କାଯକୃଚ୍ଛ୍ରଂ ଚରେତ୍ସମ୍ଯଗନ୍ଯଥା ପତିତୋ ଭଵେତ୍
ଦେହର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ସଠିକ୍ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ, ନାହିଁ ହେଲେ ପତିତ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ସଂଗଙ୍କୃତ୍ଵାର୍ଦ୍ଧମାସଂ ତୁ ଦ୍ଵାଦଶାହମୁପାଵସେତ୍
ଯଦି ଯୌନ ସଂଗ କରିଥାଏ, ତେବେ ବାର ଦିନ କିମ୍ବା ଅର୍ଦ୍ଧ ମାସ ଉପବାସ କରିବା ଦରକାର।
କୃତ୍ଵା ସଂଗଂ ତୁ ଷଣ୍ମାସଂ ଚରେଚ୍ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣଦ୍ଵଯମ୍
ଯୌନ ସଂଗ କରିଲେ, ଛଅ ମାସ ଦୁଇଟି ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଏତଚ୍ଚ ତ୍ରିଗୁଣଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଜ୍ଞାନାତ୍ସଂଗେ ଯଥାକ୍ରମମ୍
ଏହି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ତିନି ପ୍ରକାର, ଜ୍ଞାନ ଓ ସଂଗର କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ବିବର୍ତିତ।
ମାର୍ଜାରାଜାଵିକଂ ଶ୍ଵାନଂ ହତ୍ଵା କୁକ୍କୁଟକଂ ତଥା
ଯଦି ଏକ ମାଉସି, ଛେଉ, କୁକୁର କିମ୍ବା କୁକୁଡ଼ିକୁ ମାରିଦିଏ,
ଜତ୍ପକୃଚ୍ଛ୍ରଂ କରିଵଧେ ପରାକଂ ଗୋଵଧେ ସ୍ମୃତମ୍
ହାତୀ ମାରିଲେ ଜତ୍ପକୃଚ୍ଛ୍ର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ, ଗାଁ ମାରିଲେ ପରାକ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
ପାନଶଯ୍ଯାସନାଦ୍ଯେଷୁ ପୁଷ୍ପମୂଲଫଲେଷୁ ଚ
ମଦ୍ୟପାନ, ଶୟନ, ଆସନ ଓ ଏହାର ସହ ଫୁଲ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଉପରେ,
ଶୁଷ୍କକାଷ୍ଟତୃଣାନାଂ ଚ ଦ୍ରୁମାଣାଂ ଚ ଗୁଡସ୍ଯ ଚ
ଶୁଖିଲା କାଠ, ଘାସ, ଗଛ ଓ ଗୁଡ଼ ଉପରେ ମଧ୍ୟ,
ଟିଟ୍ଟିଭଂ ଚକ୍ରଵାକଂ ଚ ହଂସଂ କାରଣ୍ଡଵଂ ତଥା
ଟିଟିଭା ପକ୍ଷୀ, ଚକ୍ରବାକ, ହଂସ ଏବଂ କାରଣ୍ଡବ ପକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଶୁକଂ ଚାଷଂ ବଲାକଂ ଚ ଶିଶୁମାରଂ ଚ କଚ୍ଛପମ୍
ଶୁଆ, କଉ, ବଲାକ ପକ୍ଷୀ, ଶିଶୁମାର ଏବଂ କଛପ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ପ୍ରାଜାପତ୍ଯଵ୍ରତଂ କୁର୍ଯାଦ୍ରେତୋଵିଣ୍ମୂତ୍ରଭୋଜନେ
ପ୍ରଜାପତି ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ରେତ, ମୁତ୍ର କିମ୍ବା ମଳ ସ୍ପର୍ଶ କରିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାକୁ ପଡ଼େ।
ରଜସ୍ଵଲାଂ ଚ ଚାଣ୍ଡାଲଂ ମହାପାତକିନଂ ତଥା
ଯଦି କୌଣସି ରଜସ୍ବଳା ନାରୀ, ଚାଣ୍ଡାଳ କିମ୍ବା ମହାପାପୀଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଯାଏ,
ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଚୈଲଂ ସ୍ନାଯୀତ ଘୃତଂ ସଂପ୍ରାଶେଯତ୍ତଥା
ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା ସମୟରେ ସ୍ପର୍ଶ କରିଲେ, ନିସ୍ପତ୍ତି ନାଇବା ଉଚିତ; ଏହିପରି ଘିଅ ମଧ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ।
ଏତେଷ୍ଵନ୍ଯତମଂ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଅଜ୍ଞାନାଧଦ୍ଯଦି ଭୋଜନେ
ଯଦି ଅଜ୍ଞାନରେ ଖାଇବା ସମୟରେ ଏହିମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କୌଣସି ଏକକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଯାଏ,
ସ୍ନାନଦାନଜପାଦୌ ଚ ଭୋଜନାଦୌ ଚ ନାରଦ
ନାରଦ, ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଜପ କିମ୍ବା ଭୋଜନ କରିବା ସମୟରେ,
ଉଦ୍ଵମେଦ୍ଧୁକ୍ତମଂନ୍ନତତ୍ସ୍ତ୍ରାତ୍ଵା ଚୋପଵସେତ୍ତଥା
ଖାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ବାହାର କରିବା, ନିଜକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା ଏବଂ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ।
ଵ୍ରତାଦିମଧ୍ଯେ ଯଦ୍ଯେଷା ଶୃଣୁଯାଦ୍ଧୂନିମପ୍ଯୁତ
ବ୍ରତ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅନୁଷ୍ଠାନ ମଧ୍ୟରେ ଯଦି ଅଗ୍ନିର ଭସ୍ମ ଶୁଣିଯାଏ,
ପାପାନାମଧିକଂ ପାପଂ ଦ୍ଵିଜଦୈଵତନିନ୍ଦନମ୍
ପାପମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ଦ୍ୱିଜ କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବା ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପାପ।
ମହାପାତକତୁଲ୍ଯାନି ଯାନି ପ୍ରୋକ୍ତାନି ସୂରିଭିଃ
ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଋଷିମାନେ ମହାପାପ ସମାନ ଭାବରେ କହିଛନ୍ତି,
ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତାନି ଯଃ କୁର୍ଯାନ୍ନାରାଯଣପରାଯଣଃ
ଯିଏ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରି ଶୁଦ୍ଧି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ,
ଯସ୍ତୁ ରାଗାଦିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ହ୍ଯନୁତାପସମନ୍ଵିତଃ
ଯିଏ ରାଗ ଆଦିରୁ ମୁକ୍ତ ଏବଂ ପଶ୍ଚାତାପରେ ଭରିତ,
ମହାପାତକଯୁକ୍ତୋ ଵା ଯୁକ୍ତୋ ଵା ସର୍ଵପାତକୈଃ
ସେ ମହାପାପ କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ପାପ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହେଉଥିବା,
ନାରାଯଣମନାନ୍ଦ୍ଯନ୍ତଂ ଵିଶ୍ଵାକାରମନାମଯମ୍
ଯଦି ସେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆକାର ଏବଂ ନିର୍ମଳ, ଚିତ୍ତରେ ଧ୍ୟାନ କରେ,
ସ୍ମୃତୋ ଵା ପୂଜିତୋ ଵାପି ଧ୍ଯାତଃ ପ୍ରଣମିତୋ ଽପି ଵା
ସେ ଚେତନାରେ ରଖିଥିବା, ପୂଜା କରିଥିବା, ଧ୍ୟାନ କରିଥିବା କିମ୍ବା ନମସ୍କାର କରିଥିବା,
ସଂପର୍କାଦ୍ଯଦି ଵା ମୋହାଦ୍ଯସ୍ତୁ ପୂଜଯତେ ହରିମ୍
ସମ୍ପର୍କ କିମ୍ବା ମୋହରେ ମଧ୍ୟ ଯିଏ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ,
ସକୃତ୍ସଂସ୍ମରଣାଦ୍ଵିଷ୍ଣୋର୍ନଶ୍ଯନ୍ତି କ୍ଲେଶସଂଚଯାଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ସ୍ମରଣ କଲେ, ଦୁଃଖର ସମସ୍ତ ସଂଚୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ମାନୁଷଂ ଦୁର୍ଲଭଂ ଜନ୍ମ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଯୈର୍ମୁନୀଶ୍ଵର
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁମାନେ ମାନବ ଜନ୍ମ ପାଇଥାନ୍ତି, ଏହା ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ଏବଂ ଦୁର୍ଲଭ ଭାବରେ ମିଳେ ।
ତସ୍ମାତ୍ତଡିଲ୍ଲତାଲୋଲଂ ମାନୁଷ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଦୁର୍ଲଭମ୍
ତେଣୁ ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ମାନବ ଜୀବନ, ଯାହା ତଡିତ୍ ଚମକ ପରି ଶୀଘ୍ର ଅସ୍ଥାୟୀ, ମିଳିଥିବା ପରେ—
ସର୍ଵେ ଽନ୍ତରାଯା ନଶ୍ଯନ୍ତି ମନଃଶୁଦ୍ଧିଶ୍ଚ ଜାଯତେ
ସମସ୍ତ ବାଧା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ମନର ଶୁଦ୍ଧି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ।
ଧର୍ମାର୍ଥକାମୋକ୍ଷାଖ୍ଯାଃ ପୁରୁଷାର୍ଥାଃ ସନାତନାଃ
ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ — ଏହି ଚାରିଟି ମାନବ ଜୀବନର ନିତ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ।