ଇତି ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ମନସା ଯୋଗଦ୍ଵିତଯମଭ୍ଯସେତ୍
ଏଭଳି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ମନରେ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।
ତେ ଜାନନ୍ତି ପରଂ ଭାଵଂ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଚକ୍ରିଣଃ
ସେମାନେ ଦେବଦେବଙ୍କର ଚକ୍ରଧାରୀ ପରମ ସ୍ୱଭାବକୁ ଜାଣନ୍ତି।
ନ ତସ୍ଯ ତୁଷ୍ଯତେ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଯତୋ ଧର୍ମପତିଃ ସ୍ମୃତଃ
ଧର୍ମର ନାୟକ ଭାବରେ ଯେଉଁ ଚିହ୍ନିତ, ତାଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ଦଂଭାଚାରଃ ସ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ସର୍ଵପାତକିଭିଃ ସମଃ
ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କର ଚଳାଚଳ ମିଥ୍ୟା, ସେ ସମସ୍ତ ପାପୀଙ୍କ ସମାନ।
ତତ୍ତପଃ ସା ଚ ପୂଜା ଚ ତଦ୍ଧ୍ଯାନଂ ହି ନିରର୍ଥକମ୍
ସେହି ତପ, ପୂଜା ଓ ଧ୍ୟାନ ନିଷ୍ଫଳ।
ମୁକ୍ତଯର୍ଥମର୍ଚଯେତ୍ସମ୍ଯକ୍ କ୍ରିଯାଯୋଗପରୋ ନରଃ
ମୁକ୍ତି ପାଇବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, କ୍ରିୟାଯୋଗରେ ଲଗିଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ସଠିକ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ସମର୍ଚଯତି ଦେଵେଶଂ କ୍ରିଯାଯୋଗଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ
ଯେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ବିଧିବତ୍ ପୂଜା କରେ, ସେହି କ୍ରିୟାକୁ କାର୍ଯ୍ୟର ପଥ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ।
ସ୍ତୋତ୍ରାଦ୍ଯୈଃ ସ୍ତୌତି ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁଂ କର୍ମଯୋଗୀ ସ ଉଚ୍ଯତେ
ଯେ ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍ତୋତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାର୍ଥନା ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ, ସେ କାର୍ମିକ ଯୋଗର ଅନୁସାରୀ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ।
ପୁଷ୍ପାଦ୍ଯୈଶ୍ଚାର୍ଚନଂ ଵିଷ୍ଣୋଃ କ୍ରିଯାଯୋଗ ଉଦାହୃତଃ
ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବାକୁ କ୍ରିୟାଯୋଗ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ।
ସର୍ଵପାପାନି ନଶ୍ଯନ୍ତି ପୂର୍ଵଜନ୍ମାର୍ଜିତାନି ଵୈ
ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ସଂଚିତ ସମସ୍ତ ପାପ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଜ୍ଞାନଂ ହି ମୋକ୍ଷଦଂ ଜ୍ଞେଯଂ ତଦୁପାଯଂ ଵଦାମି ତେ
ଜ୍ଞାନ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ; ଏହା ପାଇଁ ଯେଉଁପରି ଉପାୟ ଅଛି, ସେଥିରେ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।
ସମ୍ଯଗ୍ ଵିଚାରଯେଦ୍ଧୀମାନ୍ସଦ୍ଭିଃ ଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥକୋଵିଦୈଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ଜଣା ବିଦ୍ୱାନମାନଙ୍କ ସହିତ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରିବା ଉଚିତ।
ଅନିତ୍ଯାନି ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ନିତ୍ଯମେଵ ସମାଶ୍ରଯେତ୍
ଅସ୍ଥାୟୀ ଜିନିଷକୁ ଛାଡି, ସଦା ନିତ୍ୟ ଜିନିଷରେ ଆଶ୍ରୟ ନେବା ଉଚିତ।
ଅଵିରକ୍ତୋ ଭଵେଦ୍ଯସ୍ତୁ ସ ସଂସାରେ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଯେ ଅସଙ୍ଗ ନୁହଁନ୍ତି, ସେ ସଂସାରରେ ଘୂରିବାକୁ ଚାଲିଥାନ୍ତି।
ତସ୍ଯ ସଂସାରଵିଚ୍ଛିତ୍ତିଃ କଦାଚିନ୍ନୈଵ ଜାଯତେ
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସଂସାରରୁ ବିଚ୍ଛେଦ କେବେ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଶମାଦିଗୁଣହୀନସ୍ଯ ଜ୍ଞାନଂ ନୈଵ ଚ ସିଧ୍ଯତି
ଶାନ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁଣ ନଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ଜ୍ଞାନ ସଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ।
ହରିଧ୍ଯାନପରୋ ନିତ୍ଯଂ ମୁମୁକ୍ଷୁରଭିଧୀଯତେ
ଯେ ସଦା ହରିଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ରହନ୍ତି, ସେ ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ।
ସର୍ଵଗଂ ଭାଵଯେଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଂ ସର୍ଵଭୂତଦଯାପରଃ
ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ଦୟାଶୀଳ ହେବା ଉଚିତ।
ଇତି ଜାନାତି ଯୋ ଵିପ୍ରତଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ଯୋଗଜଂ ଵିଦୁଃ
ଯେ ଏପରି ଜାଣିଛନ୍ତି, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ଯୋଗରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ।
ଯୋଗୋ ଜ୍ଞାନଂ ଵିଶୁଦ୍ଧଂ ସ୍ଯାତ୍ତଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ମୋକ୍ଷଦଂ ଵିଦୁଃ
ଯୋଗ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ; ସେ ଜ୍ଞାନକୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ଦ୍ଵେ ବ୍ରହ୍ମଣୀ ଵେଦିତଵ୍ଯେ ଇତି ଚାଥର୍ଵର୍ଣୀ ଶ୍ରୁତିଃ
ଅଥର୍ବଣ ଶ୍ରୁତି କହିଛି: 'ବ୍ରହ୍ମର ଦୁଇଟି ରୂପ ଜାଣିବା ଉଚିତ।'
ତଯୋରଭେଦଵିଜ୍ଞାନଂ ଯୋଗ ଇତ୍ଯଭିଧୀଯତେ
ଏହି ଦୁଇଟି ରୂପର ଅଭେଦ ଜ୍ଞାନକୁ ଯୋଗ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ।
ଅପରଃ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ସଦ୍ଭିଃ ପରମାତ୍ମା ପରଃ ସ୍ମୃତଃ
ନିମ୍ନ ରୂପକୁ ବିଦ୍ୱାନମାନେ କୁହନ୍ତି; ଉଚ୍ଚ ରୂପକୁ ପରମାତ୍ମା ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ।
ଅଵ୍ଯକ୍ତଃ ପରମଃ ଶୁଦ୍ଧଃ ପରିପୂର୍ଣ ଉଦାହୃତଃ
ପରମ ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ।
ଭଵେତ୍ତଦା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଶଚ୍ଛେଦୋ ଽପରାତ୍ମନଃ
ସେ ସମୟରେ, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଲଗା ଆତ୍ମାର ବାନ୍ଧନ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ।
ନୃଣାଂ ଵିଜ୍ଞାନଭେଦେନ ଭେଦଵାନିଵ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ
ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ଞାନର ଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା ଭିନ୍ନତା ଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ।
ଗୀଯମାନଂ ଚ ଵେଦାନ୍ତୈସ୍ତସ୍ମାନ୍ନାସ୍ତି ପରଂ ଦ୍ଵିଜ
ବେଦାନ୍ତରେ ଯେପରି ଗାଇଯାଇଛି, ତେଣୁ, ଦ୍ୱିଜ, ଏଠାରେ କିଛି ଉପରି ନାହିଁ।
କର୍ତ୍ତୃତ୍ଵଂ ଵାପି ଭୋକ୍ତୃତ୍ଵଂ ନିର୍ଗୁଣସ୍ଯ ପରାତ୍ମନଃ
ନିର୍ଗୁଣ ପରମାତ୍ମା ପାଇଁ କରିବାର ନାହିଁ, ଭୋଗ କରିବାର ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
କିମପ୍ଯନ୍ଯଦ୍ଯତୋ ନାସ୍ତି ତଜ୍ଜ୍ଞେଯଂ ମୁକ୍ତିହେତଵେ
ଯେପରି ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ, ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଯାହା ଜାଣିବା ଦରକାର, ସେହି ଏକାଟି।
ତଦ୍ଵିଚାରୋଦ୍ଭଵଂ ଜ୍ଞାନଂ ପରଂ ମୋକ୍ଷସ୍ଯ ସାଧନମ୍
ସେହି ବିଚାରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଜ୍ଞାନ, ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଉପାୟ।