କେଚିଚ୍ଚ ପୁଣ୍ଯଵିଶେଷାଦ୍ଯୁତ୍କ୍ରମେଣାପି ମନୁଷ୍ଯଜନ୍ମାଶ୍ନୁଵତେ
କିଛି ଲୋକ ଭଲ କର୍ମର ଫଳରେ କ୍ରମେ ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମ ପାଇଥାନ୍ତି।
ମନୁଷ୍ଯଜନ୍ମ ନାପି ଚ ଚର୍ମକାରଚଣ୍ଡାଲଵ୍ଯାଧାନାପିତରଜକକୁଂଭକାରଲୋହକାରସ୍ଵର୍ଣକାରତନ୍ତୁଵାଚସୌଚିକଜଟିଲସିଦ୍ଧଧାଵକଲେଖକଭୃତକଶାସନହାରିନୀଚଭୃତ୍ଯଦ୍ରରିଦହୀନାଙ୍ଗାଧିକାଙ୍ଗତ୍ଵାଦି ଦୁଃଖବହୁଲଜ୍ଵରତାପଶୀତଶ୍ଲେଷ୍ମଗୁଲ୍ମପାଦାକ୍ଷିଶିରୋଗର୍ଭପାର୍ଶ୍ଵଵେଦନାଦିଦୁଃଖମନୁଭଵନ୍ତି
ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ, ଚରମକାର, ଚଣ୍ଡାଳ, ଶିକାରୀ, ଧୋବି, କୁମ୍ଭକାର, କମାର, ସୁନାର, ବୁନକାର, ସିଲାଇକାର, ତ୍ୟାଗୀ, ଭିକ୍ଷୁକ, ଧୋଇବାଳା, ଲେଖକ, ଚାକର, ନିମ୍ନ ଶ୍ରେଣୀର ଲୋକ, ଗରିବ, ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗ, ଏମିତି ଅନେକ ଦୁଃଖ ଅଛି। ଏହା ସହିତ ଜ୍ୱର, ତାପ, ଶୀତ, କଫ, ଗଠି, ପାଉଁ, ଆଖି, ମୁଣ୍ଡ, ଗର୍ଭ, ପାଶ୍ୱ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ପଡ଼େ।
ମନୁଷ୍ଯତ୍ଵେ ଽପି ଯଦା ସ୍ତ୍ରୀପୁରୁଷଯୋର୍ଵ୍ଯଵାଯସ୍ତତ୍ସମଯେରେତୋ ଯଦା ଜରାଯୁଂ ପ୍ରଵିଶତି ତଦୈଵ କର୍ମଵଶାଜ୍ଜନ୍ତୁଃ ଶୁକ୍ରେଣ ସହ ଜରାଯୁଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଶୁକ୍ରଶୋଣିତକଲଲେ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ
ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ, ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ମିଶିବାବେଳେ, ସେମାନଙ୍କର ଶୁକ୍ର ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରେ। ତା'ପରେ କର୍ମର ଫଳରେ ଜୀବ ଶୁକ୍ର ସହିତ ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଶୁକ୍ର ଓ ରକ୍ତର ମିଶ୍ରଣରେ ବିକାଶ ପାଇବା ଆରମ୍ଭ କରେ।
ପଲଵଲଭାଵମୁପେତ୍ଯ ମାସେ ପ୍ରାଦେଶମାତ୍ରତ୍ଵମାପଦ୍ଯତେ
ସେ ଜୀବ ଆରମ୍ଭରେ ଗଠି ଭଳି ରୂପ ନେଇ, ଏକ ମାସରେ ଆଉଁଠି ପରି ଆକାର ହୁଏ।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ଵାଯୁଵଶାଚ୍ଚୈତନ୍ଯାଭାଵେ ଽପି ମାତୁରୁହ୍ଯେ ଦୁଃସହତାପଲ୍କେଶତଯୈକତ୍ର ସ୍ଥାତୁମଶକ୍ଯତ୍ଵାଦ୍ ଭ୍ରମତି
ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ପବନର ଚାପରେ ଅଚେତନ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ଗର୍ଭରେ ଥିବା ଶିଶୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛି, ଏକ ଜାଗାରେ ରହିପାରୁନାହିଁ, ଏପଟେ ସେପଟେ ଘୁରୁଛି।
ମଯା ପୋଷିତା ଦାରାଶ୍ଚ ସ୍ଵକର୍ମଵଶାଦନ୍ଯତୋ ଗତାଃ
ମୋତେ ଯେଉଁ ଝିଅମାନେ ପୋଷିଥିଲି, ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ କର୍ମର ଫଳରେ ଅନ୍ୟ କୋଉଁଠିକି ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି।
ଅହୋ ଦୁଖଂ ହି ଦେହିନାମ୍
ହାୟ, ଦେହଧାରୀ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃଖ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଅଛି।
ଭୃତ୍ଯଭିତ୍ରକଲତ୍ରାର୍ଥମନ୍ଯଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ହୃତଂ ମଯା
ନିଜ ଚାକର, ପୁଅ-ପୁତୁଳି ଓ ଘରବାଳି ପାଇଁ ମୁଁ ଅନ୍ୟର ଧନ ନେଇଥିଲି।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାନ୍ଯସ୍ଯ ଶ୍ରିଯଂ ପୂର୍ଵଂ ସତତ୍ପୋ ଽହମସୂଯଯା ଖିତଃ
ପୂର୍ବେ ମୁଁ ଅନ୍ୟଙ୍କର ଧନ-ସମ୍ପଦ ଦେଖି ସବୁବେଳେ ଇର୍ଷ୍ୟାରେ ଅଶାନ୍ତ ହୋଇଥିଲି।
କାଯେନ ମନସା ଵାଚା ପରପୀଡାମକାରିଷମ୍ତେନ ପାପେନ ଦହ୍ଯାମି ତ୍ଵହମେକୋ ଽତିଦୁଃଖିତଃ
ମୁଁ ଦେହ, ମନ ଓ କଥା ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟମାନେକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥିଲି; ସେଇ ପାପରେ ଏବେ ମୁଁ ଏକା ଭାବେ ଦୁଃଖରେ ପୁଡ଼ୁଛି।
ଏଵଂ ବହୁଵିଧଂ ଗର୍ଭସ୍ଥୋ ଜନ୍ତୁର୍ଵିଲପ୍ଯ ସ୍ଵଯମେଵ ଵା
ଏଭଳି ଗର୍ଭରେ ଥିବା ପ୍ରାଣୀ ବହୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ କେବେ ଉଚ୍ଚରେ ଓ କେବେ ମନରେ ଦୁଃଖ କରେ ।
ଯତସ୍ତନ୍ମାତୁଃ ପ୍ରସୂତିସମଯେ ସତି ଗର୍ଭସ୍ଥୋଦେହୀ ନାରଦମୁନେ ଵାଯୁନାପରିପୀଡିତୋ ମାତୁଶ୍ଚାପି ଦୁଃଖଂ କୁର୍ଵନ୍କର୍ମପାଶେନ ବଲାଦ୍ଯୋନିମାର୍ଗାନ୍ନିଷ୍କ୍ରାମନ୍ସକଲଯାତନାଭୋଗମେକକାଲଭଵମନୁଭଵତି
ନାରଦ ମୁନି, ଜନ୍ମବେଳେ ଗର୍ଭରେ ଥିବା ଜୀବ ଚଳାଇଥିବା ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ମା'କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ କର୍ମର ଶକ୍ତିରେ ବାଧିତ ହୋଇ ଜନ୍ମପଥରୁ ବାହାରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ, ଏହି ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ଏକାଠି ଅନୁଭବ କରିଥାଏ।
ତେନାତିକ୍ଲେଶେନ ଯୋନିଯନ୍ତ୍ରପୂଡିତୋ ଗର୍ଭାନ୍ନିଷ୍କାନ୍ତୋ ନିଃସଂଜ୍ଞତାଂ ଯାତି
ଏହି ଅତି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମପଥରେ ଚାପ ଦେଇ ଗର୍ଭରୁ ବାହାରିବା ସମୟରେ ସେ ଅଚେତନ ହୋଇଯାଏ।
ବାହ୍ଯଵାଯୁସ୍ପର୍ଶସମନନ୍ତରମେଵ ନଷ୍ଟସ୍ମୃତିପୂର୍ଵାନୁଭୂତାଖିଲଦୁଃଖାନି ଵର୍ତ୍ତମାନାନ୍ଯପି ଜ୍ଞାନାଭାଵଦଵିଜ୍ଞାଯାତ୍ଯନ୍ତଦୁଃଖମନୁଭଵତି
