ଜ୍ଞାନଂ ହି ମୋକ୍ଷଦଂ ଜ୍ଞେଯଂ ତଦୁପାଯଂ ଵଦାମି ତେ
ଜ୍ଞାନ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ; ଏହା ପାଇଁ ଯେଉଁପରି ଉପାୟ ଅଛି, ସେଥିରେ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।
ସମ୍ଯଗ୍ ଵିଚାରଯେଦ୍ଧୀମାନ୍ସଦ୍ଭିଃ ଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥକୋଵିଦୈଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ଜଣା ବିଦ୍ୱାନମାନଙ୍କ ସହିତ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରିବା ଉଚିତ।
ଅନିତ୍ଯାନି ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ନିତ୍ଯମେଵ ସମାଶ୍ରଯେତ୍
ଅସ୍ଥାୟୀ ଜିନିଷକୁ ଛାଡି, ସଦା ନିତ୍ୟ ଜିନିଷରେ ଆଶ୍ରୟ ନେବା ଉଚିତ।
ଅଵିରକ୍ତୋ ଭଵେଦ୍ଯସ୍ତୁ ସ ସଂସାରେ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଯେ ଅସଙ୍ଗ ନୁହଁନ୍ତି, ସେ ସଂସାରରେ ଘୂରିବାକୁ ଚାଲିଥାନ୍ତି।
ତସ୍ଯ ସଂସାରଵିଚ୍ଛିତ୍ତିଃ କଦାଚିନ୍ନୈଵ ଜାଯତେ
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସଂସାରରୁ ବିଚ୍ଛେଦ କେବେ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଶମାଦିଗୁଣହୀନସ୍ଯ ଜ୍ଞାନଂ ନୈଵ ଚ ସିଧ୍ଯତି
ଶାନ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁଣ ନଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ଜ୍ଞାନ ସଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ।
ହରିଧ୍ଯାନପରୋ ନିତ୍ଯଂ ମୁମୁକ୍ଷୁରଭିଧୀଯତେ
ଯେ ସଦା ହରିଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ରହନ୍ତି, ସେ ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ।
ସର୍ଵଗଂ ଭାଵଯେଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଂ ସର୍ଵଭୂତଦଯାପରଃ
ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ଦୟାଶୀଳ ହେବା ଉଚିତ।
ଇତି ଜାନାତି ଯୋ ଵିପ୍ରତଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ଯୋଗଜଂ ଵିଦୁଃ
ଯେ ଏପରି ଜାଣିଛନ୍ତି, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ଯୋଗରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ।
ଯୋଗୋ ଜ୍ଞାନଂ ଵିଶୁଦ୍ଧଂ ସ୍ଯାତ୍ତଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ମୋକ୍ଷଦଂ ଵିଦୁଃ
ଯୋଗ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ; ସେ ଜ୍ଞାନକୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ଦ୍ଵେ ବ୍ରହ୍ମଣୀ ଵେଦିତଵ୍ଯେ ଇତି ଚାଥର୍ଵର୍ଣୀ ଶ୍ରୁତିଃ
ଅଥର୍ବଣ ଶ୍ରୁତି କହିଛି: 'ବ୍ରହ୍ମର ଦୁଇଟି ରୂପ ଜାଣିବା ଉଚିତ।'
ତଯୋରଭେଦଵିଜ୍ଞାନଂ ଯୋଗ ଇତ୍ଯଭିଧୀଯତେ
ଏହି ଦୁଇଟି ରୂପର ଅଭେଦ ଜ୍ଞାନକୁ ଯୋଗ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ।
ଅପରଃ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ସଦ୍ଭିଃ ପରମାତ୍ମା ପରଃ ସ୍ମୃତଃ
ନିମ୍ନ ରୂପକୁ ବିଦ୍ୱାନମାନେ କୁହନ୍ତି; ଉଚ୍ଚ ରୂପକୁ ପରମାତ୍ମା ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ।
ଅଵ୍ଯକ୍ତଃ ପରମଃ ଶୁଦ୍ଧଃ ପରିପୂର୍ଣ ଉଦାହୃତଃ
ପରମ ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ।
ଭଵେତ୍ତଦା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଶଚ୍ଛେଦୋ ଽପରାତ୍ମନଃ
ସେ ସମୟରେ, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଲଗା ଆତ୍ମାର ବାନ୍ଧନ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ।
ନୃଣାଂ ଵିଜ୍ଞାନଭେଦେନ ଭେଦଵାନିଵ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ
ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ଞାନର ଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା ଭିନ୍ନତା ଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ।
ଗୀଯମାନଂ ଚ ଵେଦାନ୍ତୈସ୍ତସ୍ମାନ୍ନାସ୍ତି ପରଂ ଦ୍ଵିଜ
ବେଦାନ୍ତରେ ଯେପରି ଗାଇଯାଇଛି, ତେଣୁ, ଦ୍ୱିଜ, ଏଠାରେ କିଛି ଉପରି ନାହିଁ।
କର୍ତ୍ତୃତ୍ଵଂ ଵାପି ଭୋକ୍ତୃତ୍ଵଂ ନିର୍ଗୁଣସ୍ଯ ପରାତ୍ମନଃ
ନିର୍ଗୁଣ ପରମାତ୍ମା ପାଇଁ କରିବାର ନାହିଁ, ଭୋଗ କରିବାର ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
କିମପ୍ଯନ୍ଯଦ୍ଯତୋ ନାସ୍ତି ତଜ୍ଜ୍ଞେଯଂ ମୁକ୍ତିହେତଵେ
ଯେପରି ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ, ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଯାହା ଜାଣିବା ଦରକାର, ସେହି ଏକାଟି।
ତଦ୍ଵିଚାରୋଦ୍ଭଵଂ ଜ୍ଞାନଂ ପରଂ ମୋକ୍ଷସ୍ଯ ସାଧନମ୍
ସେହି ବିଚାରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଜ୍ଞାନ, ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଉପାୟ।
ପରମଜ୍ଞାନିନାମେତତ୍ପରବ୍ରହ୍ମାତ୍ମକଂ ଦ୍ଵିଜ
ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ଦ୍ୱିଜ, ଏହା ପରବ୍ରହ୍ମର ଗୁଣ।
ଭାତି ଵିଜ୍ଞାନଭେଦେନ ବହୁରୁପଧରୋ ଽଵ୍ଯଯଃ
ଜ୍ଞାନର ଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା, ଅବିନାଶୀ ଅନେକ ରୂପ ନେଇଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ।
ତସ୍ମାନ୍ମାଯାଂ ତ୍ଯଜେଦ୍ଯୋଗାନ୍ମୁମୁକ୍ଷୁର୍ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ୍
ତେଣୁ, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକେ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ମାୟାକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ।
ଅନିର୍ଵାଚ୍ଯା ତତୋ ଜ୍ଞେଯା ଭେଦବୁଦ୍ଧିପ୍ରଦାର୍ଯିନୀ
ତାପରେ, ମାୟାକୁ ଅବିବରଣୀୟ ଭାବରେ ଜାଣିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ଭିନ୍ନତାର ଭାବ ଦିଏ।
ତସ୍ମାଦଜ୍ଞାନଵିଚ୍ଛେଦୋ ଭଵେଦ୍ରୌଜିତମାଯିନାମ୍
ତେଣୁ, ମାୟାରୁ ମୁକ୍ତ ଲୋକେ ଅଜ୍ଞାନର ନାଶ କରିବା ଦରକାର।
ଜ୍ଞାନିନାଂ ପରମାତ୍ମା ଵୈ ହୃଦି ଭାତି ନିରନ୍ତରମ୍
ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ପରମାତ୍ମା ହୃଦୟରେ ସଦା ଚମକିଥାଏ।
ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗୈଃ ସିଦ୍ଧ୍ଯତେ ଯୋଗସ୍ତାନି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ଯୋଗ ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ସଫଳ ହୁଏ; ମୁଁ ସେଗୁଡିକୁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟରେ ବ୍ୟଖ୍ୟା କରିବି।
ପ୍ରାଣାଯାମଃ ପ୍ରତ୍ଯାହାରୋ ଧାରଣା ଧ୍ଯାନମେଵ ଚ
ସେଗୁଡିକ ହେଉଛି ପ୍ରାଣାୟାମ, ପ୍ରତ୍ୟାହାର, ଧାରଣା ଏବଂ ଧ୍ୟାନ।
ଏଷାଂ ସଂକ୍ଷେପତୋ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଲକ୍ଷଣାନି ମୁନୀଶ୍ଵର
ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ ସଂକ୍ଷେପରେ ଏବେ ବ୍ୟଖ୍ୟା କରିବି।
ଅକ୍ରୋଧଶ୍ଚାନସୂଯା ଚ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ସଂକ୍ଷେପତୋ ଯମାଃ
ଅକ୍ରୋଧ ଏବଂ ଅନସୂୟା, ସଂକ୍ଷେପରେ ଯମ ଭାବରେ କହାଯାଇଛି।