ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାନ୍ଯସ୍ଯ ଶ୍ରିଯଂ ପୂର୍ଵଂ ସତତ୍ପୋ ଽହମସୂଯଯା ଖିତଃ
ପୂର୍ବେ ମୁଁ ଅନ୍ୟଙ୍କର ଧନ-ସମ୍ପଦ ଦେଖି ସବୁବେଳେ ଇର୍ଷ୍ୟାରେ ଅଶାନ୍ତ ହୋଇଥିଲି।
କାଯେନ ମନସା ଵାଚା ପରପୀଡାମକାରିଷମ୍ତେନ ପାପେନ ଦହ୍ଯାମି ତ୍ଵହମେକୋ ଽତିଦୁଃଖିତଃ
ମୁଁ ଦେହ, ମନ ଓ କଥା ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟମାନେକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥିଲି; ସେଇ ପାପରେ ଏବେ ମୁଁ ଏକା ଭାବେ ଦୁଃଖରେ ପୁଡ଼ୁଛି।
ଏଵଂ ବହୁଵିଧଂ ଗର୍ଭସ୍ଥୋ ଜନ୍ତୁର୍ଵିଲପ୍ଯ ସ୍ଵଯମେଵ ଵା
ଏଭଳି ଗର୍ଭରେ ଥିବା ପ୍ରାଣୀ ବହୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ କେବେ ଉଚ୍ଚରେ ଓ କେବେ ମନରେ ଦୁଃଖ କରେ ।
ଯତସ୍ତନ୍ମାତୁଃ ପ୍ରସୂତିସମଯେ ସତି ଗର୍ଭସ୍ଥୋଦେହୀ ନାରଦମୁନେ ଵାଯୁନାପରିପୀଡିତୋ ମାତୁଶ୍ଚାପି ଦୁଃଖଂ କୁର୍ଵନ୍କର୍ମପାଶେନ ବଲାଦ୍ଯୋନିମାର୍ଗାନ୍ନିଷ୍କ୍ରାମନ୍ସକଲଯାତନାଭୋଗମେକକାଲଭଵମନୁଭଵତି
ନାରଦ ମୁନି, ଜନ୍ମବେଳେ ଗର୍ଭରେ ଥିବା ଜୀବ ଚଳାଇଥିବା ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ମା'କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ କର୍ମର ଶକ୍ତିରେ ବାଧିତ ହୋଇ ଜନ୍ମପଥରୁ ବାହାରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ, ଏହି ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ଏକାଠି ଅନୁଭବ କରିଥାଏ।
ତେନାତିକ୍ଲେଶେନ ଯୋନିଯନ୍ତ୍ରପୂଡିତୋ ଗର୍ଭାନ୍ନିଷ୍କାନ୍ତୋ ନିଃସଂଜ୍ଞତାଂ ଯାତି
ଏହି ଅତି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମପଥରେ ଚାପ ଦେଇ ଗର୍ଭରୁ ବାହାରିବା ସମୟରେ ସେ ଅଚେତନ ହୋଇଯାଏ।
ବାହ୍ଯଵାଯୁସ୍ପର୍ଶସମନନ୍ତରମେଵ ନଷ୍ଟସ୍ମୃତିପୂର୍ଵାନୁଭୂତାଖିଲଦୁଃଖାନି ଵର୍ତ୍ତମାନାନ୍ଯପି ଜ୍ଞାନାଭାଵଦଵିଜ୍ଞାଯାତ୍ଯନ୍ତଦୁଃଖମନୁଭଵତି
ବାହାର ହାୱା ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ସହିତ, ପୂର୍ବରୁ ଅନୁଭବ କରିଥିବା ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଭୁଲିଯାଏ, ଜ୍ଞାନ ନଥିବାରୁ ଏହି ଦୁଃଖଗୁଡିକୁ ଚିହ୍ନିପାରିନଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ବର୍ତ୍ତମାନର ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ଅନୁଭବ କରିଥାଏ।
ଏଵଂ ବାଲତ୍ଵମାପନ୍ନୋ ଜନ୍ତୁସ୍ତତ୍ରାପି ସ୍ଵମଲମୂତ୍ରଲିତ୍ପଦେହ ଆଧ୍ଯାତ୍ମିକାଦିପୀଡ୍ଯମାନୋ ଽପି ଵକ୍ତୁମଶକ୍ତକ୍ଷୁତ୍ତୃଷାପୀଡିତୋ ରୁଦିତେ ସତି ସ୍ତନାଦିକଂ ଦେଯମିତି ମନ୍ଵାନାଃ ପ୍ରଯତନ୍ତେ
ଏଭଳି ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ନିଜ ମଳ ମୂତ୍ରରେ ଲିପ୍ତ ଦେହରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦୁଃଖ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗିଥାଏ, କିଛି କହିପାରିନଥିବା, ଖୁଦା ଓ ତିଆଁରେ ଯନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ ରୁଦିବା ସମୟରେ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ଲୋକେ ଦୁଧ ଓ ଅନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି।
ଏଵମନେକଂ ଦେହଭୋଗମନ୍ଯାଧୀନତଯାନୁଭୂଯମାନୋ ଦଂଶାଦିଷ୍ଵପି ନିଵାରଯିତୁମଶକ୍ତଃ
ଏଭଳି ଅନେକ ଦେହ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନ୍ୟଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଅନୁଭବ କରିଥାଏ, ଦମ୍ଶା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କିଟ ଦ୍ୱାରା ଯନ୍ତ୍ରିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ରୋକିପାରିନଥିବା।
ବାଲ୍ଯଭାଵମାସାଦ୍ଯ ମାତାପିତ୍ରୋରୁପାଧ୍ଯାଯସ୍ଯ ତାଡନଂ ସଦା ପର୍ଯଟନଶୀଲତ୍ଵଂ ପାଂଶୁଭସ୍ମପଙ୍କାଦିଷୁକ୍ରୀଡନଂ ସଦା କଲହନିଯତତ୍ଵାମ ଶୁଚିତ୍ଵଂ ବହୁଵ୍ଯାପାରାଭାସକାର୍ଯନିଯତତ୍ଵଂ ତଦସଂଭଵ ଆଧ୍ଯାତ୍ମିକଦୁଃଖମେଵଂଵିଧମନୁଭଵତି
ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାକୁ ଆସି, ମା, ବାପା କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାଡ଼ ଖାଇ, ସବୁବେଳେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚି, ଧୁଳି, ଖାଇ, ମାଟି ମଧ୍ୟରେ ଖେଳି, ସବୁବେଳେ ଝଗଡା କରି, ଅପବିତ୍ର ରହି, ଅନେକ କାମ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ, ଏହାକୁ ରୋକିପାରିନଥିବା, ଏଭଳି ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିଥାଏ।
ସମୃଦ୍ଧସ୍ଯ କୁଟୁମ୍ବସ୍ଯ କଥଂ ଭଵତି ଵର୍ତ୍ତନମ୍
ସମୃଦ୍ଧ ପରିବାର କିପରି ଚାଲିବ?
ଅଶ୍ଵଃ ପଲାଯିତଃ କୁତ୍ର ଗାଵଃ କିଂ ନାଗତା ମମ
ଘୋଡା କେଉଁଠି ପଳାଇଗଲା? ଗାଁଗୁଡିକ କାହିଁକି ଫେରିଲେ ନାହିଁ?
