟା କରିବି।
ଅକ୍ରୋଧଶ୍ଚାନସୂଯା ଚ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ସଂକ୍ଷେପତୋ ଯମାଃ
ଅକ୍ରୋଧ ଏବଂ ଅନସୂୟା, ସଂକ୍ଷେପରେ ଯମ ଭାବରେ କହାଯାଇଛି।
ଅହିଂସା କଥିତା ସଦ୍ଭିର୍ଯୋଗସିଦ୍ଧିପ୍ରଦାଯିନୀ
ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଯେପରି ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ଅହିଂସା ଯୋଗର ସଫଳତା ଦେଇଥାଏ।
ସତ୍ଯଂ ପ୍ରାହୁର୍ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତେଯଂ ଶୃଣୁ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍
ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସତ୍ୟ କହାଯାଇଛି; ଏବେ ଅସ୍ତେୟ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
ସ୍ତେଯମିତ୍ଯୁଚ୍ଯତେ ସଦ୍ଭିରସ୍ତେଯଂ ତଦ୍ଵିପର୍ଯଯମ୍
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହନ୍ତି ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ ଚୋରି କୁହାଯାଏ; ଚୋରି ନକରିବା ତାହାର ବିପରୀତ।
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯପରିତ୍ଯାଗାଜ୍ଜ୍ଞାନଵାନପି ପାତକୀ
ଯଦି କୌଣସି ଜ୍ଞାନୀ ନିଜର ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଛାଡିଦେଇଥାଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ପାପୀ ହୋଇଯାଏ।
ସ ଚଣ୍ଡାଲସମୋ ଜ୍ଞେଯଃ ସର୍ଵଵର୍ଣବହିଷ୍କୃତଃ
ସେ ଚଣ୍ଡାଳ ସମାନ ଭାବରେ ଗଣନା କରିବାକୁ ହେବ; ସମସ୍ତ ଜାତିରୁ ବାହାର କରାଯାଏ।
ତତ୍ସଂଭାଷଣମାତ୍ରେଣ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ଭଵେନ୍ନୃଣାମ୍
ଏମିତି ଲୋକଙ୍କ ସହ କଥା ହେବା ମାତ୍ରେ ମାନବମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପାପର ସମାନ ମନାଯାଏ।
ତତ୍ସଂଗସଂଗିନାଂ ସଂଗାନ୍ମହାପାତକଦୋଷଭାକ୍
ଏମିତି ଲୋକଙ୍କ ସହ ଯେଉଁମାନେ ମିଶିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ପାପର ଦୋଷ ଭୋଗିଥାନ୍ତି।
ଅପରିଗ୍ରହ ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଯୋଗସଂସିଦ୍ଧିକାରକଃ
ଉପହାର ନ ନେବାକୁ 'ଅପରିଗ୍ରହ' କୁହାଯାଏ; ଏହା ଯୋଗର ସଫଳତା ଦେଇଥାଏ।
କ୍ରୋଧମାହୁର୍ଧର୍ମଵିଦୋ ହ୍ଯକ୍ରୋଧସ୍ତଦ୍ଵିପର୍ଯଯଃ
ଧର୍ମ ଜଣା ଲୋକମାନେ କୁହନ୍ତି କ୍ରୋଧ ଦୋଷ; ଏହାର ବିପରୀତ କ୍ରୋଧ ନ ଥିବା ଗୁଣ।
ଅସୂଯା କୀର୍ତିତା ସଦ୍ଭିସ୍ତତ୍ତ୍ଯାଗୋ ହ୍ଯନସୂଯତା
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଇର୍ଷ୍ୟାକୁ ଦୋଷ କୁହନ୍ତି; ଏହା ଛାଡିଦେବା ଅନିର୍ଷ୍ୟା।
ନିଯମାନପି ଵକ୍ଷ୍ଯାମିତୁଭ୍ଯଂ ତାଞ୍ଛୃଣୁ ନାରଦ
ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ନିୟମଗୁଡିକ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି; ନାରଦ, ଏଗୁଡିକୁ ଶୁଣ।
ସଂଧ୍ଯୋପାସନମୁଖ୍ଯାଶ୍ଚ ନିଯମାଃ ପରିକୀର୍ତ୍ତିତାଃ
ନିୟମଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରେ ସଂଧ୍ୟାପୂଜା ସର୍ବୋତ୍ତମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତପୋ ନିଗଦିତଂ ସଦ୍ଭିର୍ଯୋଗସାଧନମୁତ୍ତମମ୍
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହନ୍ତି ତପସ୍ଯା ଯୋଗ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉପାୟ।
ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରସ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ ମହାଵାକ୍ଯଚଯସ୍ଯ ଚ
ଅଷ୍ଟାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ବଡ଼ ବାକ୍ୟଗୁଡିକର—
ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଂ ଯସ୍ତ୍ଯଜେନ୍ମୂଢସ୍ତସ୍ଯ ଯୋଗୋ ନ ସିଧ୍ଯତି
ଯିଏ ଅଜ୍ଞାନରେ ନିଜର ଅଧ୍ୟୟନ ଛାଡିଦେଉଛି, ତାଙ୍କର ଯୋଗ ସଫଳ ହୁଏନାହିଁ।
ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯୈସ୍ତୋଷ୍ଯମାଣାଶ୍ଚ ପ୍ରସୀଦନ୍ତି ହି ଦେଵତାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ଦେବତାମାନେ ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ତ୍ରିଵିଧେ ଽପି ଚ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ପୂର୍ଵାତ୍ପୂର୍ଵାତ୍ପରୋ ଵରଃ
ତିନି ପ୍ରକାର ମଧ୍ୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।
ଜପସ୍ତୁ ଵାଚିକଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ସର୍ଵଯଜ୍ଞଫଲପ୍ରଦଃ
ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଉଚ୍ଚାରିତ ଜପକୁ 'ବାଚିକ ଜପ' କୁହାଯାଏ; ଏହା ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ସ ତୂପାଂଶୁର୍ଜପଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ପୂର୍ଵସ୍ମାଦ୍ଦ୍ଵିଗୁଣୋ ଽଧିକଃ
କିନ୍ତୁ ନିମ୍ନ ସ୍ୱରରେ କରାଯାଇଥିବା ଜପ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀଠାରୁ ଦୁଇଗୁଣା ଫଳଦାୟକ।
ସ ଜପୋମାନସଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଯୋଗସିଦ୍ଧିପ୍ରଦାଯକଃ
ମନରେ କରାଯାଇଥିବା ଜପ 'ମାନସ ଜପ' କୁହାଯାଏ; ଏହା ଯୋଗର ସଫଳତା ଦେଇଥାଏ।