ବାହାର ହାୱା ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ସହିତ, ପୂର୍ବରୁ ଅନୁଭବ କରିଥିବା ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଭୁଲିଯାଏ, ଜ୍ଞାନ ନଥିବାରୁ ଏହି ଦୁଃଖଗୁଡିକୁ ଚିହ୍ନିପାରିନଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ବର୍ତ୍ତମାନର ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ଅନୁଭବ କରିଥାଏ।
ଏଵଂ ବାଲତ୍ଵମାପନ୍ନୋ ଜନ୍ତୁସ୍ତତ୍ରାପି ସ୍ଵମଲମୂତ୍ରଲିତ୍ପଦେହ ଆଧ୍ଯାତ୍ମିକାଦିପୀଡ୍ଯମାନୋ ଽପି ଵକ୍ତୁମଶକ୍ତକ୍ଷୁତ୍ତୃଷାପୀଡିତୋ ରୁଦିତେ ସତି ସ୍ତନାଦିକଂ ଦେଯମିତି ମନ୍ଵାନାଃ ପ୍ରଯତନ୍ତେ
ଏଭଳି ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ନିଜ ମଳ ମୂତ୍ରରେ ଲିପ୍ତ ଦେହରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦୁଃଖ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗିଥାଏ, କିଛି କହିପାରିନଥିବା, ଖୁଦା ଓ ତିଆଁରେ ଯନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ ରୁଦିବା ସମୟରେ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ଲୋକେ ଦୁଧ ଓ ଅନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି।
ଏଵମନେକଂ ଦେହଭୋଗମନ୍ଯାଧୀନତଯାନୁଭୂଯମାନୋ ଦଂଶାଦିଷ୍ଵପି ନିଵାରଯିତୁମଶକ୍ତଃ
ଏଭଳି ଅନେକ ଦେହ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନ୍ୟଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଅନୁଭବ କରିଥାଏ, ଦମ୍ଶା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କିଟ ଦ୍ୱାରା ଯନ୍ତ୍ରିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ରୋକିପାରିନଥିବା।
ବାଲ୍ଯଭାଵମାସାଦ୍ଯ ମାତାପିତ୍ରୋରୁପାଧ୍ଯାଯସ୍ଯ ତାଡନଂ ସଦା ପର୍ଯଟନଶୀଲତ୍ଵଂ ପାଂଶୁଭସ୍ମପଙ୍କାଦିଷୁକ୍ରୀଡନଂ ସଦା କଲହନିଯତତ୍ଵାମ ଶୁଚିତ୍ଵଂ ବହୁଵ୍ଯାପାରାଭାସକାର୍ଯନିଯତତ୍ଵଂ ତଦସଂଭଵ ଆଧ୍ଯାତ୍ମିକଦୁଃଖମେଵଂଵିଧମନୁଭଵତି
ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାକୁ ଆସି, ମା, ବାପା କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାଡ଼ ଖାଇ, ସବୁବେଳେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚି, ଧୁଳି, ଖାଇ, ମାଟି ମଧ୍ୟରେ ଖେଳି, ସବୁବେଳେ ଝଗଡା କରି, ଅପବିତ୍ର ରହି, ଅନେକ କାମ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ, ଏହାକୁ ରୋକିପାରିନଥିବା, ଏଭଳି ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିଥାଏ।
ସମୃଦ୍ଧସ୍ଯ କୁଟୁମ୍ବସ୍ଯ କଥଂ ଭଵତି ଵର୍ତ୍ତନମ୍
ସମୃଦ୍ଧ ପରିବାର କିପରି ଚାଲିବ?
ଅଶ୍ଵଃ ପଲାଯିତଃ କୁତ୍ର ଗାଵଃ କିଂ ନାଗତା ମମ
ଘୋଡା କେଉଁଠି ପଳାଇଗଲା? ଗାଁଗୁଡିକ କାହିଁକି ଫେରିଲେ ନାହିଁ?
ଅଵିଚାରାତ୍କୃଷିର୍ନଷ୍ଟା ପୁତ୍ରା ନିତ୍ଯଂ ରୁଦନ୍ତି ଚ
ବିଚାର ନଥିବାରୁ ଫସଲ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ଏବଂ ପୁଅମାନେ ସବୁବେଳେ କାନ୍ଦନ୍ତି।
ନ ଲଭ୍ଯତେ ଵର୍ତ୍ତନଂ ଚ ରାଜ ବାଧାତିଦୁଃସହା
ଜୀବିକା ମିଳୁନାହିଁ, ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ଅତ୍ୟାଚାର ଅସହ୍ୟ।
ଵ୍ଯଵସାଯାକ୍ଷମଶ୍ଚାହଂ ପ୍ରାତ୍ପାଃ ପ୍ରାଘୂର୍ଣକା ଅମୀ
ମୁଁ କାମ କରିବାକୁ ଅସମର୍ଥ, ଏହି ସଙ୍ଗୀମାନେ ସବୁ ଅଳସ ଓ ଅସ୍ଥିର।
ଏଵମତ୍ଯନ୍ତଚିନ୍ତାକୁଲଃ ସ୍ଵଦୁଃଖାନି ନିଵାରଯିତୁମକ୍ଷମୋ ଧିଗ୍ଵିଧିଂ ଭାଗ୍ଯହୀନଂ ମାଂ କିମର୍ଥଂ ଵିଦଧେ ଇତି ଦୈଵମାକ୍ଷିପତି
ଏଭଳି ସବୁବେଳେ ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବି, ନିଜ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିପାରିନଥିବା, ଭାଗ୍ୟକୁ ଦୋଷ ଦେଇ, 'ଘୃଣା ଭାଗ୍ୟ! ମୋତେ କାହିଁକି ଏଭଳି ଅଭାଗା କରିଲା?' ବୋଲି ଦେବତାକୁ ଦୋଷ ଦେଇଥାଏ।
ପ୍ରକଂପମାନାଵଯଵଶ୍ଵାସକାସାଦିପୀଡିତୋ ଲୋଲାଵିଲଲୋଚନଃ ଶ୍ଲେଷ୍ମଣ୍ଯାତ୍ପକଣ୍ଠଃ ପୁତ୍ରଦାରାଦିଭିର୍ଭର୍ତ୍ସ୍ଯମାନଃ କଦା ମରଣମୁପଯାମୀତି ଚିନ୍ତାକୁଲୋ ମଯି ମୃତେ ସତି ମଦର୍ଜିତଂ ଗୃହକ୍ଷେତ୍ରାଦିକଂ ଵସ୍ତୁ ପୁତ୍ରାଦଯଃ କଥଂ ରକ୍ଷନ୍ତି କସ୍ଯ ଵା ଭଵିଷ୍ଯତି
ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ କମ୍ପି, ଶ୍ୱାସ, କାଶ ଓ ଅନ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଯନ୍ତ୍ରିତ, ଚଞ୍ଚଳ ଓ ଧୂସର ଚକ୍ଷୁ, ଶ୍ଲେଷ୍ମାରେ ଗଳା ଅଟି, ପୁଅ, ଜନାଣୀ ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚିତ୍କାରିତ, 'କେବେ ମୃତ୍ୟୁ ଆସିବ?' ବୋଲି ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବି, 'ମୁଁ ମରିଗଲେ ମୋ ଅର୍ଜିତ ଘର, କ୍ଷେତ୍ର ଓ ସମ୍ପତି ପୁଅମାନେ କିପରି ରକ୍ଷିବେ? କିଏ ଦାୟୀ ହେବ?' ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରିଥାଏ।
ମଦ୍ଧନେ ପରୈରପହୃତେ ପୁତ୍ରାଦୀନାଂ କଥଂ ଵର୍ତ୍ତନଂ ଭଵିଷ୍ଯତୀତି ମମତାଦୁଃଖପରିପ୍ଲୁତୋ ଗାଢଂ ନିଃଶ୍ଵସ୍ଯ ସ୍ଵେନ ଵଯସା କୃତାନି କର୍ମାଣି ପୁନଃ ପୁନଃ ସ୍ମରନ୍ କ୍ଷଣେ ଵିସ୍ମରତି ଚ ସଂତତସ୍ତ୍ଵାସନ୍ନମରଣୋ
ମୋ ସମ୍ପତି ଅନ୍ୟମାନେ ନେଇ ଦେଲେ, ପୁଅମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କିପରି ଜୀବନ ଚାଲାଇବେ? ମମତା ଦୁଃଖରେ ଡୁବି, ଗଭୀର ନିଶ୍ୱାସ ନେଇ, ନିଜ ଜୀବନର କର୍ମଗୁଡିକୁ ପୁନିପୁନି ମନେ ପକାଏ, କ୍ଷଣକୁ ଭୁଲିଯାଏ, ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟ ଆସିଯାଏ।
ଵ୍ଯାଧିପୀଡିତୋ ଽନ୍ତସ୍ତାପାର୍ତଃ କ୍ଷଣଂ ଶଯ୍ଯାଯାଂ କ୍ଷଣଂ ମଞ୍ଚେ ଚ ତତସ୍ତତଃ ପର୍ଯଟନ୍ କ୍ଷୁତ୍ତୃଟୂପରିପୂଡିତଃ କିଞ୍ଚିନ୍ମାତ୍ରମୁଦକଂ ଦେହୀତ୍ଯତିକାର୍ପଣ୍ଯେନ ଯାଚମାନସ୍ତତ୍ରାପି ଜ୍ଵରାଵିଷ୍ଟାନାମୁଦକଂ ନ ଶ୍ରେଯସ୍କରମିତି ବ୍ରୁଵତୋ ମନସାତିଦ୍ଵେଷଂ କୁର୍ଵନ୍ମନ୍ଦ ଚୈତନ୍ଯୋ ଭଵତି
ରୋଗରେ ଯନ୍ତ୍ରିତ, ଅନ୍ତର୍ଗତ ତାପରେ ଡୁବି, କେବେ ଶୟ୍ୟାରେ, କେବେ ମଞ୍ଚରେ ଘୁଞ୍ଚି, ଖୁଦା ଓ ତିଆଁରେ ଯନ୍ତ୍ରିତ, ଅତି ଦୁଃଖରେ ଥିଲେ ମାତ୍ର ଜଳ ଦେବାକୁ ମାଗିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଜ୍ୱରରେ ଯନ୍ତ୍ରିତ ଲୋକେ 'ଜଳ ଦେବା ଭଲ ନୁହେଁ' ବୋଲି କହିଲେ, ମନରେ ଅତି ଦ୍ୱେଷ ହୋଇ ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଏ।
ମାସେ ଦ୍ଵିତୀଯେ ପୂର୍ଣେ ପୁରୁଷାକାରମାତ୍ରତାମୁପଗମଯ ମାସତ୍ରିତଯେ ପୂର୍ଣେ କରଚରଣାଦ୍ଯଵଯଵଭାଵମୁପଗମ୍ଯ ଚତୁର୍ଷୁ ମାସେଷୁ ଗତେଷୁ ସର୍ଵାଵଯଵାନାଂ ସଂଧିଭେଦପରିଜ୍ଞାନଂ ପଞ୍ଚସ୍ଵତୀତେଷୁ ନଖାନାମଭିଵ୍ଯଞ୍ଜକକତା ଷଟ୍ସ୍ଵତୀତେଷୁ ନଖସଂଧିପରିସ୍ଫୁଟତାମୁପଗମ୍ଯ ନାଭିସୂତ୍ରେଣ ପୁଷ୍ଯମାଣମମେଧ୍ଯମୂତ୍ରସିକ୍ତାଙ୍ଗଂ ଜରାଯୁଣା ବନ୍ଧିତରକ୍ତାସ୍ଥିକ୍ରିମିଵସାମଜ୍ଜାସ୍ନାଯୁକେଶାଦିଦୂଷିତେ କୁତ୍ସିତେ ଶରୀରେ ନିଵାସିନଂ ସ୍ଵଯମପ୍ଯେଵଂ ପରିଦୂଷିତଦେହଂ ମାତୁଶ୍ଚ କଟ୍ଵମ୍ଲଲଵଣାତ୍ଯୁଷ୍ଣଭୁକ୍ତଦହ୍ଯମାତ୍ମାନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେହୀ ପୂର୍ଵଜନ୍ମସ୍ମରଣାନୁଭାଵାତ୍ପୂର୍ଵାନୁଭୂତନରକଦୁଃଥାନି ଚ ସ୍ମୃତ୍ଵାନ୍ତର୍ଦୁଃଖେନ ଚ ପରିଦହ୍ଯମାନୋ ମାତୁର୍ଦେହାତିମୂତ୍ରାଦିରୁକ୍ଷେଣ ଦହ୍ଯମାନ ଏଵଂ ମନସି ପ୍ରଲଯତି