ଅଵିଚାରାତ୍କୃଷିର୍ନଷ୍ଟା ପୁତ୍ରା ନିତ୍ଯଂ ରୁଦନ୍ତି ଚ
ବିଚାର ନଥିବାରୁ ଫସଲ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ଏବଂ ପୁଅମାନେ ସବୁବେଳେ କାନ୍ଦନ୍ତି।
ନ ଲଭ୍ଯତେ ଵର୍ତ୍ତନଂ ଚ ରାଜ ବାଧାତିଦୁଃସହା
ଜୀବିକା ମିଳୁନାହିଁ, ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ଅତ୍ୟାଚାର ଅସହ୍ୟ।
ଵ୍ଯଵସାଯାକ୍ଷମଶ୍ଚାହଂ ପ୍ରାତ୍ପାଃ ପ୍ରାଘୂର୍ଣକା ଅମୀ
ମୁଁ କାମ କରିବାକୁ ଅସମର୍ଥ, ଏହି ସଙ୍ଗୀମାନେ ସବୁ ଅଳସ ଓ ଅସ୍ଥିର।
ଏଵମତ୍ଯନ୍ତଚିନ୍ତାକୁଲଃ ସ୍ଵଦୁଃଖାନି ନିଵାରଯିତୁମକ୍ଷମୋ ଧିଗ୍ଵିଧିଂ ଭାଗ୍ଯହୀନଂ ମାଂ କିମର୍ଥଂ ଵିଦଧେ ଇତି ଦୈଵମାକ୍ଷିପତି
ଏଭଳି ସବୁବେଳେ ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବି, ନିଜ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିପାରିନଥିବା, ଭାଗ୍ୟକୁ ଦୋଷ ଦେଇ, 'ଘୃଣା ଭାଗ୍ୟ! ମୋତେ କାହିଁକି ଏଭଳି ଅଭାଗା କରିଲା?' ବୋଲି ଦେବତାକୁ ଦୋଷ ଦେଇଥାଏ।
ପ୍ରକଂପମାନାଵଯଵଶ୍ଵାସକାସାଦିପୀଡିତୋ ଲୋଲାଵିଲଲୋଚନଃ ଶ୍ଲେଷ୍ମଣ୍ଯାତ୍ପକଣ୍ଠଃ ପୁତ୍ରଦାରାଦିଭିର୍ଭର୍ତ୍ସ୍ଯମାନଃ କଦା ମରଣମୁପଯାମୀତି ଚିନ୍ତାକୁଲୋ ମଯି ମୃତେ ସତି ମଦର୍ଜିତଂ ଗୃହକ୍ଷେତ୍ରାଦିକଂ ଵସ୍ତୁ ପୁତ୍ରାଦଯଃ କଥଂ ରକ୍ଷନ୍ତି କସ୍ଯ ଵା ଭଵିଷ୍ଯତି
ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ କମ୍ପି, ଶ୍ୱାସ, କାଶ ଓ ଅନ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଯନ୍ତ୍ରିତ, ଚଞ୍ଚଳ ଓ ଧୂସର ଚକ୍ଷୁ, ଶ୍ଲେଷ୍ମାରେ ଗଳା ଅଟି, ପୁଅ, ଜନାଣୀ ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚିତ୍କାରିତ, 'କେବେ ମୃତ୍ୟୁ ଆସିବ?' ବୋଲି ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବି, 'ମୁଁ ମରିଗଲେ ମୋ ଅର୍ଜିତ ଘର, କ୍ଷେତ୍ର ଓ ସମ୍ପତି ପୁଅମାନେ କିପରି ରକ୍ଷିବେ? କିଏ ଦାୟୀ ହେବ?' ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରିଥାଏ।
ମଦ୍ଧନେ ପରୈରପହୃତେ ପୁତ୍ରାଦୀନାଂ କଥଂ ଵର୍ତ୍ତନଂ ଭଵିଷ୍ଯତୀତି ମମତାଦୁଃଖପରିପ୍ଲୁତୋ ଗାଢଂ ନିଃଶ୍ଵସ୍ଯ ସ୍ଵେନ ଵଯସା କୃତାନି କର୍ମାଣି ପୁନଃ ପୁନଃ ସ୍ମରନ୍ କ୍ଷଣେ ଵିସ୍ମରତି ଚ ସଂତତସ୍ତ୍ଵାସନ୍ନମରଣୋ
ମୋ ସମ୍ପତି ଅନ୍ୟମାନେ ନେଇ ଦେଲେ, ପୁଅମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କିପରି ଜୀବନ ଚାଲାଇବେ? ମମତା ଦୁଃଖରେ ଡୁବି, ଗଭୀର ନିଶ୍ୱାସ ନେଇ, ନିଜ ଜୀବନର କର୍ମଗୁଡିକୁ ପୁନିପୁନି ମନେ ପକାଏ, କ୍ଷଣକୁ ଭୁଲିଯାଏ, ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟ ଆସିଯାଏ।
ଵ୍ଯାଧିପୀଡିତୋ ଽନ୍ତସ୍ତାପାର୍ତଃ କ୍ଷଣଂ ଶଯ୍ଯାଯାଂ କ୍ଷଣଂ ମଞ୍ଚେ ଚ ତତସ୍ତତଃ ପର୍ଯଟନ୍ କ୍ଷୁତ୍ତୃଟୂପରିପୂଡିତଃ କିଞ୍ଚିନ୍ମାତ୍ରମୁଦକଂ ଦେହୀତ୍ଯତିକାର୍ପଣ୍ଯେନ ଯାଚମାନସ୍ତତ୍ରାପି ଜ୍ଵରାଵିଷ୍ଟାନାମୁଦକଂ ନ ଶ୍ରେଯସ୍କରମିତି ବ୍ରୁଵତୋ ମନସାତିଦ୍ଵେଷଂ କୁର୍ଵନ୍ମନ୍ଦ ଚୈତନ୍ଯୋ ଭଵତି
ରୋଗରେ ଯନ୍ତ୍ରିତ, ଅନ୍ତର୍ଗତ ତାପରେ ଡୁବି, କେବେ ଶୟ୍ୟାରେ, କେବେ ମଞ୍ଚରେ ଘୁଞ୍ଚି, ଖୁଦା ଓ ତିଆଁରେ ଯନ୍ତ୍ରିତ, ଅତି ଦୁଃଖରେ ଥିଲେ ମାତ୍ର ଜଳ ଦେବାକୁ ମାଗିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଜ୍ୱରରେ ଯନ୍ତ୍ରିତ ଲୋକେ 'ଜଳ ଦେବା ଭଲ ନୁହେଁ' ବୋଲି କହିଲେ, ମନରେ ଅତି ଦ୍ୱେଷ ହୋଇ ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଏ।
ତତଶ୍ଚ ହସ୍ତପାଦାକର୍ଷଣେ ନ ତୁ କ୍ଷମୋ ରୁଦ୍ରଦ୍ଭିବନ୍ଧୁଜନୈର୍ଵେଷ୍ଟିତୋ ଵକ୍ତୁମକ୍ଷମଃ ସ୍ଵାର୍ଜିତଧନାଦିକଂ କସ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯତୀତି ଚିନ୍ତାପରୋ ବାଷ୍ପାଵିଲଵିଲୋଚନଃ କଣ୍ଠେ ଵୁରଘୁରାଯମାଣେ ସତି ଶରୀରାନ୍ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତପ୍ରାଣୋ ଯମଦୂତୈର୍ଭର୍ତ୍ସ୍ଯମାନଃ ପାଶଯନ୍ତ୍ରିତୋ ନରକାଦୀନ୍ପୂର୍ଵଵଦଶ୍ନୁତେ
ଏପରେ ହାତପା ଚଳାଇବାକୁ ଅସମର୍ଥ, କାନ୍ଦୁଥିବା ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ, କିଛି କହିପାରିନଥିବା, 'ମୋ ଅର୍ଜିତ ଧନ ଓ ସମ୍ପତି କିଏ ନେବ?' ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରି, ଚକ୍ଷୁ ଜଳରେ ଭରିଯାଏ, ଗଳା ଘରଘରାଇ, ଶରୀରରୁ ପ୍ରାଣ ବାହାରିଲେ, ଯମଦୂତମାନେ ଆସି ପାଶରେ ବାନ୍ଧି, ନରକ ଓ ଅନ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅଗ୍ରେ ଅନୁଭବ କରିଥାଏ।
ତଥୈଵ ଜୀଵିନଃ ସର୍ଵ ଆକର୍ମପ୍ରକ୍ଷଯାଦ୍ ଭୃଶମ୍
ଏଭଳି ସମସ୍ତ ଜୀବ, କର୍ମ ଶେଷ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥାଏ।
ଅଭ୍ଯସେତ୍ପରମଂ ଜ୍ଞାନଂ ଜ୍ଞାନାନ୍ମୋକ୍ଷମଵାନ୍ପୁଯାତ୍
ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନର ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ତସ୍ମାତ୍ସଂସାରମୋକ୍ଷାଯ ପରଂ ଜ୍ଞାନଂ ସମଭ୍ଯସେତ୍
ଏହିପରି ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଜଞ୍ଜାଳରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ, ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନର ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଦରକାର।
ହରିଂ ନ ସେଵତେ ଯସ୍ତୁ କୋ ଽନ୍ଯସ୍ତସ୍ମାଦଚେତନଃ
ଯେହିଁ ହରିଙ୍କୁ ସେବା କରିନାହିଁ, ସେପରି ଅନ୍ୟ କେହି ଅବୁଦ୍ଧି ଅଛି କି?
