ଵାସୋର୍ଭିଭୂଷଣୈଶ୍ଵୈଵ ଯଥାଵିଭଵମର୍ଚଯେତ୍
ଏକା ଅବସ୍ଥାନୁସାରେ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୂଷଣ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଅଗ୍ନୌ କରିଷ୍ଯ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତେଭ୍ଯୋ ଽନୁଜ୍ଞାଂ ସମାହରେତ୍
‘ଅଗ୍ନିରେ କରିବି’ ବୋଲି କହି, ସେମାନଙ୍କର ଅନୁମତି ନେବା ଉଚିତ।
କୁରୁଷ୍ଵ କ୍ରିଯତାଂ ଵେତି କୁର୍ଵିତି ବ୍ରୂଯୁରେଵ ଚ
ସେମାନେ ‘କର, କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉ’ କିମ୍ବା ‘କର’ ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ।
ସାମାଯ ଚ ପିତୃମତେ ସ୍ଵଧା ନମ ଇତୀରଯେତ୍
ସାମନ୍ତି ପିତୃମତେ ‘ସ୍ୱଧା ନମଃ’ ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ଵାହାନ୍ତେନାପି ଵା ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଜୁହୁଯାତ୍ପିତୃଯଜ୍ଞଵତ୍
‘ସ୍ୱାହା’ ଶବ୍ଦରେ ସମାପ୍ତ କରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଜଣେ ପିତୃଯଜ୍ଞ ଭଳି ଅହୁତି ଦେବା ଉଚିତ।
ଅଗ୍ନ୍ଯଭାଵେ ତୁ ଵିପ୍ରସ୍ଯ ପାଣୌ ହୋମୋ ଵିଧୀଯତେ
ଯଦି ଅଗ୍ନି ନାହିଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ହାତରେ ହୋମ କରିବା ନିୟମ।
ନହ୍ଯଗ୍ନିର୍ଦୂରଗଃ କାର୍ଯଃ ପାର୍ଵଣେ ସମୁପସ୍ଥୈତେ
ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଉପସ୍ଥିତ ହେବାବେଳେ ଅଗ୍ନିକୁ ଦୂରରୁ ଆଣିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଯଦ୍ଯାଗ୍ନିର୍ଦୂରଗୋ ଵିପ୍ର ପାର୍ଵଣେ ସମୁପସ୍ଥିତେ
ଯଦି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଉପସ୍ଥିତ ହେବାବେଳେ ଅଗ୍ନି ଦୂରରେ ଅଛି—
କ୍ଷଯାହେ ଚୈଵ ସଂପ୍ରାତ୍ପେ ସ୍ଵସ୍ଯାଗ୍ନିର୍ଦୂରଗୋ ଯଦି
ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ତିମ ସମୟ ଆସେ, ନିଜ ଅଗ୍ନି ଦୂରେ ଥାଏ,
ଉପାସନାନ୍ଗୌ ଦୂରସ୍ଥେ ସମୀପେଭ୍ରାତରି ସ୍ଥୈତେ
ଉପାସନା ପାଇଁ ଅଗ୍ନି ଦୂରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିକଟରେ ଭାଇ ଥିଲେ,
ଉପାସନାଗ୍ନା ଦୂରସ୍ଥେ କେଚିଦିଚ୍ଛନ୍ତି ଵୈ ଦ୍ଵିଜାଃ
କିଛି ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦୂରରେ ଥିବା ଉପାସନା ଅଗ୍ନିକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି ।
ଭକ୍ଷ୍ଯୈର୍ଭୋଜ୍ଯୈଶଅଚ ଲେହ୍ଯୈଶ୍ଚ ସ୍ଵାଦ୍ଯୈର୍ଵିପ୍ରାନ୍ପ୍ରପୂଜଯତ୍
ସେ ଭଳିଭଳି ଖାଦ୍ୟ, ଭୋଜ୍ୟ, ଚାଟିବା ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ରୁଚିକର ପଦାର୍ଥ ଦେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ ।
ଆଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ମହାଭାଗାଵିଶ୍ଵେଦେଵା ମହାବଲାଃ
ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତୁ ।
ଇତି ସଂପ୍ରାର୍ଥଯେଦ୍ଦେଵାନ୍ଯେ ଦେଵାସ ଋଚା ନୁ ଵୈ
ଏପରି ଭାବେ ସେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ, କିମ୍ବା ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଥିବା ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବା ଉଚିତ ।
ଅମୂର୍ତାନାଂ ମୂର୍ତାନାଂ ଚ ପିତୄଣାଂ ଦୀତ୍ପତେଜସାମ୍
ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ଦୃଶ୍ୟ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ପିତୃମାନେ, ଯାଁଠାରେ ତାଙ୍କର ତେଜ ଦୀପ୍ତିମାନ,
ଏଵଂ ପିତୄନ୍ନମସ୍କୃତ୍ଯ ନାରାଯଣ ପରାଯଣଃ
ଏଭଳି ଭାବେ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାରେ ଲାଗିରହିବା ଉଚିତ ।
ତତସ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ସର୍ଵେ ଭୁଞ୍ଜୀରନ୍ଵାଗ୍ଯତା ଦ୍ଵିଜାଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଆମନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ, ଭୋଜନ କରିବେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ ।
ଯଥଆଚାର ପ୍ରଦେଯଂ ଚ ମଧୁନାଂସାଦିକଂ ତଥା
ଯେପରି ରୀତି, ସେପରି ମଧୁ, ମାଂସ ଓ ଏହା ସଦୃଶ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ ।
ଯଦି ପାତ୍ରଂ ତ୍ଯଜେତ୍କୋ ଽପି ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଯୋଜିତଃ
ଯଦି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି,
ଭଞ୍ଜାନେଷୁ ଚ ଵିପ୍ରେଷୁ ହ୍ଯନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ସଂସ୍ପୁଶେଦ୍ଯଦି
କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭୋଜନ କରୁଥିବାବେଳେ ଏକ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ଛୁଅନ୍ତି,
ଭୁଜ୍ଯମାନେଷୁ ଵିପ୍ରେଷୁ କର୍ତ୍ତା ଶ୍ରଦ୍ଧାପରାଯଣଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ସମୟରେ, ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଲାଗିଥାଏ,
ରକ୍ଷୋଘ୍ନାନ୍ଵୈଷ୍ଣଵାଂଶ୍ଚୈଵ ପୈତୃକାଂଶ୍ଚଵିଶେଷତଃ
ସେ ରକ୍ଷୋଘ୍ନ, ବୈଷ୍ଣବ ଓ ବିଶେଷକରି ପିତୃ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବା ଉଚିତ ।
ତ୍ରିମଧୁ ତ୍ରିସୁପର୍ଣଂ ଚ ପାଵମାନଂ ଯଜୂଂଷି ଚ
ତିନି ପ୍ରକାର ମଧୁ, ତିନି ପ୍ରକାର ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ପାବମାନ ଓ ଯଜୁର୍ବେଦ ମନ୍ତ୍ରମାନେ,
ଇତିହାସପୁରାଣାନି ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରାଣି ଚୈଵ ହି
ଏହା ସହିତ ଇତିହାସ, ପୁରାଣ ଓ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ ।
ବ୍ରାହ୍ମଣେଷୁ ଚ ଭୁକ୍ତେଷୁ ଵିକିରଂ ଵିକ୍ଷିପେତ୍ତଥା
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭୋଜନ କରିସାରିଲେ, ଯଥାଯଥିତ ଭାବରେ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ବିକିରଣ କରିବା ଉଚିତ ।
ସ୍ଵଯଂ ଚ ପାଦୌ ପ୍ରକ୍ଷଘାଲ୍ଯ ସମ୍ଯଗାଚମ୍ଯ ନାରଦ
ଏବଂ ସେ ନିଜେ ଭଲଭାବେ ପାଦ ଧୋଇ, ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ, ହେ ନାରଦ ।
ସ୍ଵସ୍ତିଵା ଚନକଂ କୁର୍ଯାଦକ୍ଷଯ୍ଯୋଦକମେଵ ଚ
ସୁସ୍ଥି ନାମକ କ୍ରିୟା ପାଇଁ ଚଣା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଅକ୍ଷୟ ଜଳ ଦେବା ଉଚିତ।
ଅଚାଲଯିତ୍ଵା ପାତ୍ରଂ ତୁ ସ୍ଵସ୍ତି କୁର୍ଵନ୍ତି ଯେ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଯେ ଦ୍ୱିଜ ଲୋକେ ପାତ୍ରକୁ ଉଠାଇବା ବିନା ସୁସ୍ଥି କ୍ରିୟା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ।
ଦାତାରୋ ନୋ ଽଭିଵର୍ଦ୍ଧନ୍ତାମିତ୍ଯାଦ୍ଯୈଃ ସ୍ମୃତିଭାଷିତୈଃ
‘ଦାତାମାନେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉନ୍ତୁ’ ଭଳି ସ୍ମୃତିର ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଶକ୍ତ୍ଯା ତାଂବୂଲଂ ଗନ୍ଧସଂଯୁତମ୍
ସ୍ବଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ତାମ୍ବୁଳ ଓ ସୁଗନ୍ଧି ଦେଇ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।