ଦ୍ୱିତୀୟ ମାସ ଶେଷରେ ଶିଶୁ ମାନବ ଆକୃତି ନେଇଥାଏ; ତୃତୀୟ ମାସ ଶେଷରେ ହାତ, ପାଦ ଭଳି ଅଂଗ ଉନ୍ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଚତୁର୍ଥ ମାସ ପରେ ସମସ୍ତ ଅଂଗର ଗଠନ ଚିହ୍ନଟ ହୁଏ; ପଞ୍ଚମ ମାସ ଶେଷରେ ନଖ ଦେଖାଯାଏ; ଷଷ୍ଠ ମାସ ଶେଷରେ ନଖର ସଂଧି ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ। ନାଭି ସୂତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ, ତାହାର ଦେହ ଅପବିତ୍ର ମୂତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଭିଜା, ଜରାୟୁ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧା, ରକ୍ତ, ହାଡ଼, କୀଟ, ଚର୍ବି, ମଜ୍ଜା, ସ୍ନାୟୁ, କେଶ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅପବିତ୍ର ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଦୂଷିତ ଏହି ଶରୀରରେ ରହୁଛି। ଏପରି ଦୂଷିତ ଦେହକୁ ଦେଖି, ମାଆ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ତିତିର, ଲୁଣିଆ, ଅତି ଗରମ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ ଶିଶୁ ତାହାର ତାପରେ ଦହୁଛି। ପୂର୍ବଜନ୍ମ ଓ ନରକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ସ୍ମରଣ କରି, ଭିତରେ ଦୁଃଖରେ ଦହୁଛି, ବାହାରେ ମାଆର ଦେହର ତାପରେ ଦହୁଛି, ଏଭଳି ମନରେ ଦୁଃଖିତ ହୁଏ।
ଅହୋ ଽତ୍ଯନ୍ତପାପୋ ଽହଂପୂର୍ଵଜନ୍ମନିଭୃତ୍ଯାପତ୍ଯମିତ୍ରଯୋଷିଦ୍ଗୃହକ୍ଷେତ୍ରଧନଧାନ୍ଯାଦିଷ୍ଵତ୍ଯନ୍ତରାଗେଣ କଲତ୍ରପୋଷଣାର୍ଥଂ ପରଧନକ୍ଷେତ୍ରାଦିକଂ ପଶ୍ଯତୋ ହରଣାଦ୍ଯୁପାଯୈରପହ୍ଯତ୍ଯ କାମାନ୍ଧତଯା ପରସ୍ତ୍ରୀହରଣାଦିକମନୁଭୂଯ ମହାପାପାନ୍ଯାଚରଂସ୍ତୈଃ ପାପୈରହମେକ ଏଵଂଵିଧନରକାନନୁଭୂଯ ପୁନଃ ସ୍ଥାଵରାଦିଷୁ ମହାଦୁଃଖମନୁଭୂଯ ସଂପ୍ରତି ଜରାଯୁଣା ପରିଵେଷ୍ଟିତୋ ଽନ୍ତର୍ଦୁଖେନ ବହିସ୍ତାପେନ ଚ ଦହ୍ଯାମି
ହାଁ, ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପୀ! ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଦାସ, ପିଲା, ବନ୍ଧୁ, ଜଣେ ଜଣେ, ଘର, ଜମି, ଧନ, ଧାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପରେ ଅତି ଆସକ୍ତି ଥିଲା। ଜଣେ ଜଣେ ର ଜୀବନ ପୋଷଣ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କର ଧନ ଓ ଜମି ଦେଖି, ଚୋରି ଭଳି ଉପାୟରେ ନେଇଥିଲି, ଆସକ୍ତିରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ଅନ୍ୟ ଝିଅ ଉଠାଇ ଭଳି ମହାପାପ କରିଥିଲି। ସେହି ପାପରେ, ମୁଁ ଏକା, ନରକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗି, ପୁଣି ଗଛ ଓ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ତୁ ଭଳି ଦୁଃଖ ଭୋଗି, ଏବେ ଜରାୟୁ ମଧ୍ୟରେ ବନ୍ଧା, ଭିତରେ ଦୁଃଖରେ ଓ ବାହାରେ ତାପରେ ଦହୁଛି।
ଆତ୍ମାନମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଉତ୍ପତ୍ତେରନନ୍ତରଂ ସତ୍ସଂଗେନ ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଚରିତଶ୍ରଵଣେନ ଚ ଵିଶୁଦ୍ଧମନା ଭୂତ୍ଵା ସତ୍କର୍ମାଣି ନିର୍ଵର୍ତ୍ଯ ଅଖିଲଜଗଦନ୍ତରାତ୍ମନଃ ସତ୍ଯଜ୍ଞାନାନନ୍ଦମଯସ୍ଯ ଶକ୍ତିପ୍ରଭାଵାନୁଷ୍ଟିତଵିଷ୍ଟପଵର୍ଗସ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମୀପତେର୍ନାରାଯଣସ୍ଯ ସକଲସୁରାସୁରଯକ୍ଷଗନ୍ଧର୍ଵରାକ୍ଷସପନ୍ନ ଗମୁନିକିନ୍ନରସମୂହାର୍ଚିତଚରଣକମଲଯୁଗଂ ଭକ୍ତିତଃ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଦୁଃସହଃ ସଂସାରଚ୍ଛେଦସ୍ଯକାରଣଭୂତଂ ଵେଦରହସ୍ଯୋପନିଷଦ୍ଭିଃ ପରିସ୍ଫୁଟଂ ସକଲଲୋକପରାଯଣଂ ହୃଦିନିଧାଯ ଦୁଃଖତରମିମଂ ସଂସ୍କାରାଗାରମତିକ୍ରମିଷ୍ଯାମୀତି ମନସି ଭଵଯତି
ଜନ୍ମ ପରେ ନିଜକୁ ଆଶ୍ୱାସ ଦେଇ, ସଦ୍ଗତି ଲୋକଙ୍କ ସଂଗ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚରିତ ଶୁଣି, ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ ଭଲ କାମ କରି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ, ସତ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି, ସମସ୍ତ ଦେବ, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ରାକ୍ଷସ, ସର୍ପ, ମୁନି ଓ କିନ୍ନରମାନେ ଯାହାଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମକୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେ ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କରି, ବେଦ ଓ ଉପନିଷଦର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ହୃଦୟରେ ଧରି, ଏହି ଦୁଃଖର ଘର, ସଂସ୍କାରର ଆଶ୍ରୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବି ବୋଲି ମନରେ ଭାବେ ।
ତତସ୍ତୁ ତରୁଣଭାଵେନ ଧନାର୍ଜନମର୍ଜିତସ୍ଯ ରକ୍ଷଣଂ ତସ୍ଯ ନାଶଵ୍ଯଯାଦିଷୁ ଚାତ୍ଯନ୍ତଦୁଃଖିତା ମାଯଯା ମୋହିତାଃ କାମକ୍ରୋଧାଦିଦୁଷ୍ଟମନସାଃ ସଦାସୂଯାପରାଯଣାଃ ପରସ୍ଵପରସ୍ତ୍ରୀହରଣୋପାଯପରାଯଣାଃ ପୁତ୍ରମିତ୍ରକଲତ୍ରାଦିଭରଣୋପାଯଚିନ୍ତାପରାଯଣା ଵୃଥାହଙ୍କାରଦୂଷିତାଃ ପୁତ୍ରାଦିଷୁ ଵ୍ଯାଧ୍ଯାଦି ପୀଡିତେଷୁ ସତ୍ସୁ ସର୍ଵଵ୍ଯାତ୍ପିଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ରୋଗାଦିଭିଃ କ୍ଲେଶିତାନାଂ ସମୀପେ ସ୍ଵଯମାଧ୍ଯାତ୍ମିକଦୁଃଖେନ ପରିପ୍ଲୁତା ଵକ୍ଷ୍ଯମାଣପ୍ରକାରେଣ ଚିତାମଶ୍ନୁଵତେ
ଯୁବା ଅବସ୍ଥାରେ ଧନ ଅର୍ଜନ, ଅର୍ଜିତ ଧନକୁ ରକ୍ଷା କରିବା, ଏହାର ନାଶ ଓ ଖର୍ଚ୍ଚ ଦ୍ୱାରା ଅତି ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥାଏ; ମାୟାରେ ମୁହିଯାଇ, ଇଚ୍ଛା ଓ କ୍ରୋଧରେ ମନ ଅପବିତ୍ର ହୋଇ, ସବୁବେଳେ ଇର୍ଷ୍ୟାରେ ଲିନ ରହି, ଅନ୍ୟଙ୍କର ଧନ ଓ ଜନାଣୀ ଦେବା ଉପାୟରେ ଲିନ ରହି, ପୁଅ, ମିତ୍ର, ଜନାଣୀ ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି, ଅପରିଗ୍ରହ ଅଭିମାନରେ ଦୂଷିତ ହୋଇ, ପୁଅ ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ରୋଗ ଦ୍ୱାରା ଯନ୍ତ୍ରିତ ଦେଖି, ସମସ୍ତ କିଛି ଛାଡ଼ି ନିଜ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦୁଃଖରେ ଡୁବି, ଯେପରି ଦେଖାଯିବ, ଚିତାକୁ ପହଞ୍ଚିଥାଏ।