ଯଥାଵଦର୍ଚନଂ କୁର୍ଯାତ୍ସ୍ମରନ୍ନାରାଯଣଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ଯଥାଯଥିକ ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର, ସେଥିରେ ନାରାୟଣ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଅପହତା ଇତ୍ଯୃଚା ଵୈ କର୍ତ୍ତା ତୁ ଵିକିରେତ୍ତିଲାନ୍
‘ଅପହତା’ ମନ୍ତ୍ର ପଠିବା ସମୟରେ, କର୍ତ୍ତା ତିଳ ବିକିରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଦତ୍ତ୍ଵେତି ଭୂଯୋ ଦଦ୍ଯଚ୍ଚ ଦୈଵେ କ୍ଷଣପ୍ରତୀକ୍ଷଣମ୍
ଦେଇ ହେଲେ, ପୁଣି ଦେବା ଉଚିତ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିବ୍ୟ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରିବା ଦରକାର।
ଅନ୍ନଦାନେ ଚତୁର୍ଥୀ ସ୍ଯାଚ୍ଛେଷାଃ ସଂପୁଦ୍ଧଯଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଅନ୍ନଦାନରେ ଚତୁର୍ଥ ଭାଗ ଦେବା ନିୟମ; ଅନ୍ୟ ଭାଗଗୁଡିକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।
ତତ୍ପାତ୍ରେ ସେଚଯେତ୍ତୋଯଂ ଶନ୍ନୋଦେଵୀତ୍ଯୃଚା ତତଃ
ସେ ପାତ୍ରରେ ‘ଶନ୍ନୋ ଦେବୀ’ ମନ୍ତ୍ର ପଠି ଜଳ ଢେଳିବା ଉଚିତ।
ଆଵାହଯେତ୍ତତୋ ଦେଵାନ୍ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵାଃସ ଇତ୍ଯୃଚା
ତାପରେ ‘ବିଶ୍ୱେ ଦେବାଃ’ ମନ୍ତ୍ର ପଠି ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଗନ୍ଧୈଶ୍ଚ ପତ୍ରପୁଷ୍ପୈଶ୍ଚ ଧୂପୈର୍ଦୀପୈର୍ଯଜେତ୍ତତଃ
ତାପରେ ସୁଗନ୍ଧ, ପତ୍ର, ଫୁଲ, ଧୂପ ଓ ଦୀପ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ତିଲସଂଯୁକ୍ତଦର୍ଭୈଶ୍ଚ ଦଦ୍ଯାତ୍ତେଷାଂ ସଦାସନମ୍
ତିଳ ମିଶିତ ଦର୍ଭା ଦ୍ୱାରା ସଦା ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଆସନ ଦେବା ଉଚିତ।
ଶନ୍ନୋଦେଵ୍ଯା ଜଲଂ କ୍ଷିପ୍ତ୍ଵା ତିଲୋସୀତି ତିଲାନ୍କ୍ଷଘିପେତ୍
‘ଶନ୍ନୋ ଦେବୀ’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଜଳ ଛିଟିବା ପରେ, ‘ତିଳୋସି’ ବୋଲି ତିଳ ବିକିରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଯା ଦିଵ୍ଯା ଇତି ମନ୍ତ୍ରେଣ ଦଦ୍ଯାଦର୍ଘ୍ଯଂ ଚ ପୂର୍ଵଵତ୍
‘ଯା ଦିବ୍ୟା’ ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂର୍ବ ଭଳି ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
ଵାସୋର୍ଭିଭୂଷଣୈଶ୍ଵୈଵ ଯଥାଵିଭଵମର୍ଚଯେତ୍
ଏକା ଅବସ୍ଥାନୁସାରେ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୂଷଣ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଅଗ୍ନୌ କରିଷ୍ଯ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତେଭ୍ଯୋ ଽନୁଜ୍ଞାଂ ସମାହରେତ୍
‘ଅଗ୍ନିରେ କରିବି’ ବୋଲି କହି, ସେମାନଙ୍କର ଅନୁମତି ନେବା ଉଚିତ।
କୁରୁଷ୍ଵ କ୍ରିଯତାଂ ଵେତି କୁର୍ଵିତି ବ୍ରୂଯୁରେଵ ଚ
ସେମାନେ ‘କର, କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉ’ କିମ୍ବା ‘କର’ ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ।
ସାମାଯ ଚ ପିତୃମତେ ସ୍ଵଧା ନମ ଇତୀରଯେତ୍
ସାମନ୍ତି ପିତୃମତେ ‘ସ୍ୱଧା ନମଃ’ ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ଵାହାନ୍ତେନାପି ଵା ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଜୁହୁଯାତ୍ପିତୃଯଜ୍ଞଵତ୍
‘ସ୍ୱାହା’ ଶବ୍ଦରେ ସମାପ୍ତ କରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଜଣେ ପିତୃଯଜ୍ଞ ଭଳି ଅହୁତି ଦେବା ଉଚିତ।
ଅଗ୍ନ୍ଯଭାଵେ ତୁ ଵିପ୍ରସ୍ଯ ପାଣୌ ହୋମୋ ଵିଧୀଯତେ
ଯଦି ଅଗ୍ନି ନାହିଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ହାତରେ ହୋମ କରିବା ନିୟମ।
ନହ୍ଯଗ୍ନିର୍ଦୂରଗଃ କାର୍ଯଃ ପାର୍ଵଣେ ସମୁପସ୍ଥୈତେ
ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଉପସ୍ଥିତ ହେବାବେଳେ ଅଗ୍ନିକୁ ଦୂରରୁ ଆଣିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଯଦ୍ଯାଗ୍ନିର୍ଦୂରଗୋ ଵିପ୍ର ପାର୍ଵଣେ ସମୁପସ୍ଥିତେ
ଯଦି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଉପସ୍ଥିତ ହେବାବେଳେ ଅଗ୍ନି ଦୂରରେ ଅଛି—
କ୍ଷଯାହେ ଚୈଵ ସଂପ୍ରାତ୍ପେ ସ୍ଵସ୍ଯାଗ୍ନିର୍ଦୂରଗୋ ଯଦି
ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ତିମ ସମୟ ଆସେ, ନିଜ ଅଗ୍ନି ଦୂରେ ଥାଏ,
ଉପାସନାନ୍ଗୌ ଦୂରସ୍ଥେ ସମୀପେଭ୍ରାତରି ସ୍ଥୈତେ
ଉପାସନା ପାଇଁ ଅଗ୍ନି ଦୂରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିକଟରେ ଭାଇ ଥିଲେ,
ଉପାସନାଗ୍ନା ଦୂରସ୍ଥେ କେଚିଦିଚ୍ଛନ୍ତି ଵୈ ଦ୍ଵିଜାଃ
କିଛି ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦୂରରେ ଥିବା ଉପାସନା ଅଗ୍ନିକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି ।
ଭକ୍ଷ୍ଯୈର୍ଭୋଜ୍ଯୈଶଅଚ ଲେହ୍ଯୈଶ୍ଚ ସ୍ଵାଦ୍ଯୈର୍ଵିପ୍ରାନ୍ପ୍ରପୂଜଯତ୍
ସେ ଭଳିଭଳି ଖାଦ୍ୟ, ଭୋଜ୍ୟ, ଚାଟିବା ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ରୁଚିକର ପଦାର୍ଥ ଦେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ ।
ଆଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ମହାଭାଗାଵିଶ୍ଵେଦେଵା ମହାବଲାଃ
ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତୁ ।
ଇତି ସଂପ୍ରାର୍ଥଯେଦ୍ଦେଵାନ୍ଯେ ଦେଵାସ ଋଚା ନୁ ଵୈ
ଏପରି ଭାବେ ସେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ, କିମ୍ବା ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଥିବା ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବା ଉଚିତ ।
ଅମୂର୍ତାନାଂ ମୂର୍ତାନାଂ ଚ ପିତୄଣାଂ ଦୀତ୍ପତେଜସାମ୍
ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ଦୃଶ୍ୟ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ପିତୃମାନେ, ଯାଁଠାରେ ତାଙ୍କର ତେଜ ଦୀପ୍ତିମାନ,
ଏଵଂ ପିତୄନ୍ନମସ୍କୃତ୍ଯ ନାରାଯଣ ପରାଯଣଃ
ଏଭଳି ଭାବେ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାରେ ଲାଗିରହିବା ଉଚିତ ।
ତତସ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ସର୍ଵେ ଭୁଞ୍ଜୀରନ୍ଵାଗ୍ଯତା ଦ୍ଵିଜାଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଆମନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ, ଭୋଜନ କରିବେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ ।
ଯଥଆଚାର ପ୍ରଦେଯଂ ଚ ମଧୁନାଂସାଦିକଂ ତଥା
ଯେପରି ରୀତି, ସେପରି ମଧୁ, ମାଂସ ଓ ଏହା ସଦୃଶ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ ।
ଯଦି ପାତ୍ରଂ ତ୍ଯଜେତ୍କୋ ଽପି ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଯୋଜିତଃ
ଯଦି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି,
ଭଞ୍ଜାନେଷୁ ଚ ଵିପ୍ରେଷୁ ହ୍ଯନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ସଂସ୍ପୁଶେଦ୍ଯଦି
କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭୋଜନ କରୁଥିବାବେଳେ ଏକ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ଛୁଅନ୍ତି,