ଆସ୍ଥିତେ କାମଦେ ଵିଷ୍ଣୋ ନରା ଯାନ୍ତି ହି ଯାତନାମ୍
ଯେମାନେ ଇଚ୍ଛାରେ ଆସକ୍ତ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନୁହଁନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଃଖକୁ ଭୋଗିବେ।
ସ୍ଥିତେ ଽପି ଜ୍ଞାନରହିତାଃ ପଚ୍ଯନ୍ତେ ନରକେଷ୍ଵହୋ
ଜ୍ଞାନ ନଥିବା ଲୋକମାନେ ଜୀବନରେ ମଧ୍ୟ ନରକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗିଥାନ୍ତି — ହା!
ଶାଶ୍ଵତଂ ଭାଵଯନ୍ତ୍ଯଜ୍ଞା ମହାମୋହସମାଵୃତାଃ
ଅଜ୍ଞାନୀ, ମହାମୋହରେ ଆବୃତ, ଏହି ସଂସାରକୁ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଭାବିଥାନ୍ତି।
ସଂସାରଚ୍ଛେଦକଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ନ ଭଜେତ୍ସୋ ଽତିପାତକୀ
ଯେହିଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ସଂସାର ବନ୍ଧନ କାଟିବାରେ ସମର୍ଥ, ପୂଜା କରିନାହିଁ, ସେ ବଡ଼ ପାପୀ।
ହରିଧ୍ଯାନପରୋ ଵିପ୍ର ଚଣ୍ଡାଲୋ ଽପି ମହାସୁଖୀ
ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିଥିବା ଚଣ୍ଡାଳ ମଧ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବଡ଼ ସୁଖ ପାଉଥାଏ।
ଆତ୍ମାନମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଉତ୍ପତ୍ତେରନନ୍ତରଂ ସତ୍ସଂଗେନ ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଚରିତଶ୍ରଵଣେନ ଚ ଵିଶୁଦ୍ଧମନା ଭୂତ୍ଵା ସତ୍କର୍ମାଣି ନିର୍ଵର୍ତ୍ଯ ଅଖିଲଜଗଦନ୍ତରାତ୍ମନଃ ସତ୍ଯଜ୍ଞାନାନନ୍ଦମଯସ୍ଯ ଶକ୍ତିପ୍ରଭାଵାନୁଷ୍ଟିତଵିଷ୍ଟପଵର୍ଗସ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମୀପତେର୍ନାରାଯଣସ୍ଯ ସକଲସୁରାସୁରଯକ୍ଷଗନ୍ଧର୍ଵରାକ୍ଷସପନ୍ନ ଗମୁନିକିନ୍ନରସମୂହାର୍ଚିତଚରଣକମଲଯୁଗଂ ଭକ୍ତିତଃ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଦୁଃସହଃ ସଂସାରଚ୍ଛେଦସ୍ଯକାରଣଭୂତଂ ଵେଦରହସ୍ଯୋପନିଷଦ୍ଭିଃ ପରିସ୍ଫୁଟଂ ସକଲଲୋକପରାଯଣଂ ହୃଦିନିଧାଯ ଦୁଃଖତରମିମଂ ସଂସ୍କାରାଗାରମତିକ୍ରମିଷ୍ଯାମୀତି ମନସି ଭଵଯତି
