ଦ୍ଵେ ବ୍ରହ୍ମଣୀ ଵେଦିତଵ୍ଯେ ଇତି ଚାଥର୍ଵର୍ଣୀ ଶ୍ରୁତିଃ
ଅଥର୍ବଣ ଶ୍ରୁତି କହିଛି: 'ବ୍ରହ୍ମର ଦୁଇଟି ରୂପ ଜାଣିବା ଉଚିତ।'
ତଯୋରଭେଦଵିଜ୍ଞାନଂ ଯୋଗ ଇତ୍ଯଭିଧୀଯତେ
ଏହି ଦୁଇଟି ରୂପର ଅଭେଦ ଜ୍ଞାନକୁ ଯୋଗ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ।
ଅପରଃ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ସଦ୍ଭିଃ ପରମାତ୍ମା ପରଃ ସ୍ମୃତଃ
ନିମ୍ନ ରୂପକୁ ବିଦ୍ୱାନମାନେ କୁହନ୍ତି; ଉଚ୍ଚ ରୂପକୁ ପରମାତ୍ମା ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ।
ଅଵ୍ଯକ୍ତଃ ପରମଃ ଶୁଦ୍ଧଃ ପରିପୂର୍ଣ ଉଦାହୃତଃ
ପରମ ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ।
ଭଵେତ୍ତଦା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଶଚ୍ଛେଦୋ ଽପରାତ୍ମନଃ
ସେ ସମୟରେ, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଲଗା ଆତ୍ମାର ବାନ୍ଧନ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ।
ନୃଣାଂ ଵିଜ୍ଞାନଭେଦେନ ଭେଦଵାନିଵ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ
ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ଞାନର ଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା ଭିନ୍ନତା ଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ।
ଗୀଯମାନଂ ଚ ଵେଦାନ୍ତୈସ୍ତସ୍ମାନ୍ନାସ୍ତି ପରଂ ଦ୍ଵିଜ
ବେଦାନ୍ତରେ ଯେପରି ଗାଇଯାଇଛି, ତେଣୁ, ଦ୍ୱିଜ, ଏଠାରେ କିଛି ଉପରି ନାହିଁ।
କର୍ତ୍ତୃତ୍ଵଂ ଵାପି ଭୋକ୍ତୃତ୍ଵଂ ନିର୍ଗୁଣସ୍ଯ ପରାତ୍ମନଃ
ନିର୍ଗୁଣ ପରମାତ୍ମା ପାଇଁ କରିବାର ନାହିଁ, ଭୋଗ କରିବାର ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
କିମପ୍ଯନ୍ଯଦ୍ଯତୋ ନାସ୍ତି ତଜ୍ଜ୍ଞେଯଂ ମୁକ୍ତିହେତଵେ
ଯେପରି ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ, ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଯାହା ଜାଣିବା ଦରକାର, ସେହି ଏକାଟି।
ତଦ୍ଵିଚାରୋଦ୍ଭଵଂ ଜ୍ଞାନଂ ପରଂ ମୋକ୍ଷସ୍ଯ ସାଧନମ୍
ସେହି ବିଚାରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଜ୍ଞାନ, ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଉପାୟ।
ପରମଜ୍ଞାନିନାମେତତ୍ପରବ୍ରହ୍ମାତ୍ମକଂ ଦ୍ଵିଜ
ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ଦ୍ୱିଜ, ଏହା ପରବ୍ରହ୍ମର ଗୁଣ।
ଭାତି ଵିଜ୍ଞାନଭେଦେନ ବହୁରୁପଧରୋ ଽଵ୍ଯଯଃ
ଜ୍ଞାନର ଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା, ଅବିନାଶୀ ଅନେକ ରୂପ ନେଇଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ।
ତସ୍ମାନ୍ମାଯାଂ ତ୍ଯଜେଦ୍ଯୋଗାନ୍ମୁମୁକ୍ଷୁର୍ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ୍
ତେଣୁ, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକେ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ମାୟାକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ।
ଅନିର୍ଵାଚ୍ଯା ତତୋ ଜ୍ଞେଯା ଭେଦବୁଦ୍ଧିପ୍ରଦାର୍ଯିନୀ
ତାପରେ, ମାୟାକୁ ଅବିବରଣୀୟ ଭାବରେ ଜାଣିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ଭିନ୍ନତାର ଭାବ ଦିଏ।
ତସ୍ମାଦଜ୍ଞାନଵିଚ୍ଛେଦୋ ଭଵେଦ୍ରୌଜିତମାଯିନାମ୍
ତେଣୁ, ମାୟାରୁ ମୁକ୍ତ ଲୋକେ ଅଜ୍ଞାନର ନାଶ କରିବା ଦରକାର।
ଜ୍ଞାନିନାଂ ପରମାତ୍ମା ଵୈ ହୃଦି ଭାତି ନିରନ୍ତରମ୍
ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ପରମାତ୍ମା ହୃଦୟରେ ସଦା ଚମକିଥାଏ।
ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗୈଃ ସିଦ୍ଧ୍ଯତେ ଯୋଗସ୍ତାନି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ଯୋଗ ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ସଫଳ ହୁଏ; ମୁଁ ସେଗୁଡିକୁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟରେ ବ୍ୟଖ୍ୟା କରିବି।
ପ୍ରାଣାଯାମଃ ପ୍ରତ୍ଯାହାରୋ ଧାରଣା ଧ୍ଯାନମେଵ ଚ
ସେଗୁଡିକ ହେଉଛି ପ୍ରାଣାୟାମ, ପ୍ରତ୍ୟାହାର, ଧାରଣା ଏବଂ ଧ୍ୟାନ।
ଏଷାଂ ସଂକ୍ଷେପତୋ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଲକ୍ଷଣାନି ମୁନୀଶ୍ଵର
ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ ସଂକ୍ଷେପରେ ଏବେ ବ୍ୟଖ୍ୟା କରିବି।
ଅକ୍ରୋଧଶ୍ଚାନସୂଯା ଚ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ସଂକ୍ଷେପତୋ ଯମାଃ
ଅକ୍ରୋଧ ଏବଂ ଅନସୂୟା, ସଂକ୍ଷେପରେ ଯମ ଭାବରେ କହାଯାଇଛି।
ଅହିଂସା କଥିତା ସଦ୍ଭିର୍ଯୋଗସିଦ୍ଧିପ୍ରଦାଯିନୀ
ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଯେପରି ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ଅହିଂସା ଯୋଗର ସଫଳତା ଦେଇଥାଏ।
ସତ୍ଯଂ ପ୍ରାହୁର୍ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତେଯଂ ଶୃଣୁ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍
ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସତ୍ୟ କହାଯାଇଛି; ଏବେ ଅସ୍ତେୟ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
ସ୍ତେଯମିତ୍ଯୁଚ୍ଯତେ ସଦ୍ଭିରସ୍ତେଯଂ ତଦ୍ଵିପର୍ଯଯମ୍
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହନ୍ତି ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ ଚୋରି କୁହାଯାଏ; ଚୋରି ନକରିବା ତାହାର ବିପରୀତ।
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯପରିତ୍ଯାଗାଜ୍ଜ୍ଞାନଵାନପି ପାତକୀ
ଯଦି କୌଣସି ଜ୍ଞାନୀ ନିଜର ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଛାଡିଦେଇଥାଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ପାପୀ ହୋଇଯାଏ।
ସ ଚଣ୍ଡାଲସମୋ ଜ୍ଞେଯଃ ସର୍ଵଵର୍ଣବହିଷ୍କୃତଃ
ସେ ଚଣ୍ଡାଳ ସମାନ ଭାବରେ ଗଣନା କରିବାକୁ ହେବ; ସମସ୍ତ ଜାତିରୁ ବାହାର କରାଯାଏ।
ତତ୍ସଂଭାଷଣମାତ୍ରେଣ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ଭଵେନ୍ନୃଣାମ୍
ଏମିତି ଲୋକଙ୍କ ସହ କଥା ହେବା ମାତ୍ରେ ମାନବମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପାପର ସମାନ ମନାଯାଏ।
ତତ୍ସଂଗସଂଗିନାଂ ସଂଗାନ୍ମହାପାତକଦୋଷଭାକ୍
ଏମିତି ଲୋକଙ୍କ ସହ ଯେଉଁମାନେ ମିଶିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ପାପର ଦୋଷ ଭୋଗିଥାନ୍ତି।
ଅପରିଗ୍ରହ ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଯୋଗସଂସିଦ୍ଧିକାରକଃ
ଉପହାର ନ ନେବାକୁ 'ଅପରିଗ୍ରହ' କୁହାଯାଏ; ଏହା ଯୋଗର ସଫଳତା ଦେଇଥାଏ।
କ୍ରୋଧମାହୁର୍ଧର୍ମଵିଦୋ ହ୍ଯକ୍ରୋଧସ୍ତଦ୍ଵିପର୍ଯଯଃ
ଧର୍ମ ଜଣା ଲୋକମାନେ କୁହନ୍ତି କ୍ରୋଧ ଦୋଷ; ଏହାର ବିପରୀତ କ୍ରୋଧ ନ ଥିବା ଗୁଣ।
ଅସୂଯା କୀର୍ତିତା ସଦ୍ଭିସ୍ତତ୍ତ୍ଯାଗୋ ହ୍ଯନସୂଯତା
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଇର୍ଷ୍ୟାକୁ ଦୋଷ କୁହନ୍ତି; ଏହା ଛାଡିଦେବା ଅନିର୍ଷ୍ୟା।