ଜନ୍ମ ପରେ ନିଜକୁ ଆଶ୍ୱାସ ଦେଇ, ସଦ୍ଗତି ଲୋକଙ୍କ ସଂଗ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚରିତ ଶୁଣି, ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ ଭଲ କାମ କରି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ, ସତ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି, ସମସ୍ତ ଦେବ, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ରାକ୍ଷସ, ସର୍ପ, ମୁନି ଓ କିନ୍ନରମାନେ ଯାହାଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମକୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେ ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କରି, ବେଦ ଓ ଉପନିଷଦର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ହୃଦୟରେ ଧରି, ଏହି ଦୁଃଖର ଘର, ସଂସ୍କାରର ଆଶ୍ରୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବି ବୋଲି ମନରେ ଭାବେ ।
ତତସ୍ତୁ ତରୁଣଭାଵେନ ଧନାର୍ଜନମର୍ଜିତସ୍ଯ ରକ୍ଷଣଂ ତସ୍ଯ ନାଶଵ୍ଯଯାଦିଷୁ ଚାତ୍ଯନ୍ତଦୁଃଖିତା ମାଯଯା ମୋହିତାଃ କାମକ୍ରୋଧାଦିଦୁଷ୍ଟମନସାଃ ସଦାସୂଯାପରାଯଣାଃ ପରସ୍ଵପରସ୍ତ୍ରୀହରଣୋପାଯପରାଯଣାଃ ପୁତ୍ରମିତ୍ରକଲତ୍ରାଦିଭରଣୋପାଯଚିନ୍ତାପରାଯଣା ଵୃଥାହଙ୍କାରଦୂଷିତାଃ ପୁତ୍ରାଦିଷୁ ଵ୍ଯାଧ୍ଯାଦି ପୀଡିତେଷୁ ସତ୍ସୁ ସର୍ଵଵ୍ଯାତ୍ପିଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ରୋଗାଦିଭିଃ କ୍ଲେଶିତାନାଂ ସମୀପେ ସ୍ଵଯମାଧ୍ଯାତ୍ମିକଦୁଃଖେନ ପରିପ୍ଲୁତା ଵକ୍ଷ୍ଯମାଣପ୍ରକାରେଣ ଚିତାମଶ୍ନୁଵତେ
ଯୁବା ଅବସ୍ଥାରେ ଧନ ଅର୍ଜନ, ଅର୍ଜିତ ଧନକୁ ରକ୍ଷା କରିବା, ଏହାର ନାଶ ଓ ଖର୍ଚ୍ଚ ଦ୍ୱାରା ଅତି ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥାଏ; ମାୟାରେ ମୁହିଯାଇ, ଇଚ୍ଛା ଓ କ୍ରୋଧରେ ମନ ଅପବିତ୍ର ହୋଇ, ସବୁବେଳେ ଇର୍ଷ୍ୟାରେ ଲିନ ରହି, ଅନ୍ୟଙ୍କର ଧନ ଓ ଜନାଣୀ ଦେବା ଉପାୟରେ ଲିନ ରହି, ପୁଅ, ମିତ୍ର, ଜନାଣୀ ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି, ଅପରିଗ୍ରହ ଅଭିମାନରେ ଦୂଷିତ ହୋଇ, ପୁଅ ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ରୋଗ ଦ୍ୱାରା ଯନ୍ତ୍ରିତ ଦେଖି, ସମସ୍ତ କିଛି ଛାଡ଼ି ନିଜ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦୁଃଖରେ ଡୁବି, ଯେପରି ଦେଖାଯିବ, ଚିତାକୁ ପହଞ୍ଚିଥାଏ।